VII SA/Wa 1123/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami kat. B,C,BE,CE oddala skargę Przedmiotem skargi [...] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2017 r. znak: [...], wydana w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami, w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 8 grudnia 2016 r. do Starosty Powiatowego w [...] wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z [...] grudnia 2016 r., o sprawdzenie kwalifikacji [...]- na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), oraz art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.) - z uwagi na okoliczność, że w okresie od 30 marca 2016 r. do 27 listopada 2016 r., ww. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, uzyskując 26 punktów karnych. Pismem z 9 grudnia 2016 r. Starosta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w związku z otrzymaniem łącznie 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący reprezentowany przez adw. [...] pismem z [...] grudnia 2016 r. wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o wydanie decyzji o niekierowaniu strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, wskazując na możliwość skierowania kierowcy na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. W piśmie z 21 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego sformułował wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań strony oraz wymienionych świadków na okoliczność zachowywania przez skarżącego ostrożności przy prowadzeniu pojazdu. Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Starosta [...] odmówił uwzględnienia żądania dopuszczenia i przeprowadzenia dowodów z zeznań strony i wskazanych osób, uznając, że dowody wnioskowane nie dotyczą okoliczności mającej znaczenie dla sprawy. W piśmie z 5 stycznia 2016 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił stanowisko w sprawie; wskazał, że należy rozważyć zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Dalej, Starosta [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...], na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, na wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], skierował [...] na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami kategorii B, C, BE i CE w formie egzaminu państwowego. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że nie mógł w niniejszej sprawie, wywołanej wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z uwagi na przekroczenie przez kierującego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, badać czy wystąpiły okoliczności uzasadniające zastrzeżenia co do kwalifikacji strony (stosownie do art. 99 ustawy o kierujących pojazdami); nie miał też alternatywy co do rozstrzygnięcia, nie mógł z tej przyczyny skierować kierowcy na kurs reedukacyjny. Odwołanie od tej decyzji z zachowaniem terminu wniósł skarżący reprezentowany profesjonalnie, a na skutek jego rozpatrzenia zapadła wskazana na wstępie decyzja SKO w [...] z [...] marca 2017 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zwróciło uwagę na to, że przekroczenie przez osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego (co w niniejszej sprawie jest bezsporne), obliguje właściwy organ do skierowania takiej osoby na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Kolegium podało przy tym, że stosownie do art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 roku o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2001), do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby kierującej tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Zatem, jak wskazało dalej Kolegium, uzyskanie przez osobę posiadającą uprawnienie do kierowania pojazdem, więcej niż 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego skutkuje zawsze skierowaniem jej na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, niezależnie od tego, czy naruszenia za które otrzymała te punkty, można ocenić jako nasuwające uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy. Kolegium dodało, że uzasadnione zastrzeżenia co do kwalifikacji kierowcy stanowią odrębną od określonej w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, przesłankę skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, wymienioną w art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Kolegium wskazało też, że wprawdzie trafnie podnosi skarżący, że przepis art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami obowiązuje, jednak w niniejszej sprawie nie ma on zastosowania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w razie przekroczenia przez taką osobę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, stanowi bowiem art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stąd, za niezasadny uznało podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego niezastosowanie. W konsekwencji, jako chybione oceniło podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia przepisów postępowania, polegające jego zdaniem na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w tym nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez niego dowodów na okoliczność, iż jest on odpowiedzialnym kierowcą, który prawidłowo reaguje na zagrożenia pojawiające się w ruchu drogowym, jego technika jest dobra, zaś umiejętności i kwalifikacje dają rękojmię bezpiecznego poruszania się po drogach. Wynik ustaleń w tym zakresie nie miałby bowiem żadnego znaczenia dla sprawy, gdyż niezależnie od rezultatów postępowania we wskazanym zakresie, nie można byłoby wydać innego rozstrzygnięcia niż rozstrzygnięcie o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji z uwagi na przekroczenie przez niego 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku (jak stwierdziło dalej Kolegium), że organ I instancji zobligowany był do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji i decyzja tego organu jest prawidłowa. W skardze do Sądu na ww. decyzję SKO w [...] z [...] marca 2017 r. znak: [...], skarżący – [...] reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucił: -naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. przyjęcie ww. przepisu za podstawę wydanej decyzji podczas, gdy wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] inicjujący przedmiotowe postępowania był oparty na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, zaś wobec tej podstawy prawnej rozstrzygnięciem organu mogło być wydanie przez starostę decyzji jedynie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, w przedmiocie skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji (egzamin), ale pod warunkiem poczynienia ustaleń faktycznych, że zachodzą uzasadnione wątpliwości co do tych kwalifikacji. To zaś skutkowało uchybieniem stanowiącym naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 oraz w zw. z art. 49 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez jego niezastosowanie, tj. nie wzięcie pod uwagę przesłanek ujętych w ww. normie prawnej przy wydaniu decyzji pomimo, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] inicjujący postępowanie oparty był o przepis art. 49 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, przewidujący skierowanie na egzamin w razie zastrzeżeń co do kwalifikacji kierowcy, a jednocześnie wskazane w uzasadnieniu wniosku komendanta okoliczności, tj. uzyskanie znacznej ilości punktów karnych (26) mogło (ale nie musiało) prowadzić do wniosku, że zachodzą wątpliwości co do kwalifikacji kierowcy; -naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 6 i art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób niepraworządny i obniżający poziom zaufania do władzy publicznej. Wniosek Komendanta Policji w [...] inicjujący postępowanie wskazał w istocie dwie zupełnie różne podstawy prawne, tj. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz jednocześnie art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Zatem wniosek ten zainicjował dwa tryby na raz, a w dodatku w uzasadnieniu wniosku Komendanta ujęto okoliczności, które równie dobrze mogą stanowić podstawę faktyczną w jednym i drugim rodzaju decyzji, która w swej treści może być taka sama w jednym jak i drugim trybie - skierowanie na egzamin. W tej sytuacji organ zignorował dyspozycję art. 99 ust. 2 pkt 2 mówiącego o tym, że organ wobec wniosku Komendanta (tego z art. 49 ust. 1 pkt 2) ma obowiązek procedować w kierunku ustalenia hipotezy art. 99 ust. 1 pkt 1, zaś w to miejsce dowolnie wybrał do procedowania tryb z ustawy o ruchu drogowym; 2. art. 9, art. 11 oraz 10 k.p.a. poprzez zaniechanie wskazania w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przepisu prawa materialnego, który organ rozpatrywał, i ewentualnie zamierzał zastosować w decyzji kończącej postępowanie, a poprzestanie jedynie na podaniu okoliczności faktycznej (tj. uzyskanie pewnej ilości punktów karnych, co mogło być równie dobrze podstawą faktyczną decyzji z art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami), wobec czego strona w toku postępowania nie wiedziała jakie są przesłanki materialnoprawne decyzji, która ma zostać wydana, a w tej sytuacji prawo wypowiedzenia się strony na temat zebranych dowodów, jawi się jako iluzoryczne; 3. art. 78 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych strony zgłoszonych pismem z 31 grudnia 2016 r., na okoliczność czy zachodzą przesłanki ujęte w art. 99 ust 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, uzasadniające skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego; 4. art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania strony, pomimo zgłoszenia wniosku w piśmie z 31 grudnia 2016 r., na okoliczności jw.; 5. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ w istocie zaniechał wyjaśnienia sprawy w zakresie przesłanki ujętej w przepisie materialnym, tj. w art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, która to przesłanka brzmi: "jeżeli zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do ich (tj. kierowcy lub motorniczego tramwaju) kwalifikacji". Organ wydał decyzję na zasadzie automatyzmu. Wszystkie powyższe uchybienia, jak następnie wskazano, doprowadziły do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji, podczas gdy była ona wadliwa. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a, decyzji organu I instancji, a także – o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie; Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, a jednocześnie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zdaniem Sądu, decyzja ta – a więc: decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2017 r. znak: [...], objęta rozpoznawaną skargą, oparta jest na prawidłowo ustalonej podstawie prawnej i prawidłowo przyjętych okolicznościach faktycznych. W tych warunkach Sąd nie znalazł powodów do jej zakwestionowania i wyeliminowania z obrotu prawnego. Rozwijając tę ocenę zważyć należy, że sprawa zakończona ww. decyzją, wywołana została wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] wskazującym na przekroczenie przez skarżącego limitu 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w okresie od 30 marca 2016 r. do 27 listopada 2016 r. We wniosku tym, przesłanym do wiadomości skarżącego, Komendant Wojewódzki Policji w [...] wskazał w pierwszej kolejności na przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym; w podstawie prawnej swojego wniosku wymienił także art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Wobec powyższego, zasadnym i w pełni prawidłowym było wszczęcie postępowania przez Starostę [...] w sprawie skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, w związku (jak wskazano w zawiadomieniu) z otrzymaniem łącznie 26 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Stwierdzić przy tym należy, że takie zawiadomienie nie musiało zawierać podstawy materialnoprawnej; wskazanie na przedmiot sprawy i powód jego wszczęcia - w sposób wystarczający precyzuje w tym przypadku zakres uruchomionego postępowania. Należy też podnieść, że kontrolowane postępowanie, tj. zawarte w aktach sprawy dokumenty i ich treść wskazują, że skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) już na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji miał pełną wiedzę o podstawach prawnych i przyczynach faktycznych uruchomienia postępowania w przedmiocie skierowania na sprawdzenie kwalifikacji; potwierdzają to pisma strony kierowane do organu i wnioski w nich zawarte, których celem było umorzenie niniejszego postępowania, ewentualnie skierowanie go na tryb z art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami. Nie można zatem, wbrew wywodom skargi, przyjąć, aby w okolicznościach niniejszej sprawy, organ pierwszej instancji dopuścił się uchybień procesowych (formułując "wadliwie" zawiadomienie o wszczęciu postępowania), które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowym w konsekwencji było również wydanie w I instancji decyzji w tej sprawie, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii, w formie egzaminu państwowego. Zważyć należy, że w myśl ww. przepisu, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Stwierdzić przy tym trzeba, że decyzja wydana na tej podstawie ma charakter decyzji związanej, albowiem warunkiem wydania orzeczenia w oparciu o cyt. przepis jest wyłącznie stwierdzenie w oparciu o wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdami – przekroczyła limit 24 punktów. W takich okolicznościach i we wskazanym stanie prawnym, organ nie ma wybory co do treści rozstrzygnięcia; co więcej: zobligowany jest skierować kierowcę na sprawdzenie kwalifikacji. Dodać też należy, że żadną alternatywą dla ww. przepisu ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie jest przepis art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, na podstawie którego starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji. Decyzja taka wprawdzie może także być wydana na wniosek organu kontroli ruchu drogowego, niemniej wówczas wniosek ten nie tyle wskazuje na przekroczony limit punktów, co na inne okoliczności mające świadczyć o zastrzeżeniach co do kwalifikacji kierowcy. Zdaniem Sądu, nie sposób dokonać innej interpretacji ww. art. 99 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w sytuacji, gdy art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym nadal obowiązuje i wprost przewiduje, że już samo przekroczenie dozwolonego limitu punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego stanowi (bezwarunkowo i obligatoryjnie) podstawę do skierowania kierowcy na sprawdzenie jego kwalifikacji do kierowania pojazdami. Zważyć nadto należy, że obie wskazane regulacje prawne (obowiązujące w dacie wydania decyzji w niniejszej sprawie) dotyczą dwóch odmiennych sytuacji; przy czym – ustalenie, że doszło do przekroczenia limitu dozwolonych punktów karnych nie wymaga od organu prowadzenia postępowania jeszcze w innym, szerszym zakresie; ta okoliczność (wynikająca z wniosku komendanta wojewódzkiego Policji, prowadzącego i odpowiadającego tym samym za prawidłowość wpisów w rejestrze punktów karnych), determinuje bowiem wynik postępowania z wniosku organu kontroli ruchu – wobec brzemienia ww. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zupełnie niecelowym byłoby zatem procedowanie w niniejszej sprawie wyłącznie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami (jak to wywodzi się w skardze), skoro konieczność wydania decyzji o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wynika już z treści przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, w niekwestionowanym stanie sprawy co do uzyskania przez skarżącego 26 punktów karnych. Z tych też przyczyn, Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów skargi; w sprawie nie doszło bowiem do nieuzasadnionego zastosowania ww. art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b, czy inaczej – wadliwego odstąpienia od przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami; nie naruszono więc ww. przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych – w szczególności wobec nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie koniecznym do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, a przy tym - wnioskowanym przez skarżącego. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.