VII SA/Wa 1144/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), , Sędzia WSA Leszek Kamiński, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. M. B. – K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na przeprowadzenie ekshumacji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygn. VII SA/Wa 1144/12 UZASADNIENIE Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O., po rozpatrzeniu wniosku M. B., decyzją z dnia [...] marca 2009 r. zezwolił na ekshumację zwłok J. K. B. (brata wnioskodawcy) z grobu na Cmentarzu Parafialnym w B. i złożeniu ich do grobu rodzinnego na Cmentarzu Parafialnym w N.. W wyniku odwołania I. S. (po przywróceniu jej terminu do wniesienia odwołania) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił decyzję organu I instancji i nie zezwolił na przeprowadzenie ekshumacji szczątków J. K. B.. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż odwołanie zostało wniesione po terminie, ale że zawierało znamiona wniosku o przywrócenie terminu, organ po uprawdopodobnieniu przez skarżącą, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, termin przywrócił i rozpatrzył odwołanie. Organ odwoławczy powołując art. 10 i 15 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych wskazał, iż wniosek o ekshumację powinien pochodzić nie od jednej z uprawnionych osób, ale od wszystkich, zaś zgodnie z orzecznictwem sądowym prawo do zmiany miejsca zwłok, a także ich ekshumacji jest prawem wszystkich żyjących uprawnionych, stąd dla dokonania jakiejkolwiek zmiany w tym prawie potrzebna jest zgoda wszystkich uprawnionych. Wobec braku zgody jednej z osób uprawnionych organ wojewódzki nie zezwolił na ekshumację. Skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. oraz postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania również z dnia [...] czerwca 2009 r. wniosła B. B. – K. domagając się uchylenia postanowienia oraz decyzji organu wojewódzkiego zarzucając tym rozstrzygnięciom rażące naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie licznych dowodów z dokumentów jak ewidencja czasu pracy I. S., akt urodzenia córki I. S., zaświadczenia o meldunku rodziny I. S. pod jednym adresem, bilingów rozmów telefonicznych - wszystko to po uzyskaniu tych dokumentów od odpowiednich organów. Skarżąca wniosła też o zobowiązanie organu wojewódzkiego do zawiadomienia wskazanych Parafii Rzymskokatolickich o dopuszczalności ekshumacji wynikającej z uchylenia objętej skargą decyzji. W ocenie skarżącej przywrócenie terminu I. S. świadczy o braku wiedzy organu w przedmiocie obowiązującej wykładni art. 58 § 1 k.p.a., zwłaszcza że I. S. nie miała przeszkód do skorzystania z pomocy domowników albo współpracowników w tak banalnej sprawie jak złożenie odwołania, a jej rzekoma choroba nie miała cech nagłości. Jak wskazała skarżąca złożenie odwołania od decyzji organu powiatowego było zemstą związaną z niezadowoleniem w sprawie rozdysponowania rzeczy zmarłej matki. Jak przyznała sama skarżąca organ wojewódzki nie mógł o tym wiedzieć, ale nie zadał sobie trudu do wszechstronnego zbadania sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1423/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wskazał, że przywrócenie terminu nastąpiło w wyniku niezawinionego przez zainteresowaną uchybienia terminu, które to uchybienie nastąpiło w wyniku stanu chorobowego i sytuacji osobistej po śmierci matki. Zdaniem Sądu dokonana przez organ ocena przyczyn uchybienia z uwagi na sytuację zainteresowanej była prawidłowa. Decyzja organu odwoławczego wydana została w oparciu o przepisy prawa materialnego tj. ustawę z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. 23/00, poz. 295 ze zm.) która w art. 10 określa krąg osób uprawnionych do pochowania zwłok ludzkich i dokonania ekshumacji. Zgodnie z powyższym przepisem są to: 1) pozostały małżonek/a, 2) krewni zstępni, 3) krewni wstępni, 4) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, 5) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. Z kolei art. 15 ww. ustawy stanowi, że "ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana m.in. na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego". Tak więc wniosek o ekshumację powinien pochodzić nie od jednej z uprawnionych osób, ale od wszystkich. Wobec faktu, że w przedmiotowej sprawie brak jest zgody jednej z osób uprawnionych, za prawidłowe należy uznać stanowisko organu odwoławczego nie zezwalające na ekshumację szczątków J. K. B. z grobu na Cmentarzu w B. do grobu rodzinnego na Cmentarzu Parafialnym w N.. Jak słusznie podniósł organ odwoławczy, spór pomiędzy uprawnionymi do ekshumacji powinien być rozpoznany w drodze postępowania sądowego przed sądem powszechnym (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2006 r. II SA/Bk/728/05). Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli B. M. B. - K., Z. B., M. Br., M. K. i M. K.. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu w warszawie do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2473/10 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Sądu I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie nie ustalono, czy przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu powiatowego miało uzasadnienie czy też nie. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ nie przeprowadził postępowania mającego na celu ustalenie, czy I. S. składając 11 dni po terminie odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] marca 2009 r. zezwalającej na ekshumację szczątków J. K. B. z grobu na Cmentarzu Parafialnym w B. i złożenie ich w grobie rodzinnym na cmentarzu parafialnym w N. uchybiła terminowi z przyczyn przez siebie zawinionych, czy też niezawinionych. Elementem stanu faktycznego przyjętego w niniejszej sprawie jest fakt, że skarżąca B. B. – K. występowała do organu z wnioskami o przeprowadzenie licznych dowodów, mających na celu wyjaśnienie powyższej kwestii: ewidencji czasu pracy I. S., aktu urodzenia jej córki, zaświadczenia o meldunku jej rodziny pod jednym adresem, bilingów rozmów telefonicznych. Uprawdopodobnienie okoliczności, na które powoływała się w odwołaniu I. S. i uznanie, iż świadczą one o braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania stanowiło kluczową kwestię w niniejszej sprawie. Obejmowało ono ustalenie, czy choroba I. S. miała znamiona choroby nagłej, czy nie paraliżowała ona jej zdolności psychofizycznych do tego stopnia, że nie była ona w stanie przez 14 dni dokonać wymaganych czynności jak też, czy miała ona możliwość korzystania z pomocy domowników przy wnoszeniu powyższego środka odwoławczego. W tym stanie rzeczy - wbrew stanowisku Sądu I instancji, przedstawionemu w motywach zaskarżonego wyroku należy stwierdzić, że organ nie zbadał powyższej kwestii w sposób wyczerpujący i wszechstronny. Sąd I instancji zaś nie ocenił sposobu postępowania organu i jedynie w sposób lakoniczny i zwięzły potwierdził jego stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie ocenił tym samym czy postanowienie, którym przywrócono I. S. termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji zostało wydane zgodnie z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przed jednoznacznym rozstrzygnięciem kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest możliwa ocena, czy zasadnie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] nie zezwolił na ekshumację szczątków J. K. B. z grobu na cmentarzu w B. do grobu rodzinnego na cmentarzu parafialnym w N.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny , która na podstawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz 1270 z późn zm ) wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie należy stwierdzić, że kluczową kwestią wymagającą wyczerpującego i wszechstronnego zbadania jest uprawdopodobnienie okoliczności świadczących o braku winy I. S. w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przed jednoznacznym rozstrzygnięciem sprawy zasadności bądź niezasadności przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie jest możliwa ocena merytoryczna zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009r, nr [...] przywrócił I. S. termin do wniesienia odwołania bez ustalenia czy choroba I. S. miała znamiona choroby nagłej, czy nie paraliżowała ona jej zdolności psychofizycznych do tego stopnia, że nie była ona w stanie przez 11 dni dokonać wymaganych czynności jak też czy miała ona możliwość korzystania z pomocy domowników przy wnoszeniu środka odwoławczego. Ponownie rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy obowiązany będzie do wyjaśnienia wskazanych okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla ustalenia czy I. S. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zarówno na podstawie okoliczności wskazywanych we wniosku jak również wniosków dowodowych przedstawionych w postępowaniu. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie mające na celu ustalenie czy I. S. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania pozwoli na rozpoznanie odwołania. Z uwagi na wadliwość postanowienia przywracającego I. S. termin do wniesienia odwołania, które zapadło z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. należało postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2009r, nr [...] uchylić. Uchyleniu także podlega zaskarżona decyzja wydana w następstwie postanowienia przywracającego I. S. termin do wniesienia odwołania. Brak wyjaśnienia sprawy w zakresie wyżej wskazanym stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 kpa), które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz 1270 z późn zm ) orzekł jak w sentencji. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 w/w ustawy. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 w/w ustawy.