VII SA/Wa 1147/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-08

Skład orzekający: Paweł Groński, Daria Gawlak - Nowakowska, Mirosława Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego, który znajduje się na czynnym przyłączu gazowym i zagraża bezpieczeństwu, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który znajduje się na czynnym przyłączu gazowym i zagraża bezpieczeństwu ludzi lub mienia, jest prawidłowa. W postępowaniu nadzorczym weryfikuje się jedynie, czy decyzja obarczona jest wadami kwalifikowanymi z art. 156 § 1 K.p.a., a nie merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W tym przypadku nie stwierdzono takich wad.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, który znajdował się na czynnym przyłączu gazowym. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę została wydana prawidłowo na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę i stwarzał zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia ze względu na jego usytuowanie na przyłączu gazowym. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów K.p.a. oraz Kodeksu karnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. C. i J. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku E. C. i J. C., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. C., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]) nakazującą właścicielowi i jednocześnie inwestorowi E. C. i J. C. rozbiórkę obiektu budowlanego typu murowany budynek gospodarczy, wybudowanego w narożniku północno – zachodnim działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. E.C. i J.C. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...]. Organ nadzoru wskazał, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych służy eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawa i obowiązującego systemu prawnego. Instytucja ta jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 K.p.a. Może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., zatem przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania i dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 K.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan prawny z daty wydania decyzji. W przedmiotowej sprawie E.C. i J.C. przed rokiem 1993 r. wybudowali w północno – zachodnim działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] budynek gospodarczy, murowany, przekryty stropodachem, o wym. 3,60 m x 5,20 m bez pozwolenia na budowę. Przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany został na przyłączu gazowym o średnicy 40 mm, zasilającym budynek zlokalizowany na działce sąsiedniej – co potwierdza m.in. protokół oględzin z dnia 29 maja 2001 r. spisany przez PNB w [...] Powiat [...] , podpisany przez J.C. Powyższy fakt potwierdza również załączona do akt sprawy mapa zasadnicza zawierająca m.in. przedmiotową działkę, na której Zastępca Przewodniczącego Zespołu Uzgadniania Dokumentacji projektowej umieścił uwagę "Po analizie materiałów w ZUDP stwierdza się, że budynek oznaczony literą "A" został wybudowany na istniejącym gazociągu [...].06.2001 r.". W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z uwagi na to, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany na istniejącym już przyłączu gazowym, bez pozwolenia na budowę, w sposób niezgodny z rozporządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. z 1998 r., Nr 45, poz. 243 ze zm.) – co w każdej chwili może spowodować zagrożenie bezpieczeństwo ludzi lub mienia, w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm., zwanej dalej Prawo budowlane z 1974 r.) decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego budynku, którą następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego badaną decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymał w mocy. Organ nadzoru przytoczył treść art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. i wskazał, że zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym przepis ten nie pozostawia organom administracji uznania w zakresie stosowania określonej w nim sankcji. W sytuacji gdy wzniesienie obiektu budowlanego lub jego części nastąpiło niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy i stwarza, określone w nim, niebezpieczeństwo lub pogorszenie warunków, których nie można usunąć, organ ma obowiązek nakazać rozbiórkę. Powodowanie niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia powinno być jednak wykazane przez organ w sposób nie budzący wątpliwości. Organ zobowiązany jest przede wszystkim wykazać w jakich okolicznościach upatruje przedmiotowe niebezpieczeństwo lub pogorszenie warunków. W tej mierze organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1924/09. Organ nadzoru podkreślił, że w warunkach niniejszej sprawy fakt popełnienia przez skarżących samowoli budowlanej nie jest sporny. Kwestionowana jest natomiast prawidłowość ustalenia istnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że eksploatacja budynku gospodarczego może prowadzić do negatywnych i wyjątkowo niebezpiecznych następstw dla jego użytkowników z uwagi na bezpośrednie posadowienie obiektu budowlanego na przyłączu gazowym. Zgodnie z ustaleniami organów, przez działkę skarżących przebiega czynne przyłącze gazowe o średnicy 40 mm. W przypadku takiego przyłącza gazowego – zgodnie z § 5 ust. 1 (tabela nr załącznika) rozporządzenia Ministra Przemysłu i Handlu z 1989 r. – minimalna odległość podstawowych gazociągów ułożonych w ziemi o ciśnieniu równym 0,4 MPa lub mniejszym (o średnicy do 100 mm) od obrysów budynków wynosi 1,5 m. Mając powyższe na uwadze, organ nadzoru zauważył, że zachowanie określonych stref wokół sieci gazowych jest konieczne dla zapewnienia właściwych warunków bezpiecznej ich eksploatacji oraz z uwagi na potencjalne zagrożenie, jakie w razie awarii sieci gazowe stanowią dla otoczenia – ludności, mienia i środowiska. Paliwo gazowe zaliczane jest bowiem do substancji łatwopalnych, co oznacza, że w przypadku awarii może dojść do wybuchu i skażenia środowiska, zagrażających zdrowi i życiu ludzi. Organ nadzoru stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie może budzić wątpliwości, że samowolnie wybudowany przez skarżących budynek gospodarczy na czynnym przyłączu gazowym, bez zachowania wymaganej odległości od istniejącego przyłącza gazowego, powoduje niebezpieczeństwo dla użytkowników budynku gospodarczego i jego otoczenia, stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi i środowiska, którego nie można usunąć w inny sposób, niż poprzez rozbiórkę przedmiotowego budynku. Organ nadzoru wskazał, że z uwagi na powyższe, w tej konkretnej sytuacji drugorzędne znaczenie dla sprawy ma kwestia legalności przedmiotowego przyłącza oraz to, że skarżący przystępując do budowy budynku nie mieli wiedzy na temat jej przebiegu. W stanie faktycznym sprawy, mając przede wszystkim zagrożenie zdrowia i życia ludzi, nie można bowiem zaakceptować funkcjonowania samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. W tym kontekście, za słuszne uznał stanowisko organu wojewódzkiego co do braku znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności powstania przyłącza gazowego, gdyż rozważania nad jego legalnością wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy. Organ nadzoru wskazał, że wprawdzie organ wojewódzki w badanej decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. nie odniósł się do wskazanych przez organ powiatowy w decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. nakazującej rozbiórkę okoliczności, w których upatruje on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, jednakże w ww. decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. (utrzymanej w mocy badaną decyzją) PINB w [...] Powiat [...] w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnił przesłanki zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Następnie organ nadzoru wskazał, że wśród przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. w punkcie 2 wymienione jest rażące naruszenie prawa, które w orzecznictwie określa się jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołują skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Podkreślił, że nawet ustalenie faktu oczywistego naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o uznaniu kwalifikowanego naruszenia prawa w sprawie, tj. takiego, które uzasadnia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Ponadto zaznaczył, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większa wadę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Organ nadzoru stwierdził, że nie uzasadniając w badanej decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. prawidłowości zastosowania przez organ powiatowy w decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowanego z 1974 r. nakazującego rozbiórkę obiektu budowlanego, organ wojewódzki naruszył prawo, jednakże nie stanowi ono rażącego naruszenia prawa. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. (który m.in. jako podstawę do stwierdzenia nieważności wskazali skarżący) organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która w razie je wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Przesłanka ta obejmuje szczególną postać niewykonalności prawnej decyzji i dotyczy takich sytuacji, gdy kara jest zagrożony nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, ale przystąpienie do jego realizacji. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie powołanego przepisu wchodzi w grę tylko wówczas, gdy znamiona czynu zabronionego (zagrożonego karą) wypełniają działania podjęte w następstwie wykonania tej decyzji. Tymczasem skarżący zarzucają organowi, że wykonanie decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję organu powiatowego z dnia [...] lipca 2002 r. przy czynnym przyłączy gazowym naraziłoby skarżących oraz inne osoby na niebezpieczeństwo związane z wybuchem gazu. Zatem powołując powyższy zarzut skarżący odnoszą się do okoliczności będącej podstawą wydania decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. nakazującej rozbiórkę utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., tj. wykonania przedmiotowego obiektu budowlanego na przyłączu gazowym, co powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W konsekwencji nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności badanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Organ nadzoru zauważył, że decyzja (odnośnie bezpieczeństwa rozbiórki budynku) w decyzji z dnia [...] lipca 2002 r. nakazując rozbiórkę organ powiatowy poinformował inwestora, że "(...) roboty rozbiórkowe należy prowadzić zgodnie z przepisami BHP, Polskimi Normami, sztuka budowlaną i wykonać pod nadzorem osoby uprawnionej (...). Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że badana decyzja z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Podkreślił, że badana decyzja została wydana przez właściwy organ, na podstawie właściwego przepisu prawa i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczy sprawy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do prawidłowo określonych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Odnosząc się do zarzutu skarżących wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Organ administracyjny prowadząc postępowanie w trybie nadzorczym, działa jako organ kasacyjny, nie może więc w swojej decyzji rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej. Wyjaśnił również, że przedmiotem postępowania nadzorczego nie jest budynek gospodarczy czy też przyłącze gazowe, a jedynie ocena pod katem obarczenia wadą nieważności badanej decyzji z dnia [...] listopada 2002 r. utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skarżących wskazał, że nie mogą zostać uwzględnione w niniejszym postępowaniu, gdyż wykraczają poza jego zakres. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E.C. i J.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko o prawidłowości orzeczonej przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki. W ocenie organu decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]) nie są obarczone żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności tych decyzji. Badane decyzje zostały bowiem wydane przez właściwe organy, na właściwej podstawie prawnej i bez rażącego naruszenia prawa, nie dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, zostały skierowane do właściwych stron postępowania, były wykonalne w dniu ich wydania, a ich wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawierają wad powodujących ich nieważność z mocy prawa. Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia z dnia [...] marca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E.C. i J.C. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 7 K.p.a., gdyż treść badanej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i charakter tego naruszenia powoduje, że ta decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa; decyzja została wydana bez postawy prawnej, a jej wykonanie przy czynnym przyłączu gazowym wywołałoby czyn zagrożony karą; -art. 157 § 2 K.p.a. polegające na braku wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności badanej decyzji z urzędu. PINB i WINB w [...] były poinformowane, iż instalacja gazowa obiektu budowlanego przy ul. [...] w [...] została zainstalowana na nieruchomości przy ul. [...] w [...] będącej własnością skarżących bez ich zgody, co narusza art. 35 ust 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r.; -art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. przez fakt, iż obiekt budowlany wraz z instalacjami i urządzeniami technicznym przy ul. [...] w [...] stanowi całość z przyłączem gazowym przeprowadzonym przez działkę nr [...] z obr. [...] przy ul. [...] , co skutkować winno wydaniem na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego przy ul. [...] wraz z przyłączem gazowym wybudowanego w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, co doprowadziłoby zrealizowany zgodnie z prawem budynek gospodarczy przy ul. [...] do stanu zgodnego z prawem; -art. 160 § 1 Kodeksu karnego poprzez narażenie skarżących i ich rodziny na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego przy czynnym przyłączu gazowym; -art. 163 i dalszych Kodeksu karnego poprzez sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego, sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa zdarzenia, sprowadzenie stanów powszechnie niebezpiecznych dla zdrowia i życia w wielkich rozmiarach poprzez wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego przy czynnym przyłączu gazowym; -naruszenie art. 231 Kodeksu karnego w związku z art. 115 § 13 Kodeksu karnego poprzez działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego; -naruszenie art. 271 Kodeksu karnego poprzez poświadczenie nieprawdy na dokupnie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] przy piśmie z dnia 18 października 2011 r. skierowanym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; -naruszenie art. 55 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez przeprowadzenie czynności kontrolnych przez PINB w [...] bez udziału skarżącego; -naruszenie art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 K.p.a., art. 11 K.p.a.; -naruszenie art. 31 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 5 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji rozbiórkowej, gdyż obywatel nie może na podstawie decyzji administracyjnej zostać przymuszony do popełnienia czynu karalnego, jakim jest spowodowanie wybuchu gazu przy przeprowadzeniu rozbiórki budynku stojącego na czynnym przyłączu gazowym; -naruszenie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. z dnia 16 lutego 2011 r.). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku E.C. i J.C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] utrzymującej w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]) nakazującej na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. E.C. i J.C. dokonanie rozbiórki samowolnie postawionego obiektu budowlanego typu murowany budynek gospodarczy, wybudowanego w narożniku północno – zachodnim działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową, służącą do usunięcia z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych ciężką, kwalifikowaną wadą prawną opisaną w art. 156 § 1 K.p.a. Postępowanie nadzorcze jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (art. 16 K.p.a.), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem jego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z punktu widzenia, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. W tym postępowaniu decyzję weryfikuje się w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji w stosunku, do której toczy się postępowanie nieważnościowe. Zatem zakres postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, obejmował jedynie zbadanie przesłanek przewidzianych w art. 156 K.p.a., bowiem organ nadzoru, jak już wcześniej wskazano, nie orzeka, co do istoty postępowania zakończonego kontrolowaną decyzją, ani też nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących meritum tego postępowania. Zdaniem Sądu – w kontekście obowiązującego w dniu wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiat [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] (znak: [...]) przepisu art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. - organ w zaskarżonej decyzji trafnie przyjął, że kontrolowana decyzja nie zawiera kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. W doktrynie jak i w orzecznictwie sądów przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa z art. 156 § 1 K.p.a. decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki które wywołuje decyzja (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1935/99; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 1998 r., sygn. akt II SA 1202/98). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że przepisy prawa budowlanego na podstawie, których wydano kontrolowaną decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, mają charakter przepisów bezwzględnie obowiązujących i muszą być ściśle stosowane. Przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. (w dacie wydania badanej decyzji) stanowił, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia . Z treści przytoczonego przepisu wynika, że warunkiem zastosowania przez organ administracji instytucji przymusowej rozbiórki obiektu, przewidzianej w tym artykule, jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek: braku zgodności obiektu budowlanego lub jego części z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz powodowanego przez ten obiekt niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Obie ww. przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione - inwestycja została bowiem zrealizowana bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a zatem z naruszeniem art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz powoduje jednocześnie niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia Istniały, zatem podstawy materialnoprawne do oceny inwestycji, jako samowoli budowlanej i nakazania jej rozbiórki, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący przed 1993 r. wybudowali w północno – zachodnim narożniku działki nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...] budynek gospodarczy, murowany, przekryty stropodachem, o wym. 3,60 m x 5,20 m bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przedmiotowy obiekt budowlany usytuowany został na przyłączu gazowym o średnicy 40 mm, zasilającym budynek zlokalizowany na działce sąsiedniej, w sposób niezgodny z rozporządzeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 24 czerwca 1989 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz.U. z 1998 r., Nr 45, poz. 243 ze zm.). W przypadku takiego przyłącza gazowego – zgodnie z § 5 ust. 1 (tabela nr załącznika) przedmiotowego rozporządzenia minimalna odległość podstawowych gazociągów ułożonych w ziemi o ciśnieniu równym 0,4 MPa lub mniejszym (o średnicy do 100 mm) od obrysów budynków wynosi 1,5 m. Takie okoliczności uzasadniają stwierdzenie, że zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., obligujące organ do wydania nakazu rozbiórki. Nie budzi bowiem wątpliwości, jak trafnie stwierdził organ w zaskarżonej decyzji, że samowolnie wybudowany przez skarżących budynek gospodarczy na czynnym przyłączu gazowym, bez zachowania wymaganej odległości od istniejącego przyłącza gazowego, powoduje niebezpieczeństwo dla użytkowników budynku gospodarczego i jego otoczenia, a tym samym stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, którego nie można usunąć w inny sposób, niż poprzez rozbiórkę przedmiotowego budynku. Należało także podzielić argumentację organu, że badana decyzja nie jest obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Stwierdzenie bowiem nieważności decyzji na podstawie powołanego przepisu byłoby możliwe tylko wówczas, gdy znamiona czynu zabronionego wypełniają działania podjęte w następstwie wykonania badanej decyzji, a taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu organ w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo przeprowadził weryfikację badanej decyzji z punktu widzenia, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 K.p.a. w odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania badanej decyzji i słusznie uznał, że decyzja ta nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Także uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej spełniają wymogi prawidłowo sporządzonych uzasadnień, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Wobec powyższego, za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skargi, w tym dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu karnego, naruszenia przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa, naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez nie wydanie na jego podstawie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego przy ul. [...] wraz z przyłączem gazowym wybudowanego w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz ocena legalności wybudowania przyłącza gazowego jako wykraczające poza zakres postępowania nadzorczego. Przypomnieć bowiem należy, że skarga dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu nadzorczym, tj. rozstrzygnięcia w zakresie ograniczonym tylko do kontroli decyzji administracyjnej pod kątem naruszenia art. 156 K.p.a. W żadnym wypadku to nadzwyczajne postępowanie nie może być traktowane jako równorzędne z postępowaniem zwykłym, obejmującym postępowanie dowodowe. W postępowaniu tym organ nadzorczy dokonuje oceny zgromadzonego w aktach materiału celem stwierdzenia, tylko i wyłącznie, czy przy wydawaniu badanej decyzji wystąpiła wadliwość z art. 156 § 1 K.p.a. Wskazać także należy, że ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło