VII SA/Wa 1103/18
WyrokWSA w Warszawie2018-09-25
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję Starosty i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinien był merytorycznie rozpoznać sprawę na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Wojewoda nie wykazał, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Decyzja kasatoryjna jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy i nie może być stosowana rozszerzająco. Organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, ewentualnie uzupełniając postępowanie dowodowe na podstawie art. 136 k.p.a., zamiast przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwów N. K. i P. Z. od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Starosty odmawiającą udzielenia pozwolenia na budowę 10 elektrowni wiatrowych i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta odmówił pozwolenia, wskazując na niewykonanie obowiązków nałożonych postanowieniem oraz niespełnienie wymogów projektu budowlanego. Wojewoda uchylił decyzję Starosty, uznając, że nie wyjaśniono stanu faktycznego, w szczególności aktualności opinii i uzgodnień, a także nieprawidłowo oceniono projekt zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia budowlanego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej N. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2018 r. spraw ze sprzeciwów N. K. i P. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej N. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. - uchylił decyzję Starosty [...] z [...] stycznia 2018 r. nr [...] odmawiającą udzielenia pozwolenia na budowę [...] (etap II) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zamierzenie obejmowało budowę 10 elektrowni wiatrowych, dróg wewnętrznych (w tym zjazdów tymczasowych i tymczasowych poszerzeń dróg) oraz placów serwisowo montażowych (w tym chodników), sieci energetycznej i telekomunikacyjnej, w: [...] na działkach nr [...];[...] na działkach nr [...];[...] na działce nr [...];[...] na działkach nr [...], gmina [...]; w [...] na działce nr [...], gmina [...]; w [...] na działkach nr [...] gmina [...], w pow. [...], wojew. [...].
Decyzją z [...] maja 2016 r. nr [...] Starosta [...] udzielił pozwolenia na budowę ww. inwestycji. Decyzją z [...] lipca 2016 r. nr [...] r. Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Postanowieniem z [...] września 2016 r. organ I instancji zawiesił z urzędu postępowanie - powołując się na nieprawomocne wyroki WSA w Warszawie stwierdzające nieważność uchwały Rady Gminy [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] i w części uchwały Rady Gminy [...] z [...] maja 2014 r. nr [...] dot. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszarów rozmieszczenia elektrowni wiatrowych. Postanowieniem z [...] listopada 2016 r Wojewoda [...] - utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. Starosta podjął postępowanie, na skutek wyroku WSA w W-wie z 9 listopada 2017 r., sygn akt VII SA/Wa 2880/16.
Decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Starosta [...] odmówił udzielenia pozwolenia na budowę. Wskazał na art. 35 ust. 3 Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm ) i stwierdził, że nie wykonano obowiązków nałożonych postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r, gdyż żadnego z punktów nie wykonano w całości i wyjaśnił na czym polegały braki. Starosta dodał, że projekt architektoniczno-budowlany nie odpowiada § 12 rozporządzenia Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2012 r., poz. 462 ze zm.) oraz nie uwzględnia art. 3 p.b. - w zakresie wieży, która nie jest urządzeniem budowalnym lecz budowlą.
Wojewoda [...] nie podzielił ww. stanowiska podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i postępowania, w tym art 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zwrócił uwagę, że postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r organ zobowiązał inwestora do uzupełnienia braków dokumentacji. Inwestor [...] września 2016 r. poinformował o ich uzupełnieniu. W odwołaniu podtrzymał to stanowisko twierdząc, że wykonał pkt 1, 2, 3 i 4 ww. postanowienia.
Organ II instancji wymienił, powołując się na art 35 ust 1 p.b., czynności sprawdzające przed wydaniem pozwolenia i wskazał, że na mocy art. 35 ust 3 p.b., w przypadku stwierdzenia naruszeń organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia po którego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Następnie podkreślił, przytaczając orzecznictwo, że postępowanie na mocy art. 35 ust. 3 p.b., winno zmierzać do rozwikłania kwestii istotnych dla sprawy i stwierdził, że postępowanie w tej sprawie wymogom tym nie odpowiadało. Pomimo uzupełnienia dokumentacji projektowej, która w ocenie organu I instancji nadal nie spełniała wymogów prawnych, organ nie podjął czynności w celu wyjaśnienia wątpliwości, a za podjęciem takich czynności przemawiał również upływ czasu między postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., a wydaniem zaskarżonej decyzji [...] stycznia 2018 r.
Zdaniem Wojewody należy raz jeszcze dokonać czynności sprawdzających - na mocy art. 35 ust. 1 p.b.- w szczególności kontroli, czy opinie i uzgodnienia są kompletne i aktualne na dzień wydania decyzji. W przeciwnym wypadku organ I instancji winien na podstawie art. 35 ust. 3 p.b. zobowiązać inwestora do ich aktualizacji. Podał, że warunki przebudowy sieci z [...] lutego 2015 r [...] były ważne do [...] lutego 2017 r. Warunki techniczne wydane przez [...] S.A. przedłużono do [...] lutego 2016 r.
Zdaniem Wojewody [...] Starosta [...] naruszył art 35 ust. 1 p.b. w zw z art. 6 k.p.a., a w konsekwencji również przepisy postępowania poprzez niewyjaśnienie sprawy, co miało istotny wpływ na jej wynik. Według organu w ogóle nie wyjaśniono stanu faktycznego tj. nie zbadano aktualności na dzień wydania decyzji opinii i uzgodnień.
Dalej organ zaznaczył, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien mieć na uwadze art. 33 ust. 1 p.b. Inwestor ma obowiązek, przed przystąpieniem do I etapu, złożyć projekt zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia inwestycyjnego, zaś organ jego zatwierdzenia. Decyzja, dotyczącą pozwolenia na budowę każdego kolejnego etapu winna obejmować jedynie projekt architektoniczno-budowlany obiektu (zespołu obiektów) objętego wnioskiem. Częścią pozwolenia na budowę będzie wówczas decyzja pozwalająca na budowę I etapu, w zakresie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu dla całej inwestycji. Inwestor przystępując do kolejnego etapu inwestycji winien zatem złożyć ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę I etapu, w części zatwierdzającej projekt zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia inwestycyjnego.
Organ wskazał, że w tej sprawie projekt zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia budowlanego nie został zatwierdzony (w I etapie), a zatem, przy rozpoznawaniu wniosku co do II etapu, organ I instancji słusznie zażądał oprócz projektu architektoniczno budowlanego - projektu zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia budowlanego.
Następnie wyjaśnił, powołując się na orzecznictwo co rozumie się przez termin (art. 33 ust 1 p.b.) "całe zamierzenie budowlane".
Wojewoda podzielił również stanowisko organu I instancji, że opis etapów (w projekcie zagospodarowania terenu) jest niepełny, gdyż brak w nim informacji o całym przedsięwzięciu i jego etapach. Tytuł "Projekt zagospodarowania terenu [...] (etap II)" bez wskazania wszystkich etapów sugeruje, że dotyczy wyłącznie II etapu. Na 23 str. opisu widnieje informacja, że jest to projekt powtarzalny 10 elektrowni wiatrowych. Według organu, nie jest możliwe uznanie "projektu przeznaczonego do wielokrotnego zastosowania" za "projekt powtarzalny". Powołując się na § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie
szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego - wskazał. ze projekt obiektu budowlanego przeznaczony do wielokrotnego zastosowania spełniający wymagania § 11-13 rozporządzenia, może być zastosowany jako projekt architektoniczno-budowlany po dostosowaniu do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Projekt przeznaczony do wielokrotnego zastosowania, tzw. "projekt gotowy", po przystosowaniu do warunków konkretnej inwestycji, może stanowić projekt architektoniczno- budowlany, w rozumieniu art. 34 ust. 3 pkt 2 p.b., będący częścią projektu budowlanego.
Odnosząc się do zarzutu częściowego pokrywania się arkuszy projektu zagospodarowania terenu Wojewoda uznał, że ułatwiło organowi I instancji dopasowanie kolejnych arkuszy projektu, zajmującego bardzo duży obszar
Zdaniem organu II instancji, Starosta [...] nie wyjaśnił jednak dlaczego uznał, że nie załączono projektu zagospodarowania dla całego zamarzenia - w oparciu o § 8 cyt. rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego Podkreślił, że wg. art 3 pkt 1 p.b. na "obiekt budowlany" mogą składać się budowla, instalacje oraz wyroby budowlane i przytoczy! definicję budowli (art. 3 pkt 3 p.b.). Obiektem, budowlanym jest zatem elektrownia wiatrowa jako całość fundament, wieża i gondola z obrotową siłownią wiatrową wyposażoną w trójramienny rotor
Następnie wyjaśnił pojęcie wyrób budowlany lub zestaw oraz pod jakimi warunkami może być on wprowadzony do obrotu. Organ zaznaczył, że certyfikat stanowi dowód, że wyrób został przebadany przez jednostkę certyfikacyjną i oznacza brak konieczności przedstawiania każdorazowo dokumentacji wyrobu organowi architektoniczno-budowlanemu.
Organ II instancji za nieuzasadniony uznał zarzut inwestora co do niewyłączenia się Starosty [...] z uwagi na wątpliwości inwestora co do jego bezstronności. Zacytował art. 25 kpa. i wyjaśnił, że pojęcie interesu majątkowego należy wiązać z pojęciem interesu prawnego lub obowiązku, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie mieszczą się więc w tej kategorii formy interesu faktycznego. Interes majątkowy to jedna z postaci interesu prawnego, wiązana niekiedy z pojęciem mienia (art. 44 k.c). Ponadto, wymienione w art. 25 k. p. a.
przesłanki są wyczerpujące, a więc podstawą wyłączenia organu nie może być art. 24 § 3 k.p.a. Zarzut ten nie mieści się zatem w art. 25 § 1 k.p.a.
W ocenie Wojewody [...] organ I instancji nie uzasadnił w przekonująco stanowiska odnośnie nieprawidłowości projektu budowalnego. Pominął również znaczną część postępowania wyjaśniającego. Ponadto nie sprawdził czy opinie i uzgodnienia są kompletne i aktualne, co skutkowało koniecznością przeprowadzenia ponownego postępowania i nie pozwoliło organowi II instancji na zastosowanie art. 136 k.p.a.
Ponadto, wskazał by rozpoznając ponownie sprawę Starosta przeprowadził postępowanie, zgodnie z przepisami prawa procesowego i materialnego uwzględniając zastrzeżenia organu odwoławczego oraz wyegzekwował spełnienie przez inwestora ciążących na nim obowiązków. Sprzeciwy na powyższą decyzje złożyli N K i P Z.
N K zarzuciła brak przesłanek do wydania decyzji z art. 138 § 2 k.p.a., bowiem organ II instancji błędnie przyjął, iż organ pominął znaczną część postępowania wyjaśniającego i nie dokonał sprawdzenia czy opinie i uzgodnienia są kompletne i aktualne. Wojewoda wskazał na nieważność warunków budowy sieci oraz warunków wydanych przez [...] S.A.
Według skarżącej powyższe nie wynika z projektu budowlanego będącego przedmiotem wniosku. Wskazane przez organ odwoławczy dokumenty nie są w ogóle wymienione w projekcie budowlanym, nie są do niego załączone czyli zostały przywołane z innej sprawy Stanowisko to nie znajduje zatem oparcia w zgromadzonym przez organ pierwszej instancji materiale dowodowym. W sprawie nie mogło zatem dojść do naruszenia art. 35 ust 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 6 k.p.a. uzasadniającego stanowisko, iż istnieje konieczność wyjaśnienia istotnego dla rozstrzygnięcia aspektu sprawy. Organ odwoławczy nie wskazał dokładnie jaka cześć postępowania wyjaśniającego została pominięta, nie jest przy tym jasne jakich dodatkowych ustaleń mających wpływ na rozstrzygnięcie miałby dokonać organ I instancji, które leżały by poza kompetencjami organu odwoławczego zgodnie z art. 140 w zw. z art. 136 k.p.a. Skoro w ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje definicja wyrobów budowlanych o których mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 305/2011, zaś dowodem pozwalającym na oznaczenie urządzenia jako wyrobu budowlanego.
jest uzyskanie certyfikatu CE Organ odwoławczy z łatwością, bez konieczności powtarzania całego postępowania, miał kompetencje do uzupełnienie postępowania dowodowego.
Z uwagi na powyższe skarżąca, wniosła m.in. o uwzględnienie sprzeciwu i uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie nowej na podstawie art 138 § 1 k p a. względnie o uchylenie skarżonej decyzji oraz uznanie, iż nie zachodzą przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a.
P Z w swoim sprzeciwie (sygn. akt VII SA/Wa 1104/18) podniósł zarzuty naruszenia:
1. przepisów postępowania:
a) art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 1 i art. 15 k.p.a., poprzez wydanie decyzji kasatoryjnej, w sytuacji gdy organ odwoławczy winien orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
b) art. 136 § 1 k.p.a., poprzez nieuzupełnienie postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym i merytoryczne rozpatrzenie sprawy
2. przepisów prawa materialnego - art. 35 ust. 3 p.b., poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i bezpodstawne przyjęcie, iż nie było przesłanek do wydania decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę.
Nadto, skarżący wniósł m.in o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Zdaniem skarżącego w tej sprawie istniały podstawy do wydania decyzji merytorycznej. Z zaskarżonej decyzji nie wynika aby organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania takiego typu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Skarżący wskazał, iż Wojewoda - powołując się na art. 35 ust. 3 p b - stwierdzając, że inwestor me spełnił wymogów, to był zobligowany do wydania decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę. Nieuprawniony był zatem pogląd organu II instancji, wskazujący na konieczność dalszego wzywania inwestora do uzupełniania braków formalnych, w sytuacji gdy wcześniejszych nieprawidłowości nie usunięto. Tylko odmowa udzielenia pozwolenia na budowę bez uprzedniego wezwania strony do usunięcia naruszenia - dawała organowi II instancji podstawę do zastosowania art 138 § 2 k.p.a.
Wojewoda [...] wprawdzie słusznie zauważył, że organ I instancji wzywał uprzednio inwestora do usunięcia nieprawidłowości, które nie zostały
usunięte ale błędnie przyjął, że przepisy nakładały na Starostę obowiązek dalszego wzywania do usuwania innych naruszeń, gdy poprzednie nie zostały usunięte.
Skarżący, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 26 maja 2010 r., VII SA/Wa 599/10, zaznaczył, że wydanie decyzji odmownej nie zamyka inwestorowi drogi do ponownego wystąpienia z wnioskiem
W odpowiedzi na sprzeciwy organ wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie 25 września 2018 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączył sprawę o sygn. akt VII SA/Wa 1104/18 ze sprawą o sygn. akt VII SA/Wa 1103/18 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, która będzie prowadzona pod sygn. akt. VII SA/Wa 1103/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje,
Sprzeciwy podlegały uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r poz 1369 - dalej p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy me stanowią inaczej.
Przede wyjaśnić należy, że w myśl art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia wyłącznie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Powyższe oznacza, że postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem obowiązkiem Sądu jest tylko ocena, czy zaistniały przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej Tym samym Sąd nie został uprawniony do badania innych ewentualnych naruszeń prawa, jakie mogły mieć miejsce w sprawie.
Innymi słowy charakter i zakres decyzji kasatoryjnej powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie mogą być kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżoną decyzję
i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia W wyniku podjętego rozstrzygnięcia sprawa wraca do organu I instancji w celu poczynienia niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczają poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
Stosownie zaś do art. 151 a p.p.s.a. sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 1).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., stanowiącym podstawę decyzji Wojewody [...], organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd który Sąd w niniejszej sprawie podziela, iż decyzja powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, może być podjęta tylko w sytuacjach określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Żadne inne wady postępowania, ani wady decyzji podjętej w i instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji tego rodzaju Oznacza to, że decyzja kasacyjna stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy i nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Narusza zatem art. 138 § 2 k.p.a. wydanie decyzji kasacyjnej tak w przypadku, gdy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedynie błędami natury prawnej jak i w sytuacji, gdy postępowanie wyjaśniające I instancji jest dotknięte brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym.
W orzecznictwie podkreśla się konsekwentnie, że art. 138 § 2 k.p.a nie będzie miał zastosowania wtedy, gdy materiał dowodowy wymagany do rozstrzygnięcia sprawy zostanie zgromadzony, a kwestią sporną będzie wyłącznie jego ocena (zob: np. wyroki WSA: w Poznaniu z 23 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 152/14, w Łodzi z 4 września 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 560/13 oraz z 17 listopada 2014 r. , sygn. akt II SA/Łd 798/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności postępowania, wyrażoną w art 15 k.p.a organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę będącą przedmiotem postępowania przed organem I instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, a nie na kontroli zasadności argumentów strony podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Wynika to również z art 138 k p a., który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 1) bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji (§ 1 pkt 2). Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma obowiązek rozpoznać wszystkie okoliczności w tym również zadania wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wszystkie okoliczności, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy muszą zostać ustalone w toku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Obowiązki wynikające z art. 7 i art. 107 § 3 k.p.a. - stanie na straży praworządności i podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwiania sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, ciążą na organach administracji publiczne! obu instancji. Organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko dokonać kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciąża te same. co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Jeżeli organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny, ale obszerny materiał dowodowy, wówczas organ odwoławczy ma obowiązek te uchybienia usunąć we własnym zakresie
W konsekwencji zastosowanie art. 138 § 2 k p a. wymaga, aby organ odwoławczy wykazał w sposób rzetelny i przekonujący, że w sprawie nie poczyniono wystarczających i wymaganych ustaleń, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a także podania przyczyn uniemożliwiających przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art 136 k. p. a.
Zdaniem Sądu, pomimo obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy konieczności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy nie wykazał. Nie wyjaśnił również powodów, dla których nie skorzystał z art. 136 k.p.a. Artykuł 136 k.p.a. daje bowiem organowi odwoławczemu możliwość przeprowadzenia z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi I instancji. Jeżeli zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, to w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien rozważyć zastosowanie art 136 k.p.a. nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Za takie wyjaśnienie nie można było zatem uznać eksponowanej przez organ odwoławczy konieczności ponownego dokonania czynności sprawdzających - na mocy art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego - w tym kontroli, czy niezbędne opinie i uzgodnienia dla przedmiotowej inwestycji są kompletne i aktualne na dzień wydania decyzji.
Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, oparcie rozstrzygnięcia na tej podstawie było w głównej mierze konsekwencją przyjęcia przez organ odwoławczy, iż w oparciu o materiał sprawy nie można ocenić, czy projekt był kompletny, w tym zażądać złożenia aktualnych opinii i uzgodnień
Sąd zauważa, że jeżeli w dacie orzekania jakiekolwiek opinie czy uzgodnienia do projektu budowlanego nie były aktualne, to organ winien postanowieniem wydanym na podstawie art. 35 ust. 3 p.b. nałożyć na inwestora obowiązek ich aktualizacji. Konieczność taka zajdzie nawet gdy tylko jedno uzgodnienie utraci ważność. Nie oznacza to jednak, że organ II instancji nie mógł zlecić organowi I instancji przeprowadzenia postępowania w tym zakresie, w trybie art. 136 k.p.a
Organ wskazał, że w tej sprawie projekt zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia budowlanego, obejmującego wszystkie etapy, nie został zatwierdzony (w I etapie), a zatem, przy rozpoznawaniu wniosku co do lI etapu, organ I instancji słusznie zażądał oprócz projektu architektoniczno-budowlanego - projektu zagospodarowania terenu dla całego zamierzenia budowalnego. Niemniej w ramach własnych kompetencji nie sprawdził, czy obowiązek ten został wykonany i czy spełnia on wymagane kryteria.
Wskazania wymaga również to, że w piśmie z [...] sierpnia 2016r stanowiącym odpowiedź na postanowienie z [...] czerwca 2016r inwestor szczegółowo odnosi się do wszystkich punktów (6) ww. postanowienia wyjaśniając zakres wprowadzonych uzupełnień. Organ odwoławczy winien zatem dokonać stosownych sprawdzeń ich wykonania i ocenić, czy stanowisko organu I instancji w tym zakresie jest prawidłowe tj. czy w istocie doszło tylko do częściowego wykonania nałożonych obowiązków.
Wbrew twierdzeniom organu II instancji w przypadku ustalenia, że obowiązki te nie zostały wykonane stanowisko organu Starosty [...] należałoby ocenić jako prawidłowe. Wskazać bowiem trzeba, że organ I instancji me ma obowiązku ponownie wzywać inwestora do dokonania uzupełnień. Powyższe wynika wprost z od 35 ust. 3 Prawa budowlanego, zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust., organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Tym samym Wojewoda nie wykazał, że zachodziły podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w niniejszej sprawie.
Rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem, ponowne rzetelne przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem przedstawionej wyżej argumentacji Sądu.
Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151a § 1 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło