VII SA/Wa 1096/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić B.Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. B. Z. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, iż skarżąca utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 856,29 złotych miesięcznie, na potwierdzenie czego skarżąca załączyła kserokopię decyzji ZUS z [...] marca 2015 r. o waloryzacji emerytury. W uzasadnieniu wniosku B. Z. wskazała, że większość uzyskiwanego dochodu wydaje na lekarstwa. Wniosek ten został oddalony postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 23 września 2015 r. Na postanowienie to skarżąca złożyła sprzeciw, tym samym straciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania B. Z.. prawa pomocy, ponieważ nie wykazała ona w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny i dokładny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym miejscu wskazać trzeba, że pismem z dnia 31 lipca 2015 r. (w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2015 r.) wezwano B. Z. do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku (w terminie 7 dni) poprzez podanie: - gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal), należało podać jego powierzchnię oraz wskazać, czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/ lokalu/ domu (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej, jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.), - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość. Pismo z dnia 31 lipca 2015 r. zostało dwukrotnie awizowane - w dniu 3 sierpnia 2015 r. i 11 sierpnia 2015 r., a zwrócone (jako niepodjęte w terminie) – w dniu 19 sierpnia 2015 r. Należy wobec tego zauważyć, że zgodnie z art. 73 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stosownie zaś do art. 73 § 4, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. W niniejszej sprawie uznać więc należy, iż pismo z dnia 31 lipca 2015 r. zostało doręczone w dniu 17 sierpnia 2015 r., a zatem termin do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku upłynął z dniem 24 sierpnia 2015 r. B. Z. nie udzieliła odpowiedzi na pismo z dnia 31 lipca 2015 r. W ocenie Sądu brak informacji, których dotyczyło pismo z dnia 31 lipca 2015 r., uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, a w konsekwencji nie pozwala na przyznanie prawa pomocy. B. Z. nie wyjaśniła, gdzie zamieszkuje, nie wskazała, czy jest właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą lokalu, w którym mieszka, nie podała także, czy ponosi koszty związane z jego utrzymaniem (np. opłaty za energię, gaz, telefon, czynsz), a jeśli nie, to kto je ponosi. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła również, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Nie podała wysokości kwoty pieniężnej, jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie, a także nie wskazała, czy podejmuje jakiekolwiek prace dorywcze, sezonowe itp., a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody. Co istotne, informacji tych B. Z. nie udzieliła również w sprzeciwie od postanowienia z dnia 23 września 2015 r. Odnośnie swojej sytuacji finansowej w sprzeciwie skarżąca wskazała jedynie, że utrzymuje się z emerytury oraz pomocy dzieci, jest "osobą chorą przewlekle biorącą leki na stałe". Wskazała przy tym, że nie otrzymała zarządzenia z dnia 30 lipca 2015 r., w związku z tym nie mogła się do niego odnieść. Zwróciła się o ponowne przesłanie korespondencji "celem rzetelnego wykonania odpowiedzi na postawione pytania". Zauważyć wobec tego trzeba, że jak już wskazano, pismo z dnia 31 lipca 2015 r. wzywające skarżącą (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2015 r.) do złożenia dodatkowych wyjaśnień należy uznać za skutecznie doręczone z dniem 17 sierpnia 2015 r. Podkreślić także należy, że z treści postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 września 2015 r. jednoznacznie wynika, jakich informacji dotyczyło skierowane do skarżącej pismo z 31 lipca 2015 r. Pomimo zatem, że pismo to po dwukrotnym awizowaniu nie zostało przez skarżącą odebrane, to jednak po otrzymaniu odpisu postanowienia skarżąca miała już świadomość, jakie kwestie w ocenie referendarza sądowego nie były wystarczająco wyjaśnione. Nie udzielając zatem żądanych informacji w sprzeciwie B. Z. powinna być zatem świadoma, że kwestie, których nie wyjaśniła, w dalszym ciągu będą budzić wątpliwości i mogą zostać uznane za przemawiające za oddaleniem wniosku. Domaganie się w takiej sytuacji, by ponawiane były wezwania do złożenia przez skarżącą dodatkowych wyjaśnień, nie może zostać uznane za usprawiedliwione. W ocenie Sądu informacje przedstawione przez B. Z. są niewystarczające do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Z treści wniosku złożonego na urzędowym formularzu oraz ze sprzeciwu od postanowienia z dnia 23 września 2015 r. wynika jedynie, że skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 856,29 zł miesięcznie oraz z pomocy dzieci (przy czym nie wiadomo, w jakiej wysokości taką pomoc uzyskuje). Skarżąca nie wyjaśniła natomiast, gdzie mieszka, czy prowadzi gospodarstwo domowe sama, czy z innymi osobami. Brak jest również jakichkolwiek informacji na temat wysokości ponoszonych przez skarżącą wydatków. W takiej sytuacji uznać należy, że B. Z. nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.