VII SA/Wa 1098/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. i J. W. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej skarżąca J. W., złożyła, w terminie do uiszczenia ww. opłaty sądowej, na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że J. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Oboje utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2997,84 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi liczący 63 lata, dwie działki na wsi (V klasa użytku rolnego) o łącznej pow. 0,35 ha. Wnioskodawczyni podała, że jest zobowiązana do spłaty kredytu do czerwca 2011 r. Kwota jaka pozostaje do spłaty na koniec kwietnia 2011 r. to 592,72 zł. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu kwietniu jakie strona wskazała, to: czynsz 553,77 zł, telewizor 126 zł, PZU 113,97, życie i środki czystości oraz kosmetyki 830 zł, leki 317,94 zł, telefon 207,87 zł, znaczki pocztowe 92,55 zł., ksero 113,16 zł, materiały biurowe 14,48 zł, odsetki i prowizje bankowe 12,78, trzy wpisy do WSA w Białymstoku 300 zł., przejrzenie akt w [...] 13 zł. Wnioskodawczyni podała również, że oboje z mężem są osobami schorowanymi i nie czerpią dochodów z działek. Jednocześnie wskazała, że ponosi wysokie koszty prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych. Zarządzeniem z 2 czerwca 2011 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie kopii dowodów poniesienia w miesiącu kwietniu wydatków na telewizor, PZU, telefon, nadesłanie kopii wyciągu bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za miesiące marzec, kwiecień i maj 2011 r., nadesłanie kopii orzeczeń stwierdzających niepełnosprawność oraz podanie czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W dniu 15 czerwca 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe dokumenty. Jednocześnie skarżąca podała, że nie korzysta z pomocy społecznej. Postanowieniem z [...] lipca 2011 r. Sąd w składzie Referendarza sądowego odmówił J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis niniejszego postanowienia, wraz z pouczeniem o sprzeciwie, został doręczony zainteresowanej w dniu 28 lipca 2011 r. W dniu 3 sierpnia 2011 r. skarżąca złożyła przysługujący jej środek zaskarżenia. W złożonym sprzeciwie skarżąca nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności dotyczących jej sytuacji osobistej i majątkowej. Podkreśliła jedynie, że druga skarżąca W. K. uiściła wpis sądowy w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie J. W. stwierdziła, że skoro w niniejszej sprawie obowiązywał wpis solidarny to nie miała obowiązku uiszczania tego wpisu. Zatem rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno ograniczyć się do ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, które mogą wystąpić po wydaniu wyroku przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Sądu z 11 lipca 2011 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i nadesłanych wyjaśnień, nie wynika by wnioskodawczyni znajdowała się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej jej wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Również w złożonym w dniu 3 sierpnia 2011 r. sprzeciwie wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek skarżącej Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni posiada stały miesięczny dochód oraz mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany (remont aktualnie przerwany), dwie działki. Dochód, z którego skarżąca utrzymuje się wraz z mężem wynosi 2997,84 zł. Ponadto, Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni spłacała kredyt i nie zaznaczyła, by miała z tym trudności, wręcz przeciwnie – podała, że planuje zaciągnąć kolejny kredyt. Okoliczności te wskazują, że skarżąca posiada stały dochód, płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności. W związku z powyższym Sąd stwierdził, iż strona nie pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, co wynika z zestawienia wydatków przedstawionych przez wnioskodawczynię. W świetle powyższego, Sąd uznał, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść ewentualne przyszłe koszty sądowe mogące pojawić się na kolejnych etapach postępowania takie jak: opłata za uzasadnienie w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę i złożenia wniosku o uzasadnienie, czy ewentualne opłaty za odpisy lub kserokopie z akt sprawy i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej. W konkluzji Sąd stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.