VII SA/Wa 1117/12
WyrokWSA w Warszawie2013-04-10
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Paweł Groński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo ocenił sytuację materialną strony przy rozpatrywaniu wniosku o rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej, uwzględniając jej deklarację spłaty rat w określonej wysokości, mimo jej późniejszego kwestionowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ podatkowy nie rozważył należycie realności spłaty rat opłaty legalizacyjnej przez stronę, zwłaszcza w kontekście jej późniejszej wypowiedzi kwestionującej możliwość takiej spłaty. Organ nie ustosunkował się do tej wypowiedzi, opierając się jedynie na pierwotnej deklaracji strony. Ponadto, organ naruszył zasadę informowania stron o okolicznościach prawnych i faktycznych, nie wyjaśniając należycie kwestii opłaty prolongacyjnej. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. S. o umorzenie lub rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000 zł, ustalonej w związku z budową domu bez pozwolenia. Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody, która odmówiła umorzenia, a rozłożyła opłatę na 140 rat. Strona skarżąca podniosła, że nie jest w stanie spłacać rat w wysokości 500 zł miesięcznie, wskazując na trudną sytuację materialną (samotne wychowywanie dzieci, opieka nad chorą babcią, brak pracy). Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu nierozważenia przez organy realności spłaty rat przez stronę oraz naruszenia zasady informowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r. znak: [...] w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej i odmowy jej umorzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku;
Minister Finansów decyzją z dnia [...] marca 2012 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) zw. dalej k.p.a., oraz art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) w związku z art. 49 ust. 2, art. 59f ust. 1 i art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] odmawiającą umorzenia w całości i w części, a rozkładającą na 140 rat, płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2011 r., zapłatę opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w wysokości 50 000,00 zł.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ omówił stan faktyczny sprawy wskazując, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., ustalił M. S. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000,00 zł, w związku z budową bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [...], położonej w R. przy ul. [...]. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., postanowieniem z dnia [...] września 2011 r" znak: [...] - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie organu odwoławczego Strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W przedłożonych przez organ I instancji aktach sprawy brak jest informacji o rozpatrzeniu skargi. W międzyczasie M. S. w piśmie z dnia 13 lipca 2011 r. - wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o umorzenie ww. opłaty legalizacyjnej w całości lub w części. W uzasadnieniu wniosku stwierdziła, że nie stać jej na zapłacenie opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000,00 zł. Wyjaśniła, że nie posiada żadnych nieruchomości, które mogłaby sprzedać. Strona nie pracuje, samotnie wychowuje dwoje dzieci i sprawuje opiekę nad 86-letnią babcią. Strona podniosła, że posiada wszystkie dokumenty niezbędne w procesie budowlanym. Jedynym jej błędem było to, że rozpoczęła budowę przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Gdyby nie donos kuzynki, całej tej sprawy by nie było. Kwota, którą Strona jest w stanie wpłacić to 5.000,00 zł. Jeżeli jednak nie jest to możliwe, to będzie musiała spłacać tę opłatę po 500,00 zł miesięcznie przez 10 lat. Doprecyzowując sytuację materialną M. S. wskazała, że samotnie wychowuje dwoje dzieci w wieku szkolnym - syna Łukasza (10 lat) i córkę Magdalenę (8 lat). Aktualnie nie pracuje i nie jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. W trakcie budowy domu pracowała "na targowisku", gdzie zarabiała ok. 1 500,00 zł miesięcznie. Z pracy zrezygnowała z powodu poważnej choroby babci, którą opiekuje się wraz z matką - babcia Strony nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i wymaga całodobowej opieki. Obecnie źródłami przychodów rodziny są:
- najem starego budynku mieszkalnego - 700,00 zł miesięcznie z tytułu czynszu,
- świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną babcią, otrzymywane od babci w wysokości 520,00 zł miesięcznie,
- zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego - po 91,00 zł na każde dziecko, tj. 182,00 zł miesięcznie,
- alimenty - po 150,00 zł na każde dziecko, tj. 300,00 zł miesięcznie,
- stypendia szkolne - po 72,80 zł dla każdego dziecka, tj. 145,60 zł miesięcznie.
Zatem średni, łączny miesięczny dochód Strony wraz z dziećmi wynosi 1 847,60
zł, co daje 615,87 zł na osobę.
Ponadto Strona posiada samochód osobowy marki Daewoo Matiz, rok produkcji 2001, o wartości ok. 3 500,00 zł.
Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i kosztach utrzymania z dnia 27 października 2011 r., można domniemywać, że Strona nie posiada zasobów pieniężnych i rachunku bankowego, nie posiada też zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek oraz publicznoprawnych.
W oparciu o złożone przez Stronę wyjaśnienia i przedłożone dokumenty ustalono, że miesięczne koszty utrzymania domu i rodziny kształtują się w granicach:
- koszty zużycia energii elektrycznej - ok. 100,00 zł,
- opłaty za usługi telekomunikacyjne - ok. 50,00 zł,
- koszty ogrzewania domu -166,00 zł (ok. 2 000,00 zł rocznie),
- podatek od nieruchomości - ok. 34,00 zł,
- zakup żywności - ok. 1 000,00 zł,
- zakup odzieży - ok. 150,00 zł,
- zakup leków - ok. 50,00 zł, -edukacja-ok. 100,00 zł, co daje łącznie ok. 1 650,00 zł.
Strona nie ponosi kosztów zużycia wody, gdyż posiada własną studnię. Nie ponosi też kosztów zużycia gazu i wywozu nieczystości.
Powyższe ustalenia mają charakter jedynie statystyczny, gdyż faktycznie wydatki z części ww. tytułów są ponoszone w okresach innych niż miesięczne, np. koszty zakupu opału, podatku od nieruchomości.
Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, oraz powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie w analizowanej sprawie występują przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, o których mowa w cyt. wyżej art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa. Strona jest zobowiązana do uiszczenia opłaty legalizacyjnej w wysokości 50 000,00 zł, co stanowi dodatkowe i znaczące obciążenie budżetu rodziny. Uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest warunkiem koniecznym pozytywnego dla Strony zakończenia procesu legalizacji samowoli budowlanej, którą objęty jest zamieszkiwany przez Stronę wraz z dziećmi budynek mieszkalny. W przypadku niedopełnienia tego warunku, alternatywą dla legalizacji samowoli budowlanej jest rozbiórka samowolnie wybudowanego obiektu - w niniejszej sprawie domu mieszkalnego. Zatem zarówno w interesie Strony, jak i w interesie publicznym, leży pozytywne zakończenie procedury legalizacyjnej. Rozbiórka przedmiotowego domu pozbawi samotną matkę mieszkania i skaże na konieczność zwrócenia się o pomoc socjalną. Dopuszczenie przez organy administracji publicznej do takiej sytuacji nie tylko spotkałoby się z negatywną opinią społeczną, ale także byłoby wręcz karygodne. Dlatego też uzasadnione jest udzielenie Stronie - na podstawie cyt. wyżej art. 67a § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa - ulgi w spłacie tejże opłaty.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...], co do rozstrzygnięcia analizowanej sprawy, podjęte zaskarżoną decyzją W ocenie Ministra Finansów, w rozpatrywanej sprawie brak jest uzasadnienia dla podjęcia przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia reformatoryjnego i zmiany zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze ustalenia faktyczne, poczynione w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy stwierdzić, że zapłata przez Stronę zobowiązania z tytułu opłaty legalizacyjnej jednorazowo, z całą pewnością nie jest możliwa, gdyż jej realne możliwości płatnicze na to nie pozwalają. Jednakże umorzenie w całości lub w części przedmiotowej opłaty legalizacyjnej byłoby działaniem przedwczesnym. Strona może bowiem podjąć spłatę tego zobowiązania w systemie ratalnym, co sama zadeklarowała. Dlatego też uzasadnione jest rozłożenie zapłaty przedmiotowej opłaty legalizacyjnej na raty zgodnie z jednym z alternatywnych wniosków Strony.
W ocenie Ministra Finansów, organ I instancji w zasadzie w sposób prawidłowy ocenił zebrany materiał dowodowy oraz na jego podstawie właściwie ocenił sytuację Strony i okoliczności podniesione w toku postępowania, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, mimo nietrafności niektórych zawartych w nim stwierdzeń.
Zapłata przedmiotowej opłaty legalizacyjnej - na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa - została więc rozłożona na 140 rat, płatnych do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2011 r. Każda rata wraz z opłatą prolongacyjną opiewa na kwotę 500,00 zł - zgodnie z wnioskiem Strony. O obowiązku naliczenia opłaty prolongacyjnej - w przypadku rozłożenia zapłaty opłaty legalizacyjnej na raty - Strona została poinformowana przez organ I instancji w piśmie z dnia 14 października 2011 r., znak: [...]. Nie powinna więc być tym faktem zdziwiona, jak to wynika z odwołania.
Organ wskazał także, że jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, postanowienie organu powiatowego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., w sprawie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej zostało uznane za doręczone, poprzez przyjęcie fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 k.p.a., z dniem 12 maja 2011 r. Zatem - zgodnie z pouczeniem zawartym w tym postanowieniu - termin płatności opłaty legalizacyjnej upłynął z dniem 19 maja 2011 r. (7 dni od daty doręczenia). Ponieważ nie została ona w tym terminie uiszczona, jej ewentualne uiszczenie po tym terminie wywołuje skutki takie, jak w przypadku zaległości podatkowych, o których mowa w odpowiednio stosowanym do opłaty legalizacyjnej art. 53 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, tj. obowiązek naliczenia odsetek za zwłokę. Stosownie do § 4 art. 53 ww. ustawy, odsetki za zwłokę są naliczane od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku.
Faktycznie Strona potwierdziła odbiór ww. postanowienia dopiero w dniu 7 lipca 2011 r., co jedynie świadczy o zaistnieniu tego faktu. Natomiast wniosek o rozłożenie zapłaty opłaty legalizacyjnej na raty został złożony w dniu 13 lipca 2011 r. W myśl § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. Nr 165, poz. 1373, ze zm.), od zaległości podatkowych, których zapłata została rozłożona na raty, odsetki za zwłokę są naliczane do dnia wniesienia podania o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowej, włącznie z tym dniem. Stosownie zaś do art. 56 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 % podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o Narodowym Banku Polskim, i 2 %, z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 %. Stawkę odsetek za zwłokę, o której mowa w powołanym wyżej przepisie - w myśl art. 56 § 3 cyt. ustawy - ogłasza w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", minister właściwy do spraw finansów publicznych.
Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2011 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (MP Nr 50, poz. 557), od dnia 9 czerwca 2011 r. stawka odsetek za zwłokę wynosi 14,00 % kwoty zaległości w stosunku rocznym.
Zapłata kwoty należnych odsetek za zwłokę, zgodnie z cyt. wyżej art. 67a § 1 pkt 2 ustawy - Ordynacja podatkowa - również podlega rozłożeniu na raty.
W przedmiotowej sprawie odsetki za zwłokę należało naliczyć za okres od 20 maja do 13 lipca 2011 r. Ich wysokość za ten okres opiewa na kwotę 1 041,00 zł.
Organ I instancji - wydając zaskarżoną decyzję - nie naliczył odsetek za zwłokę, a tym samym nie uwzględnił ich w harmonogramie spłaty rat.
Stosownie do art. 49 § 1 cyt. wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa, w razie wydania decyzji na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 tej ustawy, nowym terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z decyzją, powinna nastąpić zapłata poszczególnych rat, na jakie została rozłożona zaległość podatkowa.
Zgodnie z art. 57 § 1 cyt. ustawy, w decyzji wydanej na podstawie art. 67a § 1 pkt 1 tej ustawy, dotyczącej podatków stanowiących dochód budżetu państwa, organ podatkowy ustala opłatę prolongacyjną od kwoty podatku. Stawka opłaty prolongacyjnej wynosi 50 % ogłaszanej na podstawie art. 56 § 3 stawki odsetek za zwłokę, a jej wysokość oblicza się przy zastosowaniu stawki opłaty prolongacyjnej obowiązującej w dniu wydania decyzji, o której mowa w § 1 art. 57 (§ 2 i 3 cyt. art. 57 ustawy - Ordynacja podatkowa). W stanie faktycznym niniejszej sprawy stawka opłaty prolongacyjnej wynosi 7 % kwoty raty opłaty legalizacyjnej w stosunku rocznym.
W myśl § 11 pkt 2 i § 12 ust. 1 i 2 cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, (...), w przypadku wydania decyzji o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej, opłata prolongacyjna jest naliczana od dnia następującego po upływie terminu płatności podatku, odrębnie od każdej raty przypadającej do zapłaty, za okres do dnia upływu terminu zapłaty poszczególnych rat zaległości podatkowej. Zapłata rozłożonej na raty zaległości podatkowej przed upływem terminu płatności, nie stanowi podstawy do obniżenia wysokości opłaty prolongacyjnej oraz zapłata opłaty prolongacyjnej przed upływem terminu płatności nie stanowi podstawy do obniżenia jej wysokości (ust. 3 i 4 § 12 cyt. rozporządzenia).
Ponadto, stosownie do art. 63 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, opłaty prolongacyjne zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. W myśl art. 57 § 4 cyt. wyżej ustawy - Ordynacja podatkowa, opłata prolongacyjna wpłacana jest w terminach płatności, o których mowa w art. 49 §1, tj. w terminach płatności poszczególnych rat.
Organ I instancji - wydając zaskarżoną decyzję - prawidłowo naliczył opłatę prolongacyjną, zgodnie z powyższymi zasadami. Zatem zaskarżona decyzja powinna zostać skorygowana poprzez rozłożenie na raty także zapłaty należnych odsetek za zwłokę w wysokości 1 041,00 zł.
Jednakże Minister Finansów odstąpił od wydania w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia reformatoryjnego, ze względu na ustawową zasadę nieorzekania na niekorzyść strony odwołującej się oraz ze względu na wysokość kwoty odsetek w stosunku do obciążającego Stronę zobowiązania. Zgodnie bowiem z art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Rozłożenie na raty także zapłaty należnych odsetek za zwłokę w wysokości 1 041,00 zł spowodowałoby podwyższenie wysokości rat ustalonych przez organ I instancji. Natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, skutkowałoby koniecznością ustalenia nowych terminów płatności rat i naliczenia wyższej opłaty prolongacyjnej. Byłoby to więc działanie na niekorzyść Strony. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza rażąco prawa lub interesu społecznego.
Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że rozstrzygnięcia w sprawach ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych nie korzystają z zasady powagi rzeczy osądzonej. Oznacza to, że - w sytuacjach zmian stanu faktycznego - strona może wielokrotnie występować z wnioskiem o ulgę w spłacie takiego zobowiązania (tu: opłaty legalizacyjnej).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję z dnia [...] marca 2012 r. złożyła M. S.
W skardze M. S. stwierdziła, że zaskarża decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. i Wojewody [...], którzy nałożyli na nią opłatę legalizacyjną w kwocie 50 000,00 zł i dodatkowo opłatę prolongacyjną w kwocie 20 000,00 zł. Skarżąca jest zobowiązana spłacać raty przez ponad 12 lat po 500,00 zł miesięcznie, na które nie ma środków - samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci, nie pracuje, opiekuje się 87-letnią, niepełnosprawną babcią Pragnieniem Skarżącej jest, aby "w końcu jakiś sąd" umorzył jej tę opłatę i doprowadził do legalizacji samowoli budowlanej. Jest zdeterminowana odwoływać się aż do skutku, gdyż nie ma innego wyjścia. Zastanawia się też nad zainteresowaniem tą sprawą telewizji. Gdyby Skarżąca posiadała odpowiednią sumę, to wolałaby tę opłatę zapłacić, żeby "mieć święty spokój", gdyż ta sprawa "męczy ją już 6 lat". Prosi więc Sąd o rozstrzygnięcie tej sprawy pomyślnie dla niej, gdyż jest w sytuacji bez wyjścia. Skarżąca chciałaby wziąć udział w rozprawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przypomnieć należy, że w skardze skierowanej do Sądu Skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie wydane przez organ - prowadzi do sytuacji, w której nie jest w
stanie wywiązać się z obowiązku zapłaty opłaty legalizacyjnej, a rozłożenie opłaty na raty zwiększyło jej obciążenie o 20 tysięcy złotych.
Materialno prawną podstawę rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy stanowi, art. 67 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2012 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn.zm.), dalej "op." który stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
Ma rację organ wydający decyzję, iż decyzja oparta na w/wym przepisie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że to do organu, w przypadku ziszczenia się przesłanek wskazanych w art. 67 a § 1 op. należy możliwy sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż rozpatrujący sprawę organ, co wynika z obszernego uzasadnienia decyzji bardzo dobrze zna orzecznictwo dotyczące definicji pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Sąd nie ma zastrzeżeń, co do interpretacji zastosowanego przez organ przepisu stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.
Wątpliwości w sprawie budzą natomiast ustalenia faktyczne i ich ocena. A mianowicie w sprawie ustalono, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką małoletnich dzieci w wieku 10 i 8 lat, a głównym źródłem uzyskiwania dochodu rodziny jest:
1. zasądzone alimenty na dzieci w kwocie 150 zł,
2. stypendium szkolne na każde dziecko w kwocie po 72,80,
3. zasiłek rodzinny na każde dziecko po 91 zł
4. dochód z tytułu wynajmu nieruchomości w wys. 700 zł miesięcznie,
5. otrzymywane świadczenie rodzinne za opieką nad niepełnosprawną babcią. Łącznie dochód ten wynosi miesięcznie 1847,60 zł.
Wydatki rodziny kształtują się na poziomie 1651 zł. Mają one charakter elastyczny.
Organ, jak wyjaśnił, wydał swoją decyzje przede wszystkim w oparciu o wniosek strony, w którym wyraziła wolę spłaty opłaty legalizacyjnej w ratach, płatnych po 500 zł miesięcznie. W ocenie Sądu, organ jednak nie rozważył należycie, a powinien to uczynić mając na uwadze bilans dochodów i wydatków Skarżącej realność spłaty tak określonych rat. Kwestia to została dostrzeżona przez organ w toku postępowania odwoławczego. Organ bowiem pismem z dnia 18 stycznia 2012 r. zwrócił się do Skarżącej z zapytaniem - "na jakiej podstawie Strona, znając swoją sytuację finansową - w pismach z dnia 13 lipca 2011 r. i 27 października 2011 r. - zadeklarowała możliwość uiszczenia kwoty 500 zł miesięcznie tytułem przedmiotowej opłaty legalizacyjnej, tj. jakie miało być źródło finansowania tych rat?". Skarżąca w odpowiedzi na powyższe pismo napisała "Gdybym miała płacić po 500 zł miesięcznie to musiałabym, ale brak mi słów, albo pozwolić na śmierć babci, albo głodzić dzieci."
Organ nie ustosunkował się do tej wypowiedzi Skarżącej, lecz wskazał, że "Strona może podjąć spłaty w systemie ratalnym, co sama zadeklarowała (str. 11 decyzji)" Taka ocena jest sprzeczna, w ocenie Sądu zarówno ze stanowiskiem Skarżącej, co do swoich możliwości finansowych, jak również okoliczności ustalonych w sprawie.
W ocenie Sądu oceniając indywidualny interes podatnika organ winien ponownie rozważyć charakter dochodów skarżącej i zważyć, że znaczącą ich część stanowią tzw. "zasiłki" lub alimenty, które są przeznaczone na określony cel. Ma to istotne znaczenie przy ocenie wydatków ponoszonych przez Skarżącą. Organ winien rozważyć, czy przeznaczenie tych środków w istocie na cel inny niż są przyznane, nie spowoduje konieczności korzystania przez Skarżącą z innych środków pomocy publicznej.
Sąd dostrzega także i to, że sama skarżąca, jak wynika z uzasadnienia decyzji nie podejmuje pracy i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co może przemawiać na jej niekorzyść. Okoliczność ta także nie została należycie wyjaśniona. Organ podnosi, że "wydaje się, że ta sytuacja jest wynikiem świadomego wyboru Skarżącej". Tymczasem Skarżąca podaje w piśmie z dnia 30 stycznia 2012 r., że w trakcie budowania domu pracowała na targowisku, pracodawca nie zatrudniał jej na etat. "Przestałam pracować, bo poważnie zachorowała babcia".
W ocenie Sądu kwestia możliwości zarobkowych Skarżącej nie została także należycie wyjaśniona. W sprawie nie ustalono, czy trudna sytuacja Strony jest wynikiem zdarzeń losowych, czy wynikiem braku jej zapobiegliwości o ekonomiczny status rodziny. Jak wskazał organ "ustawodawca ustalając przesłanki udzielenia ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, użył w ww. przepisie zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika:, "ważny interes publiczny", co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłając do szerokiej oceny różnych wartości..." (...) Organ jest więc zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w kontekście tych wartości.
W tym miejscu, należy przypomnieć, że organ prowadzący postępowanie może korzystać z różnych środków dowodowych dla wyjaśnienia sprawy.
Wyjaśnienie powyższych kwestii powinno mieć znaczenie, dla oceny "ważnego interesu podatnika" i interesu publicznego w albowiem jak napisał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji "w interesie strony i w interesie publicznym leży pozytywne zakończenie procedury legalizacyjnej. Rozbiórka przedmiotowego domu pozbawi samotną matkę mieszkania i skaże na konieczność zwrócenia się o pomoc socjalną"
Należy także wskazać, że organ działający w sprawie naruszył, w ocenie Sądu zasadę nakładającą na organ administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, albowiem nie poinformował należycie Strony o obowiązku uiszczenia opłaty prolongacyjnej. Jak wynika z uzasadnienia organu II -ej instancji opłata ta podlega wyliczeniu na podstawie określonego algorytmu. Jest w przypadku Skarżącej bardzo wysoka, wynosi w sprawie 20 000 zł. Dodatkowo, jak wskazał organ "Zapłata rozłożonej na raty zaległości podatkowej przed upływem terminu płatności nie stanowi podstawy do obniżenia wysokości opłaty prolongacyjnej oraz zapłata opłaty prolongacyjnej przed upływem terminu jej płatności nie stanowi podstawy do obniżenia jej wysokości" (str. 12 uzasadnienia decyzji). Wszystkie te okoliczności niewątpliwie są istotne. Tymczasem organ wyjaśnia, że 14 października poinformował Stronę o opłacie. W piśmie tym jest jedynie zapis "że w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku, poprzez rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej, zgodnie z art. 57 op. Zostanie naliczona opłata prolongacyjna" W ocenie Sądu, taka informacja w sprawie opłaty nie odpowiada wymogom określonym w art. 9 k.p.a .
Podsumowując, wskazać należy, iż w postępowaniu przed Sądem nie jest możliwe wydanie rozstrzygnięcia o umorzeniu części opłaty legalizacyjnej lub rozłożeniu jej na inne raty, albowiem Sąd nie może za organ załatwić sprawy administracyjnej. Zgodnie z obowiązującym prawem Sąd, na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 270 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości kontrolując prawidłowość merytoryczną i proceduralną rozstrzygnięcia wydanego przez organu. W sytuacji, gdy stwierdzi, iż rozstrzygnięcie to narusza prawo, Sąd może je uchylić lub stwierdzić jego nieważność. Sąd nie może rozstrzygnąć sprawy działając za organ.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja wymagają uchylenia albowiem uzupełnienia i ponownej oceny wymaga materiał dowodowy. Wobec tego, działając na podstawie art. 145 §1 1 lite) p.p.s.a. wzw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło