VII SA/Wa 1117/24
WyrokWSA w Warszawie2024-06-19
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Waldemar Śledzik, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na przebudowę i rozbudowę obiektu budowlanego, który mógł zostać wzniesiony samowolnie, została wydana z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie wywiązały się z obowiązku nałożonego przez Naczelny Sąd Administracyjny, polegającego na jednoznacznym ustaleniu, czy wiata magazynowa, która miała być przedmiotem robót budowlanych, była obiektem legalnym. Brak tego ustalenia uniemożliwił prawidłową ocenę decyzji Starosty pod kątem wad kwalifikowanych, w szczególności rażącego naruszenia prawa.Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w K. zaskarżył decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 2018 r. Decyzja Starosty zatwierdziła projekt budowlany i udzieliła pozwolenia na przebudowę i rozbudowę wiaty magazynowej oraz zmianę sposobu jej użytkowania na budynek zaplecza kortów. Prokurator zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej NSA z poprzedniego postępowania oraz brak ustaleń dotyczących legalności budowy wiaty.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] lutego 2024 r. znak: [..] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Zaskarżoną decyzją z 22 lutego 2024 r. znak DOR.7110.334.2023.MML, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy", "GINB") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora [...] (dalej: "skarżący")
– utrzymał w mocy decyzję Wojewody M [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z [...] 2023 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Starosta W [...] (dalej: "Starosta") decyzją z [...] 2018 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie W[...] (dalej: "inwestor") pozwolenia na przebudowę i rozbudowę wiaty magazynowej oraz zmianę sposobu użytkowania na budynek zaplecza kortów na działce nr [...] , położonej w miejscowości W[...].
Wojewoda decyzją z [...] 2020 r. znak [...] odmówił stwierdzenia, po wszczęciu postępowania z urzędu, w związku ze sprzeciwem skarżącego, nieważności ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r. GINB decyzją z [...] 2020 r. znak [...] , utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody z [...] 2020 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2016/20 uchylił ww. decyzję GINB z [...] 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody z [...] 2020 r. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1428/21, oddalił skargę kasacyjną GINB od wyroku WSA w Warszawie.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z ww. wyrokami, Wojewoda ww. decyzją z [...] 2023 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 28 [...] 2018 r.
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący w ustawowym terminie złożył odwołanie.
GINB w uzasadnieniu decyzji przedstawił zasady postępowania nieważnościowego i wskazał, że sporna inwestycja obejmuje przebudowę i rozbudowę istniejącej wiaty magazynowej oraz zmianę sposobu użytkowania na budynek zaplecza kortów na działce nr 923/6, położonej w miejscowości W[...].
GINB wyjaśnił, że inwestor wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę złożył oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością (działka nr ew. 923/6) na cele budowlane. Tym samym w analizowanym przypadku nie naruszono rażąco wymagań ustanowionych ww. art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U z 2018 r., poz. 1202 ze zm., (dalej: "p.b.") według stanu na dzień wydania kontrolowanej decyzji) oraz art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b. Dalej przytoczył art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.
Dalej wskazał, że w wyroku z 26 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 2016/20, WSA w Warszawie stwierdził, że "Przede wszystkim nie zostało wyjaśnione, czy obiekt którego dotyczy badana decyzja, z uwagi na jego charakter, konstrukcję i technologię w jakiej został wykonany w ogóle mógł podlegać rozbudowie i przebudowie. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowlanym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Z kolei z art. 3 pkt 2 cyt. ustawy wynika, że budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Natomiast, jak podnosił Prokurator - powołując się na postępowanie prowadzone przez powiatowy organ nadzoru budowlanego w sprawie znak: [...] - sporny obiekt był wolnostojącą "typową" wiatą blaszaną - ostatnio o funkcji magazynowej - której położenie w Parku Miejskim, wielokrotnie zmieniano, co wskazywałoby, że nie była ona trwale związana z gruntem. Ustalono ponadto, że wiata powstała w warunkach samowoli budowlanej w okresie od kwietnia 2012 r. do września 2018 r."
GINB odnosząc się do powyższego zauważył, że w zatwierdzonym projekcie budowlanym (str. 8) znajduje ekspertyza techniczna oraz ocena stanu technicznego przedmiotowego obiektu, z której wynika, iż stan techniczny obiektu jest dobry. Ponadto stwierdził, że "Ze względów konstrukcyjnych planowana przebudowa i rozbudowa w zakresie szczegółowo opisanym i pokazanym w części architektonicznej projektu jest możliwa do zrealizowania." Powyższa opinia została sporządzona przez mgr. inż. L. C. posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej m.in. do oceniania i badania stanu technicznego obiektów budowlanych. Podniósł jednocześnie, że organ administracji architektoniczno- budowlanej nie posiada kompetencji do podważania oceny stanu technicznego obiektu budowlanego sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.
GINB nie zgadza się z twierdzeniem Prokuratora, że obiektem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 1 p.b. jest tylko obiekt wybudowany legalnie, a obiekt wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę jest obiektem prawnie nieistniejącym. Zaznaczył, że definicja zawarta w art. 3 pkt 1 p.b. w żaden sposób nie odnosi się do legalności obiektu.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt z całą pewnością jest obiektem budowlanym. Natomiast nieistotne jest czy obiekt ten uznamy za budowlę czy za budynek, ponieważ przebudowie i rozbudowie mogą podlegać wszystkie obiekty budowlane, a nie tylko budynki.
Dalej zauważył, że w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z 11 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1428/21, NSA stwierdził, że "W kontekście zarzutów skargi kasacyjnej wskazania wymaga, że z literalnego brzmienia przepisu art. 32 ust. 4 i art. 35 Pr. bud. nie wynika, że warunkiem udzielenia pozwolenia na budowę (tutaj: przebudowę i rozbudowę ze zmianą sposobu użytkowania) jest uprzednie uregulowanie stanu prawnego istniejącego obiektu budowlanego, to jednak za takim rozumieniem przepisów Prawa budowlanego przemawia wykładnia systemowa i celowościowa uwzględniająca całokształt uregulowań zawartych w Prawie budowlanym normujących kwestie wydania pozwolenia na budowę oraz oprowadzania do stanu zgodnego z prawem istniejących obiektów budowlanych".
GINB zauważył, że zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku, Wojewoda pismem z 15 marca 2023 r. wystąpił do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w W[...] o udzielenie informacji czy prowadzi postępowanie administracyjne dotyczące legalności budowy wolnostojącej wiaty magazynowej zlokalizowanej na terenie kortów tenisowych w Parku Miejskim na działce nr [...] w miejscowości W[...]. W odpowiedzi na ww. pismo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w W[...] , wskazał że "W stosunku do przedmiotowej wiaty magazynowej zlokalizowanej na terenie kortów tenisowych w Parku Miejskim na działce nr [...] położnej w miejscowości W[...] zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego stwierdzono wykonanie powyższej wiaty bez uzyskania pozwolenia na budowę, co winno skutkować wszczęciem przez organ nadzoru budowlanego stosownego postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane. Niemniej jednak z uwagi na fakt, że przedmiotowy samowolnie wzniesiony obiekt został przebudowany, rozbudowany oraz zmieniono jego sposób użytkowania na budynek zaplecza kortów tenisowych w oparciu o prawomocną decyzję pozwolenia na budowę z dnia 28 sierpnia 2018 r. nr [...] znak: [...] wydaną przez Starostę W[...] , powstał inny obiekt wzniesiony w trybie przewidzianym przepisami ustawy Prawo budowlane. Tym samym PINB w W[...] będzie uprawniony do przeprowadzenia stosownego postępowania administracyjnego dopiero w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji Starosty W[...] ".
Zdaniem GINB z powyższego wynika, że podlegająca przebudowie i rozbudowie wiata, została wybudowana bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Obowiązkiem organu powiatowego była weryfikacja legalność przedmiotowego obiektu. Samowole budowlaną potwierdzają także kopie dokumentów, które skarżący załączył do sprzeciwu - kopia pisma Starosty W[...] z [...] 2019 r. znak [...], w którym poinformowano, że "(...) tut. organ nie udzielał na rzecz Gminy W[...] pozwolenia na budowę, ani też nie przyjmował zgłoszenia robót dotyczących budowy wolnostojącej wiaty magazynowej zlokalizowanej na działce [...] położonej w W[...]" oraz kopia pisma PINB w W[...] z [...]2019 r. znak [...] .
W związku z powyższym GINB stwierdził, że ww. decyzja Starosty z [...] 2018 r. została wydana z naruszeniem przepisów p.b. poprzez udzielenie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania obiektu wzniesionego samowolnie. Przytoczył jednocześnie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym naruszenie prawa ma charakter rażący, gdy jest ono oczywiste. Oznacza to, że sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. Rażąco naruszony może być wyłącznie przepis jednoznaczny, niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych. Ponadto za rażące można uznać tylko takie naruszenie prawa, które powoduje, że wydane rozstrzygnięcie wywołuje skutki społeczno- ekonomiczne niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. W ocenie GINB powyższe przesłanki nie zostały spełnione na gruncie niniejszej sprawy. Naruszenie to nie jest oczywiste z uwagi na brak przepisu, który wprost nakłada na organ administracji architektoniczno- budowlanej obowiązek sprawdzenia czy obiekt budowlany podlegający przebudowie i rozbudowie postał w sposób legalny. Ponadto wskazał, że w ww. wyroku NSA wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę należy ocenić "(...) czy Starosta W[...] w ramach przyjętej kwalifikacji robót budowlanych naruszył wymogi określone w art. 3 Pr. Bud. oraz art. 35. ust. 1 pkt 1 Pr. bud. nie uwzględniwszy, że w efekcie tych robót nastąpi takiego rodzaju ingerencja w substancje budowlaną istniejącego obiektu budowlanego, która doprowadzi do faktycznego wykonania nowego obiektu budowlanego na terenie, na którym plan miejscowy przewiduje obowiązek utrzymania istniejących obiektów oraz czy powyższe oznacza występowanie w decyzji Starosty W[...] kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.". Ponadto zauważył, że jednocześnie NSA wskazał, iż w szczególności w kontekście przesłanki z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. oceny będzie wymagało, czy gdyby wskutek wykonanych robót budowlanych doszło do wykonania obiektu budowlanego, charakter i funkcja takiego obiektu (budynek zaplecza kortów) pozostawałyby rażąco sprzeczne z treścią planu miejscowego ustalającego podstawowe przeznaczenie terenów lokalizacji inwestycji jako parki i zieleńce publiczne (obszar Parku Miejskiego w W[...] ).
GINB przytoczył art. 3 pkt 7a p.b. oraz art. 3 pkt 6 p.b. i wskazał, że rozbudowa jest rodzajem budowy. Ponadto wyjaśnił, że rozbudową będzie powiększenie istniejącego obiektu budowlanego o dodatkowe pomieszczenie, które stanowi część obiektu budowlanego funkcjonalnie związaną z tym obiektem.
W ocenie organu odwoławczego uznanie przedmiotowej inwestycji za przebudowę i rozbudowę, nie może stanowić rażącego naruszenia prawa z uwagi na brak oczywistości naruszenia prawa.
Ponadto wskazał, że analiza akt sprawy wykazała, iż sporna przebudowa i rozbudowa istniejącej wiaty magazynowej oraz zmiana sposobu użytkowania na budynek zaplecza kortów została przewidziana na działce inwestycyjnej nr ew. [...] , objętej zakresem obowiązywania uchwały Rady Miejskiej w W[...] z [...] 2008 r. nr [...] , w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W[...] (centrum i śródmieście) i znajdującej się na obszarze oznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 1/ZP10 - Park miejski, z podstawowym przeznaczeniem dla zieleni urządzonej - parki i zieleńce o charakterze publicznym (§ 33 ust. 1 pkt. 6).
Zdaniem GINB w przypadku gdyby, wskutek wykonanych robót budowlanych doszło do wykonania obiektu budowlanego, charakter i funkcja takiego obiektu (budynek zaplecza kortów) nie pozostawałyby rażąco sprzeczne z treścią planu miejscowego ustalającego podstawowe przeznaczenie terenów lokalizacji inwestycji jako parki i zieleńce publiczne.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że o braku niemożliwych do zaakceptowania skutków społeczno-gospodarczych naruszenia, świadczy także zgodność projektowanej inwestycji z obecnie obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W[...] (centrum i śródmieście) uchwalonego uchwałą Rady Miejskiej w W[...] z [...] 2021 r. nr [...] (Dz. Urz. Woj. M[...] z 2021 r., poz. [...] ). Podniósł, że zgodnie z załącznikiem graficznym do ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka inwestycyjna jest położona na obszarze oznaczonym symbolem 12ZP - teren zieleni urządzonej (§ 2 ust. 1 pkt 8 lit. m ww. uchwały). Ponadto wskazał, że zgodnie z § 47 ust. 1 pkt 2 lit. c ww. uchwały, dla terenów zieleni urządzonej oznaczonych na rysunku planu symbolami 1ZP - 14ZP ustala się: przeznaczenie dopuszczalne: zabudowa usług sportu i rekreacji, w zakresie obiektów typu: boiska, korty, bieżnie, fitness na terenie 12ZP. W ocenie GINB możliwa jest zatem realizacja tego typu obiektu.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że wprawdzie w postępowaniu nieważnościowym badanie prawidłowości decyzji przeprowadzane jest w oparciu o stan prawny i faktyczny istniejący na dzień jej wydania, to jednak powyższa zasada nie znajduje zastosowania w odniesieniu do oceny społeczno-gospodarczych skutków stwierdzonego uchybienia. Wskazał, że z racji tego, iż skutki danego aktu, jak również skutki obciążających go uchybień, mają ze swej istoty charakter następczy względem podjętego rozstrzygnięcia, przy ich ocenie nie tylko dopuszczalnym, ale wręcz koniecznym jest uwzględnienie również tych okoliczności, które nastąpiły po wydaniu kontrolowanego rozstrzygnięcia. Zaznaczył ponadto, że skutki aktu administracyjnego obarczonego naruszeniem prawa ujawniają się bowiem dopiero od momentu jego wydania. Zdaniem GINB nie sposób bowiem uznać za niemożliwą do zaakceptowania, z punktu widzenia praworządności, takiej decyzji, która wprawdzie uchybiała przepisom obowiązującym w dacie jej wydania, ale jest zgodna z przepisami aktualnie obowiązującymi.
Ponadto zauważył, że przedmiotowa inwestycja stanowi inwestycję wpisującą się w charakter terenu zieleni urządzonej - parki i zieleńce o charakterze publicznym. Jest niezbędna do właściwego funkcjonowania istniejących kortów tenisowych oraz całego Parku Miejskiego, w tym zapewni dostęp do toalet osobom przebywającym w parku, również osobom niepełnosprawnym. Ponadto wskazał, że dwie ściany obiektu od strony północnej i wschodniej będą przysłonięte projektowaną ziemną skarpą o nachyleniu ok. 15°-24°, pokrytą nawierzchnią trawiastą, opadającą w kierunku istniejących ciągów pieszych, (zob. Projekt budowlany - str. 25 i 28).
Przechodząc do dalszej analizy sprawy GINB wskazał, że szczegółowe ustalenia dla tego terenu określono w § 33 miejscowego planu z 14 marca 2008 r. GINB nie stwierdził aby doszło do rażącego naruszenia tych ustaleń. Podniósł, że w szczególności nie naruszono rażąco obowiązku utrzymania (w szczególności starodrzewu), pielęgnacji i uzupełnienia zieleni, trwałych ciągów pieszych i spacerowych, oświetlenia, ławek, elementów małej architektury oraz urządzeń sanitarnych (projektowane - powstanie skarp ziemnych z nawierzchnią trawiastą, drzewa i krzewy rosnące w rejonie inwestycji zostaną zabezpieczone przed uszkodzeniem w fazie realizacji oraz eksploatacji). Po zakończeniu realizacji prac budowlanych na terenie nieutwardzonym wokół obiektu przewiduje się urządzenie zieleni. Zmianie ulegnie układ alejek parkowych (ciągów pieszo-jezdnych) od strony południowej i zachodniej. Od strony zachodniej zaprojektowano ciąg pieszo-jezdny szer. 5 m połączony z istniejącą alejką parkową, zapewniający dojazd do obiektu. Od strony południowej zaprojektowano utwardzony plac. Od strony północnej zaprojektowano dojście do istniejącej alejki parkowej - Projekt budowlany - str. 25} Ponadto w przebudowywanym i rozbudowywanym obiekcie zaprojektowano pomieszczenia socjalne, w tym higieniczno-sanitarne dla użytkowników kortów i osób odwiedzających park, pomieszczenia szatni kortów tenisowych z możliwością zamiany na zaplecza lodowiska w okresie zimowym, a także pomieszczenia techniczne i magazynowe kortu i parku. W obiekcie zaprojektowano toaletę damską, męską oraz dla osób niepełnosprawnych (zob. Projekt budowlany - str. 28 i 30); utrzymania istniejących obiektów z możliwością wykonania robót budowlanych (projektowana - przebudowa i rozbudowa istniejącego obiektu); obowiązku zachowania historycznej kompozycji i rozplanowania, możliwości wprowadzania zmian po uzyskaniu opinii M[...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (inwestycja w projektowanym kształcie została zatwierdzona przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków - zob. Projekt budowlany - Projekt zagospodarowania terenu - nr rys. PB-ZT-2 - str. 149); utrzymania i budowy obiektów, urządzeń i sieci technicznej (projektowane - doprowadzenie do obiektu przyłączy: energetycznych oraz wodno-kanalizacyjnych - Projekt budowlany - str. 26); zakazu wycinki drzew - z wyjątkiem niezbędnych zabiegów pielęgnacyjnych (w związku z realizacją projektowanej inwestycji nie jest przewidziana wycinka drzew ani krzewów - zob. Projekt budowlany - str. 24).
Dalej GINB przytoczył art. 35 ust. 1 pkt 2 p.b. i nie stwierdził, aby rozwiązania projektowe zatwierdzone kontrolowaną decyzją Starosty z 28 sierpnia 2018 r. nr 636/2018 rażąco uchybiały przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, dalej: "r.w.t" według stanu prawnego na dzień wydania kontrolowanej decyzji ). W szczególności nie uchybiono rażąco przepisowi § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 (odległości budynków od granicy z sąsiednimi działkami budowlanymi), § 13 (przesłanianie obiektów budowlanych), § 57 (nasłonecznienie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi) oraz § 60 ust. 2 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych), czy też § 271 i n. (warunki ochrony przeciwpożarowej) ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.
Wskazał jednocześnie, że projekt budowlany spornej inwestycji został sporządzony przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, a projektanci złożyli oświadczenia, stosownie do art. 20 ust. 4 p.b., o zgodności projektu z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.
GINB analizując kontrolowaną decyzję Starosty z [...] 2018 r. stwierdził, że nie jest ona obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
W związku z powyższym utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody z [...] 2023 r.
Prokuratora [...] wniósł skargę na powyższą decyzję GINB z [...] 2024 r., wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji organu I instancji oraz stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r., nr [...] - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego tj.:
a) nieuwzględnienie, wiążącej w tej sprawie przez procedujący organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2022 r., o sygn. akt II OSK 1428/21, a w konsekwencji rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a.;
b) utrzymanie w mocy decyzji Wojewody z [...] 2023 r. o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r., wydanej z rażącym naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 3 p.b. oraz art. 7, art. 8 § 2, art. 75, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, tj. bez uprzedniego dokonania stosownych w tym zakresie ustaleń i sprawdzeń, w tym - potwierdzenia faktu, że ww. wiata magazynowa nie stanowi samowoli budowlanej w rozumieniu art. 90 p.b. i jest obiektem budowlanym - także w sensie prawnym, pomimo istniejących w tym zakresie oczywistych wątpliwości i wbrew oczywistemu obowiązkowi podjęcia w tym zakresie działań z urzędu,
- podczas gdy oceniając materiał dowodowy w oparciu o zasady logicznego rozumowania, posiadaną wiedzę i zasady doświadczenia życiowego oraz zgodnie z utrwaloną praktyką rozstrzygania tego rodzaju spraw, a przede wszystkim będąc związany oceną prawną i wskazaniami ww. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ ten powinien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i stwierdzić nieważność ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji;
c) art. 156 § 1 k.p.a w zw. z art. 3 pkt 1 p. b. w zw. z § 33 ust. 2 pkt 2 uchwały Rady Miejskiej w W[...] z 14 marca 2008 r. nr XV/124/2008 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w W[...] (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2008 r., nr 269, poz. 1679),
- poprzez utrzymanie w mocy ww. decyzji Wojewody z [...] 2023 r., o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r., wydanej z rażącym naruszeniem ww. przepisów, polegającym na udzieleniu pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i zmianę sposobu użytkowania nieistniejącego w sensie prawnym, bo będącego samowolą budowlaną w rozumieniu art. 90 p.b. wolnostojącego obiektu blaszanego (wiaty magazynowej),
- podczas gdy oceniając materiał dowodowy sprawy w oparciu o zasady logicznego rozumowania, posiadaną wiedzę i zasady doświadczenia życiowego oraz zgodnie z utrwaloną praktyką rozstrzygania tego rodzaju spraw - w zakresie pozostawionej organowi przez sąd swobody co do oceny (czy charakter i funkcja zrealizowanego obiektu jest rażąco sprzeczna z treścią planu miejscowego ustalającego przeznaczenie terenu lokalizacji inwestycji jako parki i zieleńce publiczne), a także mając na względzie ww. związanie w tej sprawie prawną oceną NSA - w pozostałym zakresie organ ten powinien był uchylić zaskarżoną decyzję w całości i stwierdzić nieważność ww. decyzji Starosty z [...] 2018 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący w uzasadnieniu skargi przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 – zwaną dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
W wypadku niestwierdzenia wad skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych, niż wskazane w uzasadnieniu skargi, do czego uprawnia i zobowiązuje Sąd przywołany wyżej przepis art. 134 § 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli legalności w nin. sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2024r., który utrzymał w mocy decyzję Wojewody M[...] z [...] 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W[...] z dnia [...]2018r., nr 636/18 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Gminie W[...] pozwolenia na przebudowę i rozbudowę wiaty magazynowej oraz zmianę sposbu jej użytkowania na budynek zaplecza kortów na dz. Nr [...]położnej w m. W[...] , w ramach zadania "W[...] B[...] M[...] – przebudowa i rozbudowa infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej na terenie Parku Miejskiego w W[...] .
Zdaniem skarżącego Prokuratora [...] zaskarżona decyzja zarówno narusza przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez, w szczególności, nieuwzględnienie zgodnie z art. 153 p.p.s.a. wiążącej w tej sprawie przez procedujący organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 października 2022 r., o sygn. akt II OSK 1428/21, przejawiającej się w naruszeniu art. 7, art. 8 § 2, art. 75, art. 76, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a, a polegających na braku uprzedniego dokonania stosownych w tym zakresie ustaleń i sprawdzeń, w tym - potwierdzenia faktu, że sporna wiata magazynowa nie stanowi samowoli budowlanej w rozumieniu art. 90 p.b. i jest obiektem budowlanym, co w konsekwencji doprowadziło zaskarżony organ do odmowy stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. z powodu rażącego naruszenia prawa materialnego.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w punkcie wyjścia rozważań wskazać należy, że rozstrzygając nin. sprawę Sąd działa - na podstawie art. 190 p.p.s.a. w związku z art. 193. oraz 170 i art. 153 p.p.s.a - w warunkach związania oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 11 października 2022r., sygn. II OSK 1428/21.
Podkreślenia wymaga, że przytoczone wyżej przepisy p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną należy rozumieć zaś osąd o prawnej wartości sprawy, który może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (por. wyroki NSA z: 28 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1373/19; 13 września 2019 r., sygn. akt I GSK 1292/18; 15 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 129/19). Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por.: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt: II FSK 451/08, z dnia 23 września 2009r., sygn. akt: I FSK 494/09, z dnia 13 lipca 2010r., sygn. akt: I GSK 940/09).
Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to powoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999r. sygn. akt: I SA 2019/98 ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie (por. B. Adamiak, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998r., sygn. akt: III RN 130/97, publ. OSP 1999, z. 5, poz. 101, s. 263 i n.).
Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że w rozstrzyganej sprawie nie nastąpiły żadne z wymienionych wyżej okoliczności, a zatem dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko NSA wyrażone w przywołanym wyrok z dnia 11 października 2022r., sygn. III OSK 1428/21.
W takiej sytuacji zadaniem Sądu w nin. sprawie jest w pierwszej kolejności swoistego rodzaju "weryfikacja" czy organy wydając zaskarżoną decyzję wywiązały się w sposób prawidłowy z nałożonych wytycznych wynikających z oceny prawnej Sądu kasacyjnego.
Ponieważ motywy Sądu kasacyjnego oraz wyrażona na tym tle ocena prawna zostały szeroko przedstawione w tzw. "części historycznej" nin. uzasadnienia, Sąd odstępuje od ponownego ich omówienia, akcentując jedynie, że Sąd kasacyjny w uzasadnieniu wyroku podniósł, w szczególności, że ponownie rozpoznając sprawę, organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą ocenić w zakresie unormowanym w art. 156 § 1 k.p.a. nieprzeprowadzenie przez Starostę W[...] - mimo prawnego obowiązku - czynności wyjaśniających, czy wiata magazynowa, która miała być przedmiotem robót budowlanych, była obiektem legalnym oraz czy Starosta W[...] w ramach przyjętej kwalifikacji prawnej zamierzonych robót budowlanych naruszył wymogi określone w art. 3 p.b. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b. nie uwzględniwszy, że w efekcie tych robót nastąpi takiego rodzaju ingerencja w substancję budowlaną istniejącego obiektu budowlanego, która doprowadzi do faktycznego wykonania nowego obiektu budowlanego na terenie, na którym plan miejscowy przewiduje obowiązek utrzymania istniejących obiektów oraz czy powyższe oznacza występowanie w decyzji Starosty W[...] kwalifikowanych wad prawnych, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a.
Sąd kasacyjny podniósł przy tym, że w kontekście okoliczności pozostających do zbadania, uwzględnienia będzie wymagało, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy kwestionowane rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej, przy czym nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Z takim stanem nie może być utożsamiane każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa. Nie każde bowiem naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, że niezbędna jest jej eliminacja tak, jak gdyby od początku nie została wydana. Jak bowiem podkreślił Sąd kasacyjny, przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi bowiem nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o takie skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać. Sąd ten przypomniał, że za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. W szczególności w kontekście przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oceny będzie wymagało, czy gdyby wskutek wykonanych robót budowlanych doszło do wykonania obiektu budowlanego, charakter i funkcja takiego obiektu (budynek zaplecza kortów) pozostawałyby rażąco sprzeczne z treścią planu miejscowego ustalającego podstawowe przeznaczenie terenów lokalizacji inwestycji jako parki i zieleńce publiczne (obszar Parku Miejskiego w W).
W ocenie Sądu, zaskarżone organy administracji nie wywiązały się z tak nałożonych obowiązków, a w szczególności, obowiązku jednoznacznego, bez jakichkolwiek wątpliwości, ustalenia czy wiata magazynowa, która miała być przedmiotem robót budowlanych, była obiektem legalnym oraz czy Starosta W[...] w ramach przyjętej kwalifikacji prawnej zamierzonych robót budowlanych naruszył wymogi określone w art. 3 p.b. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że jakkolwiek postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest postępowaniem ekstraordynaryjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz, że celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, lecz jej weryfikacja polegająca na badaniu, czy w dacie jej podjęcia była ona dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. (przy czym podstawę do zastosowania tego przepisu stanowi jedynie istnienie wady tkwiącej w samej decyzji), to jednak nie oznacza to, że w postępowaniu nieważnościowym organ nie może uwzględniać nowych dowodów. Musi jednak mieć na uwadze różnicę procedowania w trybie zwykłym i w trybie nadzwyczajnym, która – jak już zaakcentowano - związana jest z tym, że inne są cele przeprowadzania dowodów przez organ rozpoznający sprawę w postępowaniu zwykłym a inne przez organ nadzoru badający ważność decyzji. W związku z tym, w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 k.p.a. czynności wyjaśniające mogą być podejmowane przez organ nadzoru w celu wyjaśnienia ewentualnej kwalifikowanej wadliwości kwestionowanej decyzji, a nie na użytek ponownego rozpoznania zakończonej już sprawy. W konsekwencji organ dokonuje oceny ważności decyzji w kontekście materiału dowodowego zgromadzonego w dacie wydania badanej decyzji, co nie oznacza, że nie uwzględnia się dowodów ujawnionych w postępowaniu nadzwyczajnym. Zastrzec jednak trzeba, że dowody zgromadzone w postępowaniu nadzwyczajnym nie służą wyłącznie ustaleniu stanu faktycznego istotnego dla subsumcji dokonywanej w świetle unormowania stanowiącego podstawę prawną kontrolowanej decyzji, lecz mają być wykorzystane do oceny ważności decyzji. Konieczne jest też zaakcentowanie, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej wyrażonej w art. 16 k.p.a., która służy ochronie takich wartości jak ochrona porządku publicznego, ochrona praw nabytych, pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z tych powodów decyzja ostateczna korzysta z domniemania legalności, a tryb jej unieważnienia może być zastosowany wyłącznie w sytuacji bezspornego ustalenia istnienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Nadto wykładnia tych przesłanek – z uwagi na ochronę wartości której służy zasada trwałości decyzji ostatecznej – nie może mieć charakteru rozszerzającego, co oznacza, że nie każde naruszenie prawa może być podstawą do wzruszenia decyzji w tym trybie (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1440/20). Poza tym w orzecznictwie sądowym jest już utrwalony pogląd, że po znacznym upływie czasu wątpliwości co do ustalenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy oceniać na korzyść legalności tej decyzji.
Dlatego też Sąd kasacyjny – jak już podkreślono wcześniej – nałożył na organy nadzoru budowlanego obowiązek przeprowadzenia w pierwszej kolejności czynności wyjaśniających, czy wiata magazynowa, która miała być przedmiotem robót budowlanych, była obiektem legalnym a w następstwie takich ustaleń stwierdzenie czy w decyzji Starosty W[...] występują kwalifikowane wady prawne, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym w szczególności wada rażącego naruszenia prawa. W rozstrzyganej sprawie oba organy nadzoru budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy uznały, że "analiza akt wykazała, że sporna inwestycja obejmuje przebudowę i rozbudowę istniejącej wiaty magazynowej oraz zmianę sposobu użytkowania na budynek zaplecza kortów na działce nr [...], położonej w miejscowości W[...] ".
Odnosząc się do legalności budowy wiaty magazynowej GINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że "(...) W stosunku do przedmiotowej wiaty magazynowej zlokalizowanej na terenie kortów tenisowych w Parku Miejskim na działce nr [...] położnej w miejscowości W[...] zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w wyniku, którego stwierdzono wykonanie powyższej wiaty bez uzyskania pozwolenia na budowę, co winno skutkować wszczęciem przez organ nadzoru budowlanego stosownego postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy art. 48 ustawy Prawo budowlane" oraz, że "(...) Niemniej jednak z uwagi na fakt, że przedmiotowy samowolnie wzniesiony obiekt został przebudowany, rozbudowany oraz zmieniono jego sposób użytkowania na budynek zaplecza kortów tenisowych w oparciu o prawomocną decyzję pozwolenia na budowę z dnia [...] 2018 r. nr [...]znak: [...] wydaną przez Starostę W[...], powstał inny obiekt wzniesiony w trybie przewidzianym przepisami ustawy Prawo budowlane" i dlatego "Tym samym PINB w W[...] będzie uprawniony do przeprowadzenia stosownego postępowania administracyjnego dopiero w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego ww. decyzji Starosty W[...] ". Powyższe, zdaniem PINB upoważnia do stwierdzenia, że "(...) podlegająca przebudowie i rozbudowie wiata, została wybudowana bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę", a "(...) Samowole budowlaną potwierdzają także kopie dokumentów, które Prokurator [...] załączył do sprzeciwu - kopia pisma Starosty W[...] z [...] 2019 r" znak: [...] , w którym poinformowano, że "(...) tut. organ nie udzielał na rzecz Gminy W[...] pozwolenia na budowę, ani też nie przyjmował zgłoszenia robót dotyczących budowy wolnostojącej wiaty magazynowej zlokalizowanej na działce [...] położonej w W[...] " oraz kopia pisma PINB w W[...] z [...] 2019 r., znak: [...]. W ocenie Sądu wyprowadzony ostateczny wniosek o tym, że "podlegająca przebudowie i rozbudowie wiata, została wybudowana bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę" nie ma jednak oparcia w zgromadzonych na tę okoliczność materiale dowodowym i stanie faktycznym sprawy i tym samym nadal wywołuje zasadnicze wątpliwości wobec nieprzedstawienia jakichkolwiek dokumentów je potwierdzających i to nawet co do tego, kiedy "sporna" wiata została wybudowana, co w konsekwencji nie daje możliwości oceny prawnej w kontekście wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przywołane pismo PINB wskazuje bowiem na okoliczności, które w żadnej mierze nie zostały uprawdopodobnione, nie wspominając już nawet o ujawnieniu (wykazaniu) jakichkolwiek okoliczności faktycznych. Sąd zwraca uwagę, że sam fakt zakupienia w 2012 r. garażu blaszanego w celu składowania mączki ceglanej oraz narzędzi do utrzymania kortów nie może być utożsamiany z wybudowaniem wiaty. W szczególności, że na gruncie niniejszej sprawy zasadniczą trudność dowodową sprawiło w ogóle organom zindywidualizowanie poszczególnych obiektów znajdujących się w obrębie działki nr [...] położonej w W[...] . Jak bowiem wynika z akt sprawy, S[...] K[...] V[...] zakupiło w 2012 r. garaż blaszany w celu składowania mączki ceglanej oraz narzędzi do utrzymania kortów. Blaszak został usytuowany na terenie kortów tenisowych od strony muszli koncertowej tj. w narożu południowo-wschodnim. Garaż nie był trwale związany z gruntem a jedynie osadzony na płytkach betonowych chodnikowych. Pierwotnie obiekt posiadał wrota garażowe dwuskrzydłowe. Z uwagi na konieczność niezwłocznego zabezpieczenia mączki ceglanej oraz zamysł chwilowego korzystania z ww. obiektu, Stowarzyszenie nie dokonało zgłoszenia budowy obiektu w obrębie kortów tenisowych na terenie parku miejskiego, a jedynie zgłosiło ten fakt właścicielowi terenu tj. Gminie W[...] . Po zakończeniu sezonu w 2012 r. obiekt został przeniesiony na stronę zachodnią kortów w pobliże bramki wejściowej, z uwagi na ograniczenie pola gry na pierwszym korcie. Blaszak zlokalizowany był w tym miejscu aż do czasu podjęcia pracy budowlanych na terenie Parku Miejskiego na początku 2018 r. i cały czas posiadał drzwi dwuskrzydłowe zamykane na klucz. Na początku 2018 r. blaszak został przeniesiony w północno-wschodnie naroże kortów przez pracowników Gminy W[...] . W kwietniu przed rozpoczęciem sezonu z uwagi na to że prace jeszcze nie trwały na terenie kortów tenisowych, blaszak został przeniesiony z powrotem w poprzednią lokalizację przy bramce wejściowej od strony zachodniej. Do końca lipca 2018 r. Stowarzyszenie użytkowało korty tenisowe i do tego czasu blaszak pozostawał w tym miejscu. I w takim stanie korty zostały zdane właścicielowi terenu w dniu 01 sierpnia 2018 r. W związku z tym nie jest nawet wiadomym czy wskazany garaż jest tożsamy z wiatą. Jednocześnie ubocznie Sąd zauważa, że obowiązujące w dacie wydania kontrolowanej decyzji o pozwoleniu na budowę przepisy Prawa budowlanego nie zobowiązywały organu administracji architektoniczno-budowlanej do weryfikacji legalności budynku wiaty magazynowej względem którego zaprojektowana została przedmiotowa przebudowa i rozbudowa. Organ administracji architektoniczno – budowlanej, stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 682 ze zm.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
"1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z:
a) ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu,
b) wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko,
c) ustaleniami uchwały o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego, w tym dołączenie:
a) (uchylona),
b) (uchylona),
c) kopii zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, dotyczącego projektanta i projektanta sprawdzającego,
d) (uchylona);
3a) dołączenie:
a) wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
b) oświadczeń, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 9 i 10;
4) posiadanie przez projektanta i projektanta sprawdzającego odpowiednich uprawnień budowlanych na podstawie:
a) kopii dokumentów, o których mowa w art. 34 ust. 3d pkt 1 - w przypadku uprawnień niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane,
b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku uprawnień wpisanych do tego rejestru;
4a) przynależność projektanta i projektanta sprawdzającego do właściwej izby samorządu zawodowego na podstawie:
a) zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 - w przypadku osób niewpisanych do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane,
b) danych w centralnym rejestrze osób posiadających uprawnienia budowlane - w przypadku osób wpisanych do tego rejestru."
Organy w takim postępowaniu nie są zobowiązane do badania legalności wybudowania istniejących budynków czy obiektów budowlanych. W takim przypadku organy te korzystają z domniemania legalności budynku.
Reasumując, w ocenie Sądu, nie można uznać za prawidłowych ustaleń organów, które przyjęły, jedynie na podstawie wskazanych wyjaśnień organów, że sporna "wiata" została wybudowana w warunkach samowoli. Ta zasadnicza i podstawowa okoliczność nadal nie została ustalona w toku postępowania. Organ nadal nie ustalił w sposób rzetelny okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W tym znaczeniu rację ma więc skarżący Prokurator, że organy uchybiły przepisowi art. 153 p.p.s.a poprzez nieuwzględnienie wiążącej w sprawie przez procedujący organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2022 r., o sygn. akt II OSK 1428/21 tyle, że chodzi o wadliwość polegającą na naruszeniu p.b. poprzez udzielenie pozwolenia na przebudowę i rozbudowę oraz zmianę sposobu użytkowania obiektu wzniesionego samowolnie, lecz polegających na niewyjaśnieniu przez organu nadzoru budowalnego czy wiata magazynowa, która miał być przedmiotem robót budowlanych była obiektem legalnym.
W kontekście stwierdzonego uchybienia, na obecnym etapie badania legalności zaskarżonego aktu, przedwczesnym jest odniesienie się do tego czy – jak wskazał Sąd kasacyjny - wskutek wykonanych robót budowlanych doszło do wykonania obiektu budowlanego, którego charakter i funkcja pozostawałby w rażącej sprzeczności z treścią planu miejscowego ustalającego podstawowe przeznaczenie terenów lokalizacji inwestycji jako parki i zieleńce publiczne (obszar Parku Miejskiego w W[...] ).
W ocenie Sądu, niewyjaśnienie wskazanych wyżej kwestii, kluczowych dla dokonania właściwej oceny decyzji Starosty W[...] z [...]2018 r. pod kątem wad kwalifikowanych, a w szczególności wady określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. rażącego naruszenia prawa doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 190 w zw. Z art. 153 p.p.s.a. poprzez zignorowanie pełnej oceny prawnej wynikającej z wyroku NSA w sprawie II OSK 1428/21 z dnia 11 października 2022r. w części odnoszącej się do obowiązku jednoznacznego wyjaśnienia czy wiata magazynowa, która miała być przedmiotem robót budowlanych, była obiektem legalnym. Trudno bowiem mówić o działaniu zgodnym z prawem, jeżeli organ nie ustala stanu rzeczy, od którego został na podstawie wskazanych wyżej przepisów zobowiązany a od którego następnie zależy właściwe rozpoznanie sprawy, tj. czy Starosta W[...] w ramach przyjętej kwalifikacji prawnej zamierzonych robót budowlanych naruszył wymogi określone w art. 3 Pr. bud. oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b.
Dlatego w ponownym postępowaniu organy związane są dotychczasową oceną prawną wynikającą z wyroku NSA w sprawie II OSK 1428/21 i po wyjaśnieniu oraz ustaleniu wskazanych kwestii, w zależności od ich wyniku, dokonają następnie ocen w kontekście wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. , a w szczególności wady o której mowa w pkt 2 § 1 art 156 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło