VII SA/Wa 1139/15
PostanowienieWSA w Warszawie2015-11-20
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak – Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykaże znaczące pogorszenie sytuacji materialnej i niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) zasługuje na uwzględnienie, gdy strona wykaże znaczące pogorszenie swojej sytuacji materialnej oraz niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W takich okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy mogłaby ograniczyć realizację prawa do sądu.Stan faktyczny
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw E.R. od postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni podniosła, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu z powodu odejścia męża, który pozostawił ją z długami i bez środków do życia, co uniemożliwia jej ponoszenie kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i syna. Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Jolanta Augustyniak – Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 16 października 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął sprzeciw E.R. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 2 października 2015 r., którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.
W złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, ponieważ mąż odchodząc od niej nie pozostawił jej żadnych środków na utrzymanie domu, jedynie długi, które będzie musiała ponieść na kwotę ok. 2000 zł. Wskazała, że zamierza wystąpić do Sądu przyznanie alimentów dla syna. Z uwagi na powyższe nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla siebie i syna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika w sprawie (art. 245 § 3 tej ustawy).
Z kolei przepis art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej. W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zwrot "gdy wykaże" zawarty w powołanym wyżej przepisie oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy.
Na wstępie należy podkreślić, że sprzeciw w niniejszej sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Zdaniem Sądu, który przeanalizował treść pism i oświadczeń skarżącej oraz informacje zawarte w złożony formularzu PPF jak i sprzeciwie, wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Oceniając bowiem sytuację socjalno-bytową, w świetle zasad doświadczenia życiowego stwierdzono, że sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, ponieważ skarżąca posiada tylko jeden dochód, liczne zadłużenia przez co nie wystarcza jej na podstawowe opłaty.
W obecnej sytuacji finansowej skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie, gdyż spowodowałoby to uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie jak i syna. W tych okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy spowodowałaby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło