VII SA/Wa 1133/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty skarbowej oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez K. K. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Ministra Finansów (dalej: "organ odwoławczy", "Minister") z [...] marca 2019 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], którym odmówiono przywrócenia terminu do uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku o udzielenie ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Postanowieniem nr [...] z [...].10.2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił dla skarżącego opłatę legalizacyjną w wysokości 50 000 zł z tytułu samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. [...].11.2018 r. skarżący złożył do Wojewody [...] wniosek o umorzenie opłaty legalizacyjnej w całości ewentualnie umorzenie jej w części i rozłożenie na raty pozostałej części opłaty. Skarżący wskazał we wniosku adres dla doręczeń: W. [...], [...] M. Pismem z [...].11.2018 r. Wojewoda wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie w terminie 14 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów oraz uiszczenie opłaty skarbowej w wysokości 10,00 zł. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niewniesienie opłaty skarbowej w wyznaczonym terminie spowoduje zwrot wniosku zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 27.11.2018 r. pod wskazanym we wniosku adresem dla doręczeń. Potwierdzenie odbioru podpisała A. K. – córka skarżącego. Termin wyznaczony w wezwaniu upłynął bezskuteczne 11.12.2018 r. W piśmie z 26.11.2018 r., które wpłynęło do [...] Urzędu Wojewódzkiego 6.12.2018 r., skarżący wskazał nowy adres dla doręczeń: W. ul. K. [...], [...] M. Postanowieniem z [...].12.2018 r. znak: [...] Wojewoda zwrócił skarżącemu wniosek z [...].11.2018 r., wraz z pismem uzupełniającym z 26.11.2018 r., z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie opłaty skarbowej. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu [...].12.2018 r., pod adresem dla doręczeń wskazanym w jego piśmie z 26.11.2018 r. Potwierdzenie odbioru podpisała A. K. – córka skarżącego. W piśmie z [...].01.2018 r., złożonym w [...] Urzędzie Wojewódzkim [...].01.2019 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty skarbowej od wniosku o umorzenie i rozłożenie na raty opłaty legalizacyjnej. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że nie zostały zrealizowane przesłanki dotyczące zwrotu wniosku określone w art. 261 § 1 i 2 k.p.a., ponieważ nigdy nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych, a o piśmie z [...].11.2018 r., które zawierało wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej, dowiedział się dopiero z uzasadnienia postanowienia z [...].12.2018 r. o zwrocie wniosku. Skarżący zwrócił uwagę, że jako jego adres do doręczeń wskazany jest adres nieruchomości, na której m.in. znajduje się firma skarżącego jak i innych podmiotów. Nie jest więc wykluczone, że wezwanie mogło zostać doręczone pracownikom wnioskodawcy lub innej firmy. Niemniej jednak nie zostało ono dotąd skarżącemu przekazane przez żadnego z jego pracowników. Niezależnie jednak od tego, gdzie osoba ta jest zatrudniona, nie była ona uprawniona do odbioru prywatnej korespondencji skarżącego. Skarżący powołał się na art. 40 § 1 k.p.a. i oświadczył, że w rozpoznawanej sprawie nie ustanowił żadnego pełnomocnika, który byłby uprawniony do odbioru korespondencji w jego imieniu. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Wojewoda odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia opłaty skarbowej. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego Minister postanowieniem z [...] marca 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał się na treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 43 k.p.a. Minister wyjaśnił, że domniemanie doręczenia może być wzruszone w sytuacji, gdy adresat pisma wykaże, że pomimo zastosowania instytucji doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a., pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn przez niego niezawinionych, albo doszło do niego w spóźnionym terminie, uniemożliwiającym dostosowanie się do jego treści we wskazanym przez organ terminie. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż pismo organu I instancji z 21.11.2018 r., którym wezwano skarżącego do uiszczenia opłaty pod rygorem zwrotu wniosku w przypadku jej nieuiszczenia we wskazanym terminie, zostało doręczone 27.11.2018 r. pod adresem do doręczeń wskazanym przez skarżącego, do rąk A. K. – córki strony, która zobowiązała się oddać przesyłkę adresatowi. Wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania. Ten sposób doręczenia, określany jako doręczenie zastępcze adresatowi będącemu osobą fizyczną, jest przewidziany w art. 43 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że pokwitowanie odbioru pisma przez dorosłego domownika wraz ze wskazaniem daty odbioru, wskazaniem kim jest osoba, która odebrała pismo zamiast adresata oraz informacji, że osoba ta podjęła się oddania przesyłki adresatowi, jest wystarczającą przesłanką do uznania za prawidłowe doręczenia pisma. Minister stwierdził, że wezwanie do uzupełnienia wniosku o określone dokumenty i do uiszczenia opłaty skarbowej zostało wysłane przez organ I instancji na adres do doręczeń wskazany przez skarżącego we wniosku z 9.11.2018 r. i wezwanie to zostało doręczone zgodnie z wymogami art. 43 k.p.a. Dopiero w piśmie z 26.11.2018 r., które wpłynęło do organu 6.12.2018 r., skarżący podał nowy adres do doręczeń. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że w prawidłowo ustalonym przez organ I instancji terminie (tj. 14 dni od doręczenia wezwania) skarżący nie uiścił opłaty skarbowej. W ocenie Ministra ustalone w rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne i prawne wskazują na brak przesłanki umożliwiającej przywrócenie terminu do wniesienia opłaty skarbowej, ponieważ wezwanie do jej uiszczenia zostało skutecznie doręczone, a strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ odwoławczy powołał się na treść art. 126 k.p.a. i wyjaśnił, że odpowiednie stosowanie do postanowień norm wymienionych w art. 126 k.p.a. uwzględnia różnice wynikające z charakteru decyzji i postanowień. Z tego względu w rożnych przypadkach będzie się to wiązało ze stosowaniem wprost określonych regulacji, bądź po dokonaniu odpowiedniej modyfikacji, bądź też niestosowaniem w ogóle określonych rozwiązań. Według Ministra powyższe odwołanie daje podstawę do niestosowania a contrario pozostałych poza zakresem odwołania przepisów, w tym art. 10 § 1 k.p.a., do postanowień. Organ odwoławczy uznał, że pozostałe zarzuty zawarte w zażaleniu są tożsame z zarzutami skierowanymi wobec postanowienia Wojewody z [...].12.2018 r. o zwrocie wniosku, do których Minister odniósł się w postanowieniu z [...].02.2019 r. znak: [...], nie mają one związku z rozpatrywaną sprawą o przywrócenie terminu, w związku z czym nie podlegały rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu. Minister pouczył, że w zaistniałej sytuacji zwrotu wniosku skarżącego o ulgę w spłacie opłaty legalizacyjnej może on w każdym czasie wystąpić z nowym wnioskiem o zastosowanie tej ulgi na podstawie art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Rozwiązanie takie przewidziane jest w art. 49c ustawy Prawo budowlane, a zgodnie z art. 49c ust. 2 tej ustawy złożenie wniosku, o którym mowa w art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, powoduje zawieszenie postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 (w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego), art. 49 (w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych) i art. 49b (w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego lub wstrzymania prowadzenia robót budowlanych) do dnia rozstrzygnięcia wniosku. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie Ministra z [...] marca 2019 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: 1. błędną wykładnię i zastosowanie przez organ II instancji art. 43 k.p.a., polegające na przyjęciu, że pod nieobecność adresata skuteczne jest doręczenie korespondencji córce adresata, znajdującej się w innym lokalu niż lokal wskazany przez adresata jako adres do doręczeń, która zobowiązała się do doręczenia mu pisma, ale nie jest domownikiem adresata ani dozorcą budynku, bez jednoczesnego pozostawienia zawiadomienia o takim doręczeniu w skrzynce odbiorczej adresata, ani w drzwiach jego lokalu, podczas gdy zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, umieszczając jednocześnie zawiadomienie od doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania; 2. naruszenie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego nieuzasadnione niezastosowanie, podczas gdy z okoliczności sprawy jednoznacznie wynika, że w przedmiotowej sprawie zaistniały określone w tych przepisach przesłanki do przywrócenia terminu, gdyż do uchybienia tego doszło bez winy skarżącego tj. z powodu doręczenia adresowanego do skarżącego pisma sąsiadowi skarżącego (jego córce, która nie jest jego domownikiem i prowadzi działalność gospodarczą w lokalu znajdującym się obok lokalu wskazanego przez skarżącego jako adres do doręczeń) i nie pozostawienia zawiadomienia o tym fakcie w skrzynce pocztowej skarżącego, ani w drzwiach do jego lokalu; 3. art. 126 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przepis ten wyłącza zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów Działu I Rozdział 2 k.p.a., w tym w szczególności art. 10 § 1 k.p.a., podczas gdy w istocie przepis ten nie zawiera takiego wyłączenia, co jednocześnie doprowadziło do naruszenia przez organ II instancji art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 157 § 2 k.p.a., poprzez ich nieuzasadnione niezastosowanie w niniejszej sprawie i niestwierdzenie przez organ II instancji nieważności zaskarżonego postanowienia organu I instancji, pomimo niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przed tym organem i nieumożliwieniu jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem tego postanowienia; 4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie przez organ II instancji czynnego udziału w sprawie poprzez brak umożliwienia jej przed wydaniem zaskarżonego postanowienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; według skarżącego w tym przypadku wymienione naruszenie stanowi postawę do stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie uchylenie również postanowienia organu I instancji, i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, czyli ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał za prawidłowo ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny zaistniały w sprawie i opisany we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, i w konsekwencji przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym rozstrzygnięciu z [...].03.2019 r. (zob.: uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przesłankami przywrócenia uchybionego terminu w postępowaniu administracyjnym są: a) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, b) złożenie tego wniosku w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) uprawdopodobnienie we wniosku, że uchybienie nastąpiło bez winy strony wnioskującej o przywrócenie terminu, d) jednoczesne dopełnienie czynności, do której określony był termin. Przesłanka braku winy, szeroko komentowana w doktrynie prawa jak i w orzecznictwie, sprowadza się do uprawdopodobnienia, że czynności dokonano z uchybieniem terminu z uwagi na zajście sytuacji nadzwyczajnej, nie dającej się w żaden sposób ominąć. W świetle postanowień art. 58 § 1 k.p.a. osoba wnosząca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jej winy, więc to w jej gestii leży przedłożenie stosownych argumentów lub dowodów. Organ nie prowadzi z urzędu postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia przyczyn uchybienia terminu, a jedynie poddaje ocenie argumenty i dowody (jeśli takie zostały przedłożone) przedstawione przez stronę postępowania na okoliczność wykazania, że uchybienie terminu było przez nią niezawinione. Skarżący dążył do wykazania w skardze, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku nie została mu prawidłowo doręczona. Z art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że w toku postępowania osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, ewentualnie lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2) lub w razie koniecznej potrzeby, jeśli doręczenie w któryś z ww. sposobów nie jest możliwe – pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest miejscem pracy w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. W przypadku doręczenia przesyłki w miejscu pracy możliwe jest doręczenie jej osobiście adresatowi, ale także skutecznym jest doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej (por. postanowienia NSA: z 4.04.2014 r. II OSK 587/14, z 29.11.2009 r. II GSK 594/09 oraz z 5.10.2012 r., II OZ 857/12, opubl. CBOSA. nsa.gov.pl.). Wybór miejsca doręczenia należy, co do zasady, do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta doznaje ograniczenia wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Jeżeli strona sama wskazuje inne niż wynikające z art. 42 § 1 k.p.a. miejsce doręczania jej korespondencji, to nie może następnie podważać prawidłowości tego doręczenia, powołując się na reguły doręczeń przewidziane w powyższych uregulowaniach. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia opłaty skarbowej zostało wysłane skarżącemu na adres do doręczeń wskazany we wniosku, przy czym z treści wniosku nie wynikało, że jest to adres prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, jak również sama sprawa nie była związana z prowadzeniem takiej działalności przez skarżącego. Organ był obowiązany doręczać przesyłki na wskazany przez stronę adres i doręczenie nastąpiło pod tym adresem, a odbiór przesyłki potwierdziła córka skarżącego, której wydano przesyłkę. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaznaczono, że odebrała ona przesyłkę dla skarżącego jako dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Dopiero we wniosku o przywrócenie terminu skarżący poinformował, że wskazany przez niego adres do doręczeń nie jest jego miejscem zamieszkania, tylko miejscem prowadzenia działalności gospodarczej. W tej sytuacji należy uznać, że do doręczenia przesyłki doszło w miejscu pracy skarżącego i dla skuteczności tego doręczenia należy ocenić, czy wydanie przesyłki przez doręczyciela nastąpiło do rąk osoby do takiego odbioru upoważnionej. W ocenie sądu z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie wynika, że osoba, która potwierdziła odbiór przesyłki w miejscu do doręczeń wskazanym przez skarżącego była przez niego upoważniona do odbioru przesyłek. Z akt sprawy administracyjnej jak również z akt sprawy sądowej wynika, że w rozpoznawanej sprawie odbioru wszystkich przesyłek, kierowanych do skarżącego na wskazany przez niego adres do doręczeń, dokonywała jego córka A. K. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru podpisywała się ona zamiennie jako dorosły domownik bądź upoważniony pracownik, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru postanowienia Wojewody z [...].01.2019 r. podpisała się jako dorosły domownik i jednocześnie przy jej podpisie znajduje się adnotacja "sekretarka". Skarżący, poza doręczeniem wezwania z [...].11.2018 r. do uiszczenia opłaty skarbowej, nie zakwestionował prawidłowości żadnego z pozostałych doręczeń, co świadczy o tym, że odbieranie korespondencji dla skarżącego przez jego córkę w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego jest stałą praktyką. W tych okolicznościach samo twierdzenie o braku upoważnienia osoby, która odebrała przesyłkę, nie stanowi dostatecznej podstawy do zakwestionowania informacji wskazanych w treści dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru. W adresie do doręczeń skarżący wskazał tylko miejscowość i numer budynku, bez podania numeru lokalu, wobec czego nieuzasadniony jest zarzut, że doręczenie przesyłki nastąpiło do innego lokalu, niż ten, w którym skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Twierdzenia skarżącego, że osoba, która odebrała korespondencję do niego, w rzeczywistości nie przekazała mu przesyłki nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził brak przesłanek do przywrócenia terminu. Co do zasady sąd podziela stanowisko skarżącego, że oprócz przepisów wymienionych w art. 126 k.p.a., do postanowień mają zastosowanie także zasady ogólne postępowania administracyjnego unormowane w dziale I rozdziału 2 k.p.a., w tym art. 10 § 1 k.p.a. Celem art. 126 k.p.a. jest bowiem tylko unormowanie odpowiedniego stosowania do postanowień enumeratywnie wymienionych w tym przepisie regulacji k.p.a. bezpośrednio dotyczących decyzji. Art. 126 k.p.a. nie wyłącza natomiast zastosowania do postanowień przepisów ogólnych k.p.a. Jednak skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, iż uchybienie organu pozbawiło skarżącego możliwości dokonania konkretnej czynności (zob. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 1142/11, z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1490/11, z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1122/11, z dnia 25 maja 2012 r.. akt II OSK 414/11, z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 431/11). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnej czynności procesowej. Reasumując uznać należy, że nie doszło do naruszeń przepisów wymienionych w skardze, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy i dysponował materiałem wystarczającym do podjęcia rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszeń przepisów prawa procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Wydane w sprawie postanowienie zawiera wszelkie określone prawem elementy. Organ w sposób wystarczający wyjaśnił również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, a uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.