VII SA/Wa 1099/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), , , na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 września 2015 r. po rozpoznaniu wniosku D. W. i M. W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1099/14 w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia postanowienia postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1099/14 odmawiającego D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2. odmówić D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Prawomocnym postanowieniem z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1099/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M. W., dalej skarżący, przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Sąd wskazał, że z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami działki nr [...] w N. Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Z dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy mieszkają w mieszkaniu, które należy do innej osoby fizycznej, w którym nie mają zimnej wody i ogrzewania, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Toczy się postępowanie o eksmisję i opróżnienie ww. lokalu. Wnioskodawcy oświadczyli, iż w całości jedną emeryturę przeznaczają na prowadzenie spraw sądowych, natomiast druga nie wystarcza na skromne życie (nie wystarcza na minimum socjalne). Wnioskodawcy oświadczyli, że nie stać ich na wykup leków. Wskazali, iż nie otrzymują żadnej pomocy od organizacji społecznych, jak również nie korzystają z pomocy dzieci i rodziny. Nie posiadają rachunków bankowych, deklaracje podatkowe składa za skarżących ZUS. Dodali że dokonują zakupów bielizny osobistej i butów w zależności od potrzeb i są to wydatki 30-50 zł oraz 100-200 zł. Rozpoznając wniosek Sąd wskazał, że nie można prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawców wskutek nieudzielenia przez nich szczegółowych informacji. Wnioskodawcy nie wykazali w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajdują się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawców, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, a zatem uniemożliwili sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony, ponadto nie nadesłano kopii dokumentów PIT, które wnioskodawcy otrzymują od ZUS, dokonujący za wnioskodawców rozliczenia z urzędem skarbowym). Sąd podkreślił, że wnioskodawcy otrzymują stale emeryturę, co z kolei skłania do wniosku, że ich sytuacja materialna jest stabilna. Emerytura jest bowiem stale wypłacanym przychodem, z którego skarżący żyją. Gdyby skarżący udzielili odpowiedzi w sposób do którego zostali zobowiązani Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżących zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżących oświadczenie jest zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych. W dniu [...] kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (karta 179 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2015 r. wezwano skarżących do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - podanie kto jest właścicielem domu/mieszkania w którym skarżący zamieszkują (należy także podać wielkość tego lokalu w m²), oraz ew. jaki tytuł prawny do mieszkania/domu (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.) - wyszczególnienie w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem własnym z rodziną - żywność, ubrania, leki, inne, - podanie miesięcznych kosztów stałych związanych z utrzymaniem domu/mieszkania należy je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). - wskazanie czy skarżący otrzymują pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należy wskazać na czym ona polega, - wskazanie czy skarżący otrzymują świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należy nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłanie kopii dokumentów PIT za rok 2014 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, złożonych osobiście lub przez ZUS, - nadesłanie kopii odcinków emerytury za miesiąc czerwiec, - wskazanie, czy dzieci M. W. i J. W. osiągają jakiekolwiek dochody, w przypadku osiągania dochodu należy podać jego wielkość, ewentualnie do wskazania, czy są osobami bezrobotnymi, - wskazanie czy pod adresem zamieszkania N. [...] prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: 1) Usługi Transportowe [....], 2) [....], 3) . W., 4) D. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu, - podanie czy J.W .i M. W. zamieszkują wspólnie ze skarżącymi, skoro w niniejszej sprawie wymienieni są jako zamieszkujący pod wspólnym adresem, a ponadto jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu, w piśmie z dnia [...] lipca 2015 r., skarżący podali, że mieszkają w domu o pow. 57 m2 w N., w którym nie mają wody zimnej i ogrzewania. Posiadają nakaz eksmisji. Wskazali, że emerytury skarżących są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z prowadzeniem licznych spraw administracyjnych są "nie do wytrzymania i pochłaniają nasza jedną emeryturę a Sąd pozbawia nas pomocy od opłat." Dodali, że nie maja żadnych samochodów ani pojazdów mechanicznych, tylko stary dwudziestoletni rower. Podali, że M. W. wprawdzie założyła działalność gospodarczą, ale na jej uruchomienie nie posiada pieniędzy i nie osiąga dochodów. Natomiast J. W. nie posiada żadnej działalności gospodarczej. Wyjaśnili, że M.i J. W. nie prowadzą ze skarżącymi wspólnego gospodarstwa domowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wniosek skarżących z dnia [...] marca 2015 r. złożony na formularzu PPF należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 18 listopada 2014 r. odmawiającego skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz wniosek o ustanowienie dla skarżących adwokata w sprawie. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazali, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nastąpiła zmiana ich sytuacji majątkowej, która przemawiałyby za zmianą prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. W kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przywołali okoliczności pozwalających stwierdzić, że ich sytuacja materialna uległa zmianie w sposób wskazujący na nieaktualność poprzednio dokonanej oceny odnoszącej się do możliwości skarżących w partycypowaniu w kosztach postępowania w zakresie obowiązku uiszczenia opłat sądowych i dodatkowo ustanowienia adwokata. Z kolejnego wniosku PPF z dnia [...] marca 2015 r. wynika, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami działki nr [...] o powierzchni 2.488 m² w N. Oświadczyli, że domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd uznał, że stan posiadania skarżących pozostał bez zmian. Świadczy to o tym, że sytuacja materialna skarżących nie zmieniła się, skarżący nadal utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 2781 zł miesięcznie. Ponadto skarżący uchylają się, pomimo wezwań, od wskazania szczegółowych informacji. To jednak, co skarżący ujawnili we wniosku, podlega ocenie i prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Pomimo wezwań do złożenia dodatkowych wyjaśnień skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów potwierdzających ich sytuację majątkową oraz rodzinną i tym samym umożliwili po raz kolejny zbadanie aktualnej kondycji finansowej skarżących. Wskazać w tym miejscu należy, że zarządzeniem z dnia 1 lipca 2015 r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Skarżący wprawdzie nadesłali pismem z dnia 29 lipca 2015 r. odpowiedź na powyższe zarządzenie, jednak nie udzielili w nim odpowiedzi na żądane informacje, w szczególności nie wskazali jakie ponoszą miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i rodziny (żywność, opłaty stałe, media), a jest to informacja istotna, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków z dochodami skarżących pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na ocenę na jakim poziomie kształtują się możliwości finansowe skarżących. Powyższe okoliczności świadczą to o tym, że skarżący nie wykazali, że od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna skarżących zmieniła się na niekorzyść, co przemawiałoby za zmianą prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 18 listopada 2014 r. Ponadto, należy również wskazać, że skarżący nie udzielili wyczerpujących informacji, do których został wezwany przez Sąd. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem należało uznać, że w sprawie skarżący nie wykazali, że zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 18 listopada 2014 r. Jednocześnie oceniając sytuację majątkową skarżących uznano, że nie jest zasadne przychylenie się do wniosku skarżących w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, bowiem pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień, skarżący nie udzielili wyczerpujących odpowiedzi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Zatem lakoniczność wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny sytuacji majątkowej skarżących, a tym samym odbiera skarżącym możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W konsekwencji nie jest możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia niż odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi skarżący powinni się liczyć w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi skarżących. Uznać więc należy, że skarżący nie wykazali, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do skarżących wystąpiła. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji postanowienia.