VII SA/Wa 11/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżących M. K. i S. K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. i S. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 lutego 2018 r. odmawiające M. K. i S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/metryczka-karta informacyjna orzeczenia Strona skarżąca wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Skarżący w chwili wniesienia skargi nie uiścili należnego wpisu sądowego, jednakże dołączyli wnioski na formularzy (nieaktualnym) o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na mocy zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. skarżący zostali wezwani do złożenia wniosku na aktualnym formularzu PPF. Powyższe zarządzenie wnioskodawcy wykonali, składając wypełnione aktualne formularze PPF. Z treści złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że M. K. i S. K. wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że są osobami w wieku 75 i 79 lat, utrzymują się z emerytur, które w większości przeznaczane są na leczenie, jak również na remonty 40 letniego budynku. Wnioskodawcy dodali, że nigdy nie korzystali z żadnej pomocy społecznej. Posiadany przez nich majątek obejmuje dom o powierzchni 100 m2. Na ich dochody składają się: emerytura M. K. w wysokości 1.025,68 zł oraz emerytura S. K. w wysokości 2.145,11 zł, co łącznie daje 3.170,79 zł netto miesięcznie. Wnioskodawcy wskazali, że na ich miesięczne wydatki i stałe zobowiązania składają się: koszty mieszkania – 850 zł; opłaty za media w lokalach – 14,95 zł; leczenie – 200 zł; ubezpieczenie majątku – 341 zł; woda – 100 zł; gaz – 100 zł; energia elektryczna – 120 zł; środki czystości i higieny – 170 zł, Postanowieniem starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 11/18 odmówił skarżącym M. K. i S. K. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy wskazał, że strona skarżąca nie wykazała niemożności poniesienia kosztów sądowych, albowiem z dołączonych oświadczeń wynika, że strona skarżąca nie znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawcy podnieśli następujące zarzuty: - błędnie przyjętej przez starszego referendarza sądowego kwoty emerytury otrzymywanej przez S. K., która wynosi 2.145,11, a nie 3.141 zł; - mylnie wskazanego wieku M. K., która ma 75 lat, a nie 77 lat. Ponadto wskazali, że ich wydatki na "skromne życie" wynoszą 3.000 zł oraz 1.000 zł na wyżywienie dla dwóch osób. Skarżący w sprzeciwie wnieśli także o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z [...] lutego 2018 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie straszy referendarz sądowy, co do zasady, niepoprawnie dokonał wyliczenia dochodów wnioskodawców, co nie ma ostatecznie wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie. Jest to zatem efekt nieczytelnie wypełnionych formularzy PPF przez wnioskodawców, którzy wskazali, że osiągają następujące dochody: M. K. z tytułu emerytury w wysokości 1.025,68 zł oraz S. K. z tytuły emerytury w wysokości 3.170,79, co łącznie stanowi kwotę 4.196,00 zł. Skarżący zaś w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz sprzeciwie od orzeczenie referendarza sądowego wskazali, że uzyskują następujące dochody: M. K. tytułu emerytury w wysokości 1.025,68 zł oraz S. K. z tytułu emerytury w wysokości 2.145,11 zł, co łącznie stanowi kwotę 3.170,79 zł. Należy wskazać, że kwota zobowiązań i stałych wydatków także zawiera pewne nieścisłości. Wnioskodawcy oświadczyli, że na ich stałe wydatki składają się: koszty mieszkania – 850 zł; opłata za media – 14,95 zł; koszty leczenia – 200 zł; ubezpieczenie majątku – 341 zł; woda – ok. 100 zł; gaz ok. 100 zł; energia elektryczna – 120 zł; środki piorąco czyszczące – 100 zł; higiena osobista – 70 zł, co łącznie daje kwotę ok. 1.896 zł, zaś starszy referendarz sądowy przyjął kwotę 3.000 zł. Wnioskodawcy w skardze podnoszą, że ich wydatki wynoszą 4.000 zł. Kwota ta nie znajduje uzasadnienia w złożonych oświadczeniach i zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekracza wydatki na rzeczywiste potrzeby życiowe skarżących. Wobec powyższego należy przyjąć kwotę wskazaną w oświadczeniach (tj. 1.896 zł) doliczając do niej koszty życia codziennego, w tym wyżywienia. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że skarżący łącznie uzyskują dochód w wysokości 3.170,79 zł, zaś ich wydatki to kwota ok. 2.900 zł (wydatki wskazane w oświadczeniu oraz koszty wyżywienia wskazane w skardze). Wobec powyższego wnioskodawcy, w co miesięcznym budżecie domowym, dysponują wolną kwotą w wysokości około 270 zł. Na uwzględnienie zasługuje także zarzut błędnie przyjętego wieku wnioskodawczyni M. K., albowiem starszy referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia wskazała, że skarżąca ma 77 lat, zaś rzeczywiście ma 75 lat. Jednakże powyższe stanowi oczywistą omyłkę pisarską i nie ma wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie wniosku. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie –pomimo zaistniałych nieścisłości – podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, zawarte w postanowieniu z dnia [...] lutego 2018 roku. Opisane okoliczności pozwalają zatem stwierdzić, że skarżących nie można zaliczyć do osób ubogich oraz, że stronę stać jest na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, na które składa się wpis sadowy w kwocie 200 zł. Koszty te zdecydowanie pozostają w zasięgu finansowym, nawet bez poczynania dodatkowych oszczędności we własnych wydatkach. Koszty sądowe, w tym wpis, należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami., Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osób składających wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w przedmiocie ustawienia pełnomocnika z urzędu nastąpi w odrębnym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. ----------------------- WSA/metryczka-karta informacyjna orzeczenia