VII SA/Wa 1136/15
PostanowienieWSA w Warszawie2016-05-12
Skład orzekający: Mirosława Kowalska, Bogusław Cieśla, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, której cele statutowe obejmują ochronę środowiska i udział społeczeństwa w procedurach decyzyjnych, może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli przedmiotem postępowania jest wyłącznie ocena legitymacji skarżących do żądania stwierdzenia nieważności, a nie legalność samej decyzji?Ratio decidendi
Organizacja społeczna może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeśli jej udział służy kontroli społecznej nad postępowaniem i jest zgodny z jej celami statutowymi. W niniejszej sprawie, przedmiotem postępowania była jedynie ocena legitymacji skarżących do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie badanie legalności samej decyzji. Z tego względu, cele statutowe Stowarzyszenia nie odpowiadały przedmiotowi sprawy, a wniosek nie zawierał argumentacji wskazującej na realizację celu publicznego i funkcję kontroli społecznej, co uzasadnia odmowę dopuszczenia do udziału.Stan faktyczny
Stowarzyszenie złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako uczestnik. Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. Organy administracyjne uznały, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu Prawa budowlanego. Stowarzyszenie powołało się na swoje cele statutowe, obejmujące ochronę środowiska i udział społeczeństwa w procedurach decyzyjnych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono dopuszczenia [...] Stowarzyszenia [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska Sędziowie WSA Bogusław Cieśla (spr.) Krystyna Tomaszewska Protokolant Hubert Dobrowolski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2016 r. na rozprawie wniosku [...] Stowarzyszenia [...] w sprawie ze skargi B. J. i T. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić dopuszczenia [...] Stowarzyszenia [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Pismem z dnia 6 maja 2016 r. [...] Stowarzyszenie [...] złożyło wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie, przedkładając odpis z KRS oraz statut Stowarzyszenia.
Jak wynika z § 7 statutu celem Stowarzyszenia jest:
1. Ochrona ludzi i środowiska przed promieniowaniem elektromagnetycznym od źródeł technicznych, a także ochrona od innych zagrożeń środowiska naturalnego w tym:
- popularyzacja wiedzy o zagrożeniach środowiska i zdrowia ludzi,
- przeciwdziałanie zagrożeniom ze strony urządzeń emitujących do środowiska szkodliwe substancje i pola elektromagnetyczne,
- przeciwdziałanie budowie i użytkowaniu urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne, jeśli nie istnieją niezbite dowody nieszkodliwości promieniowania.
2. Wspieranie działań proekologicznych, przeciwdziałanie zagrożeniom skażenia i zanieczyszczenia środowiska naturalnego.
3. Wspieranie wszelkich inicjatyw obywatelskich na rzecz ochrony środowiska i zdrowia ludzi na terenie całej Polski.
4. Działania na rzecz udziału społeczeństwa w procedurach decyzyjnych, gdy prawo taki udział przewiduje.
5. Promowanie idei i wspieranie inicjatyw na rzecz obrony praw różnych grup społecznych oraz praw indywidualnych.
6. Prowadzenie szkoleń, organizowanie badań i tworzenie programów w zakresie obrony praw człowieka i obywatela.
7. Prowadzenie informacji i poradnictwa indywidualnego w zakresie obrony praw różnych grup społecznych.
8. Budowanie wzajemnych więzi międzyludzkich społeczności lokalnych.
9. Współpraca z organizacjami i instytucjami działającymi na terenie kraju i zagranicy, których cele są zbieżne z celami Stowarzyszenia.
10. Reprezentowanie członków Stowarzyszenia i obywateli Polski przed organami władzy administracji rządowej i samorządowej, sądami i prokuratorami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Dokonując oceny wniosku złożonego w niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydane w składzie 7 sędziów z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GZ 55/09 LEX nr 570358, w którym Sąd podkreślił, że udział organizacji społecznej w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego musi służyć kontroli społecznej nad postępowaniem, bowiem powinność działania w interesie publicznym (zbiorowym) organizacji społecznej wynika już z samej istoty tej organizacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy zatem uznać, że sąd administracyjny rozpoznając zgłoszony przez organizację społeczną w trybie art. 33 § 2 P.p.s.a. wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie dotyczącej innego podmiotu, powinien badać, czy udział ten służy podstawowemu celowi wprowadzonego przez ten przepis rozwiązania, to jest zapewnieniu kontroli społecznej nad postępowaniem. Dokonując wykładni art. 33 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w przywołanym postanowieniu, że "po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalnoprawne, to jest być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, to jest sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji"; po trzecie, sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 powoływanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, realizuje cel publiczny, dla którego została powołana". Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że "nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia (niejako automatycznie) wniosku organizacji społecznej z tego i tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności".
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy zauważyć należy, iż istotą decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r. było ustalenie, iż nie zachodzi przesłanka do dalszego prowadzenia postępowania wszczętego wnioskiem B. J. i T. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej na działce o nr ewid. [...], przy ul. [...] w [...]. Orzekające w sprawie organy uznały, iż B. J. i T. J. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Przedmiotem oceny organu nie było zatem badanie legalności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę w kontekście naruszenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 156 kpa, a jedynie analiza posiadania przymiotu strony przez skarżących domagających się stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę.
Mając na uwadze charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej stwierdzić zatem trzeba, że ujęte w § 7 statutu Stowarzyszenia cele nie odpowiadają przedmiotowi niniejszej sprawy. Kontroli Sądu poddana jest bowiem w niniejszej sprawie decyzja o charakterze formalnym, oceniająca wyłącznie legitymację skarżących do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Nie zachodzi zatem bezpośredni związek pomiędzy celami, dla których Stowarzyszenie zostało powołane, a przedmiotem sprawy zawisłej przed Sądem.
Podkreślić ponadto trzeba, że wniosek Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie nie zawiera żadnej argumentacji pozwalającej na przyjęcie, że Stowarzyszenie zamierza w tej sprawie realizować cel publiczny i że jego udział w postępowaniu będzie służył funkcji kontroli społecznej. Stowarzyszenie nie wykazało, aby jego udział w postępowaniu sądowym miał wykraczać poza formę popierania konkretnych interesów określonego podmiotu. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt II GZ 202/10 LEX nr 737679).
Z powyższych względów brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, wobec czego, na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło