VII SA/Wa 1122/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-28
Skład orzekający: Andrzej Siwek, Grzegorz Antas, Grzegorz Rudnicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie wójta gminy o zmianie w gminnej ewidencji zabytków, polegające na włączeniu do niej kart adresowych nieruchomości uprzednio wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jest legalne, jeśli wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków został następnie stwierdzony jako bezskuteczny?Ratio decidendi
Zarządzenie wójta gminy o włączeniu nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków, oparte na ich wcześniejszym wpisie do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jest nielegalne, jeśli wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków został prawomocnie stwierdzony jako bezskuteczny. Stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej wywołuje skutki ex tunc, eliminując podstawę prawną dla późniejszego zarządzenia wójta.Stan faktyczny
Spółka L. sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie Wójta Gminy L. z marca 2019 r. o zmianie w gminnej ewidencji zabytków, polegające na włączeniu do niej kart adresowych pięciu nieruchomości. Zarządzenie zostało wydane na podstawie wpisu tych nieruchomości do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz rozporządzenia wykonawczego, kwestionując walory zabytkowe nieruchomości. Okazało się, że wpis do wojewódzkiej ewidencji zabytków, który stanowił podstawę zarządzenia wójta, został wcześniej prawomocnie stwierdzony jako bezskuteczny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność w całości zarządzenia Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] i zasądził od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącej kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Protokolant starszy sekr. sąd., Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w W. na zarządzenie Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w gminnej ewidencji zabytków I. stwierdza nieważność w całości zarządzenia Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącej L. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "skarżąca", "strona skarżąca" lub "spółka"), powołując się na art. 101 § 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 roku, poz. 506), art. 53 § 2 i art. 54 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 50 § 1, art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na zarządzenie Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 nr [...] w sprawie zmiany w gminnej ewidencji zabytków Gminy L. w przedmiocie włączenia do gminnej ewidencji zabytków Gminy L. kart adresowych zabytków nieruchomych włączonych wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych następujących obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat [...], wymienionych w załączniku nr 1 do zarządzenia, tj.:
1. Zespół dworsko-parkowy Z. wraz z założeniem parku i folwarku, ul. Z.,
2. Zespół dworsko-parkowy ., Budynek mieszkalny, d. dwór, ul. Z.,
3. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek gospodarczy, ul. Z.,
4. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.,
5. Zespół dworsko-parkowy Z., Budynek techniczny, ul. Z.
Zarządzeniu Wójta Gminy L. strona skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 12, pkt 13, pkt 15 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a), b), c), g) w związku z art. 22 ust. 4 oraz ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz. 2067 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą błędnym uznaniem, że ww. obiekty zawierają cechy zabytku (zabytku nieruchomego), podczas, gdy obiekty te (nieruchomości):
• nie stanowią samodzielnie lub łącznie krajobrazów kulturowych, układów urbanistycznych, ruralistycznych i zespołów budowlanych, dzieł architektury i budownictwa, czy też parków, ogrodów lub innych form zaprojektowanej zieleni;
• nie stanowią świadectwa dzieła człowieka minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, czy artystyczną, a wręcz zaburzają ww. wartości;
• stan zachowania obiektów kwalifikuje je wręcz do wyburzenia, a w związku z tym brak jest podstaw do objęcia ich ochroną konserwatorską;
2. naruszenie art. 22 ust. 4 oraz art. 22 ust. 5 pkt 2) w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich zastosowanie, skutkujące błędnym włączeniem (wpisaniem) przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do ewidencji obiektów (nieruchomości), które nie mają cech zabytku i nie powinny być ujęte w ewidencji;
3. naruszenie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, art. 22 ust. 4 w związku z art. 22 ust. 5 pkt 2) w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą błędnym uznaniem, że nieruchomości uprzednio wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytków obligatoryjnie winny być włączone do gminnej ewidencji zabytków, podczas, gdy podstawą włączenia nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków winny być wyłącznie przesłanki warunkujące uznanie nieruchomości za zabytek nieruchomy w rozumieniu art. 3 pkt 1) lub pkt 2) lub pkt 12) lub pkt 13) lub pkt 15) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
4. naruszenie art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 17 ust. 1 i ust. 2, § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz.U. z 2011 r. Nr 113, poz. 661, dalej jako "rozporządzenie") poprzez ich błędną wykładnię, skutkujące błędnym uznaniem, że karty adresowe zabytków nieruchomych winny zostać włączone do gminnej ewidencji zabytków Gminy L., podczas, gdy sporządzone karty adresowe zabytków nieruchomych nie spełniają wymogów stawianych przez rozporządzenie;
5. naruszenie art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 17 ust. 1 i ust. 2, § 18 rozporządzenia poprzez ich zastosowanie i uznanie, że nieruchomości są zabytkami i w związku z tym włączenie do ewidencji kart adresowych zabytków nieruchomych wymienionych w załączniku nr 1 do zarządzenia, podczas, gdy w kartach adresowych obiektów brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia przyczyn i podstaw uznania obiektów za zabytki i w związku z tym włączenia do ewidencji kart adresowych zabytków nieruchomych;
6. naruszenie § 17 ust. 1 i ust. 2, § 18 rozporządzenia w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez ich zastosowanie i uznanie, że ww. nieruchomości są zabytkami oraz włączenie do ewidencji kart adresowych zabytków nieruchomych, podczas, gdy dane zawarte w kartach adresowych nie są wyczerpujące oraz przede wszystkim nie spełniają przesłanek określonych w § 17 ust. 1 oraz § 18 rozporządzenia;
7. naruszenie § 17 ust. 1 i ust. 2, § 18 rozporządzenia w związku z art. 24 ust. 1 oraz art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1), pkt 2), pkt 12), pkt 13), pkt 15) oraz art. 6 ust. 1 pkt 1) lit. a), b), c), g) ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez ich zastosowanie i uznanie, że omawiane obiekty są zabytkami i w związku z tym włączenie do ewidencji kart adresowych, podczas, gdy:
• brak jest w kartach adresowych jakichkolwiek dokumentów wskazujących na przesłanki, którymi kierował się Wójt włączając karty adresowe do ewidencji;
• karty adresowe nie zawierają precyzyjnego sformułowania (określenia), które elementy obiektów i w jakim zakresie podlegają ochronie konserwatorskiej, a które pozostają poza ochroną konserwatorską;
• brak określenia w kartach adresowych formy ochrony konserwatorskiej, co uniemożliwia, z jednej strony, wyznaczenie granic przestrzennych ochrony zabytku oraz, z drugiej strony, brak wskazania elementów ww. nieruchomości, które podlegają ochronie ze względu na wartości, które przesądziły o konieczności ich ochrony;
• trudności dotyczące m. in. właściwego określenia zakresu i charakteru ochrony konserwatorskiej;
• nieprecyzyjność i niejasność sformułowań zawartych w kartach adresowych, co oznacza, iż od indywidualnego podejścia Konserwatora w przyszłości zależeć będzie, jak interpretowane będą poszczególne elementy kart adresowych;
• dokonano subiektywnej oceny wartości zabytkowych Nieruchomości, co rodzi niepewność po stronie skarżącej w zakresie legalności oraz słuszności skarżonego rozstrzygnięcia;
8. naruszenie art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 12, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przejawiający się brakiem pełnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których nieruchomości zostały uznane za zabytek i włączone do ewidencji;
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. skarżąca wniosła o:
1. zobowiązanie Wójta Gminy L. do przedłożenia, a następie dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z kart adresowych ww. zabytków nieruchomych zlokalizowanych w miejscowości Zamienie, gmina L., powiat [...],
2. zobowiązanie Wójta Gminy L. do przedłożenia, a następie dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd dowodu z kart ewidencyjnych ww. zabytków nieruchomych niewpisanych do rejestru zabytków dotyczących obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat [...],.
Skarżąca wniosła:
1.) na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - w przypadku uznania przez Sąd, że zaskarżone zarządzenie jest aktem organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowanym w sprawach z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6) p.p.s.a. – o stwierdzenie w całości nieważności zarządzenia ewentualnie stwierdzenie, że zarządzenie wydane zostało w całości z naruszeniem prawa;
ewentualnie
2) na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - w przypadku uznania przez Sąd, że zarządzenie Wójta Gminy L. z dnia[...] marca 2019 r. jest innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej w rozumieniu w art. 3 § 2 pkt 4) p.p.s.a – o stwierdzenie w całości bezskuteczności zarządzenia ewentualnie uchylenie w całości zarządzenia
3) o stwierdzenie, że zaskarżone zarządzenie nie może być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku;
4) zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o oddalenie skargi. Organ podkreślił, że dokonanie wpisu w gminnej ewidencji zabytków nastąpiło na podstawie art. art. 22 ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków opiece nad zabytkami, a przepis ten obliguje Wójta Gminy do wpisania do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu.
Na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył do akt odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 34/19 opatrzony klauzulą prawomocności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż zawarte w skardze.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie w dniu 13 listopada 2018 r. do Urzędu Gminy L. wpłynęło pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który, na podstawie art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz § 14 pkt 1 oraz § 15 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, zawiadomił o włączeniu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego następujących obiektów, zlokalizowanych w miejscowości Z., gm. L., pow. [...]:
1. Zespół dworsko-parkowy wraz z założeniem folwarcznym, u. Z.
2. Budynek mieszkalny d. dwór z zespołu dworsko - parkowego, ul. Z.
3. Budynek gospodarczy z zespołu dworsko - parkowego, ul. Z.
4. Budynek techniczny z zespołu dworsko - parkowego, ul. Z.
5. Budynek techniczny z zespołu dworsko-parkowego, ul. Z.
Do zawiadomienia załączone zostały karty ewidencyjne zabytków nieruchomych niewpisanych do rejestru zabytków.
W dniu 29 marca 2019 r. Wójt Gminy L., powołując się na art. 30 ustawy o samorządzie gminny oraz art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wydał zarządzenie nr [...] w sprawie zmiany w gminnej ewidencji zabytków Gminy L., zgodnie z którym włączono do gminnej ewidencji zabytków karty adresowe ww. zabytków nieruchomych.
W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że skarga wniesiona przez L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. dotyczyła działania Wójta Gminy L. w zakresie wydania zarządzenia, którego treścią było zmiany w gminnej ewidencji zabytków Gminy L. w przedmiocie włączenia do gminnej ewidencji zabytków Gminy L. kart adresowych zabytków nieruchomych włączonych wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych następujących obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat [...], wymienionych w załączniku nr 1 do zarządzenia, tj. ww. obiektów należących do spółki.
Zarządzenie stanowi akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej, o czym świadczy art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków, stanowiący o możliwości wyznaczenia przez organ gminy w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków obiektu zabytkowego do włączenia go do gminnej ewidencji zabytków. Akt ten władczo wkracza w zespól uprawnień właściciela zabytku objętego takim wpisem. Z takim przedmiotem postępowania mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Wpis do gminnej ewidencji zabytków Gminy L. dotyczy nieruchomości stanowiących własność strony skarżącej. Wpis ten powoduje powstanie określonej ochrony konserwatorskiej tzn. w określonych sprawach potrzebne są uzgodnienia konserwatorskie, stanowi o tym art. 19 ust. 1a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, według treści którego w decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w decyzji o warunkach zabudowy, w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego uwzględnia się ochronę innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków. Zgodnie natomiast z treścią art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.) uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków wymaga pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego znajdującego się w gminnej ewidencji zabytków lub na obszarze wpisanym do tej ewidencji. Są to działania wkraczające w prawo własności.
W przedmiotowej sprawie spółka ubiega się o wydanie decyzji o pozwolenie na budowę siedmiu budynków wolnostojących, mieszkalnych, wielorodzinnych, na działkach nr. ew. [...],[...], obręb [...] Zakłady Z., a więc na działkach na których znajdują się ww. nieruchomości objęte zaskarżonym zarządzeniem. Powyższe wynika m. in. ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Starosty [...] z dnia [...] marca 2019 r. znak: [...].
Powyższe wskazuje zatem, że wpis do wykazu wkracza w uprawnienia właścicielskie spółki, przez co w ocenie Sądu istnieje wykazany interes prawny skarżącej wymagany art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym do złożenia skargi do sądu administracyjnego.
W rezultacie Sąd przyjął, że zarządzenie Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 nr [...] stanowiło akt organu jednostki samorządu terytorialnego z zakresu administracji publicznej podlegający kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.), tym samym do zaskarżonego zarządzenia nie znajdował zastosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy L. zostało wydane na podstawie art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przepis art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków stanowi, że wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zgodnie zaś z zapisem art. 22 ust. 5 , w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte:
1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru;
2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków;
3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, jak już wyżej wskazano, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków czynnością materialno-techniczną polegającą na opracowaniu dla ww. obiektów kart ewidencyjnych zabytku nieruchomego – włączył te obiekty do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych. Według § 15 ww. rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku o włączeniu zabytku nieruchomego do wojewódzkiej ewidencji zabytków wojewódzki konserwator zabytków zawiadamia właściwą gminę, w celu ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Stosując się do tego przepisu [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zawiadomił Wójta Gminy L. o włączeniu omawianych obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Wskazać należy, że w skardze strona skarżąca podniosła, że Wójt Gminy winien był badać czy obiekty, co do których wypowiedział się już [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków włączając je do wojewódzkiej ewidencji zabytków, spełniają przesłanki uznania ich za zabytki nieruchome w rozumieniu art. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nada zabytkami. Sąd podziela stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że art. 22 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy, będący podstawą dokonanie wpisu w gminnej ewidencji zabytków w omawianej sprawie, obliguje Wójta Gminy do wpisania do gminnej ewidencji zabytków nieruchomości znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ustawodawca nie pozostawił organowi gminy żadnej swobody w kwestii tego wpisu, a działanie organu gminy opiera się na swoistym automatyzmie. Tym samym organ gminy nie może nie wpisać do ewidencji gminnej zabytku. który jest wpisany do ewidencji wojewódzkiej. Ze względu na wskazany automatyzm w działaniu organu gminy, nie ma podstaw do badania cech przedmiotu podlegającego wpisowi pod kątem spełniania ustawowych przesłanek uznania nieruchomości za zabytek. W myśl 22 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy jedyną przesłanką do wpisana obiektu do gminnej ewidencji zabytków jest jego wcześniejsze włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków.
Zdaniem Sądu w przypadku zastosowania 22 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy strony postępowania (właściciele obiektów wpisanych do wojewódzkiej ewidencji zabytków) zarzuty co do braku walorów zabytkowych nieruchomości winni podnosić na etapie czynności materialnoprawnej w przedmiocie włączenia (wpisania) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych.
W sprawie niniejszej strona skarżąca podjęła takie działania. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się skarga L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z dnia z dnia 20 grudnia 2018 r. na czynność materialnoprawną czynność materialnoprawną w przedmiocie włączenia (wpisania) przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków do wojewódzkiej ewidencji zabytków nieruchomych omawianych obiektów zlokalizowanych w miejscowości Z., gmina L., powiat [...]. Sądowi jest znane z urzędu, a dodatkowo podniosła to strona skarżąca na rozprawie w dniu 28 listopada 2019 r. że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu ww. skargi, działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. prawomocnym wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 34/19 stwierdził bezskuteczność czynności materialnoprawnej w przedmiocie wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków Zespołu Dworsko-Parkowego Z.: Założenie Parku i Folwarku, Budynek Mieszkalny Dawny Dwór, budynek gospodarczy, dwa budynki techniczne.
Wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. czynności wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków omawianych obiektów spowodowało jednocześnie wyeliminowanie jedynej przesłanki, jaka uprawniała Wójta Gminy L. do wydania zarządzenia Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 nr [...]. Stwierdzenie bezskuteczności czynności materialnoprawnej przez Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. wywiera skutki ex tunc – omawiana czynność materialnoprawna była bezskuteczna od momentu jej dokonania, w związku z czyn nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych, a te, które powstały, muszą zostać unieważnione.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż zaskarżone zarządzenie Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 nr [...] zostało wydane z naruszeniem art. 22 ust. 4 i ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Wobec tego uznając, że doszło do naruszenia prawa zaskarżonym Wójta Gminy L. z dnia [...] marca 2019 nr [...], Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło