VII SA/Wa 114/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.W. od postanowienia z dnia 20 kwietnia 2012 r. w sprawie ze skargi E.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia I. przyznać E.W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 23 marca 2012 r. wpłynął nadesłany przez E.W. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że obecnie z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1590 złotych, z czego 1100 złotych przeznacza na naukę syna - studenta Uniwersytetu [...], pozostałe 490 złotych to kwota, którą przeznacza na bardzo skromne utrzymanie, w tym opłacenie gazu, energii elektrycznej, wody pitnej i kanalizacji oraz ok. 100 złotych miesięcznie wydaje na leki. Skarżący w formularzu PPF podał również, że żona - emerytowana nauczycielka, z tytułu emerytury otrzymuje kwotę 1550 złotych, z których opłaca synowi podręczniki, ubranie, internet i niezbędne podstawowe elementy do skromnego życia. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 26 marca 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie wysokości miesięcznych stałych wydatków związanych z utrzymaniem domu (gaz, wodę, energię, telefon) oraz wskazanie czy syn skarżącego podejmuje prace dorywcze, sezonowe lub też czy otrzymuje stypendium, a także nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego, za okres ostatnich trzech miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpatrzenia wniosku wyłącznie w oparciu o zgromadzone materiały. Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami złożonymi pismem, które wpłynęło do Sądu w dniu 12 kwietnia 2012 r., w którym skarżący oświadczył, że syn nie otrzymuje stypendium, nie podejmuje sezonowych czy dorywczych prac, oraz wyjaśnił, iż za wodę uiszcza rachunki w wysokości 97,50 zł, za gaz - 1336 złotych (za dwa miesiące), za energię elektryczną - 127 złotych i za telefon - 86 złotych. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, w pozostałym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek oddalono. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 20 kwietnia 2012 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie skarżący wskazał, iż w przedłożonych rachunkach wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Poniesienie tych kosztów w poważny sposób wpłynie na utrzymanie skarżącego, jego rodziny i zaznaczy się bardzo poważnym uszczerbkiem na zdrowiu i życiu. Nie jest w stanie zgromadzić kwoty 100 złotych. Żyje bardzo skromnie, na pograniczu nędzy i ubóstwa. Nadto jest chory i wydaje pieniądze na swoje leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do art. 260 ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu wchodzi w zakres prawa pomocy, uregulowanego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznać należy, że z formularza wniosku nie wynika, aby był on w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Uzyskuje bowiem stały miesięczny dochód w kwocie 1590 złotych. Dodatkowo w utrzymaniu gospodarstwa domowego pomaga żona skarżącego, która z tytułu emerytury otrzymuje miesięcznie kwotę 1550 złotych. Łącznie zatem skarżący wraz z żoną i dorosłym, uczącym się synem, utrzymują się miesięcznie za kwotę 3140 złotych. Zdaniem Sądu, wnioskodawca uzyskując wymieniony stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. Jeszcze raz Sąd podkreśla, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie nie można uznać by skarżący nie posiadał środków na zaspokojenie podstawowych własnych potrzeb życiowych. Porównując wysokość miesięcznych dochodów oraz wysokość miesięcznych wydatków udokumentowanych przez skarżącego należy stwierdzić, iż jest on w stanie jednorazowo uiścić wpis sądowy od skargi w wysokości 100 złotych, nie jest natomiast w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stanowiłoby to wydatek przewyższający rzeczywiste możliwości płatnicze skarżącego. Z tych przyczyn uznano za zasadne, aby przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata z urzędu, a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.