VII SA/Wa 115/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Daria Gawlak – Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. i W. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: I. przyznać J. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2011 r. odmówiono J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 23 marca 2011 r. (data prezentaty) wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącej J. W. od postanowienia z dnia [...] marca 2011 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 10 marca 2011 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona, biorąca udział w postępowaniu sądowym, winna więc liczyć się z kosztami z tym związanymi i gromadzić środki uzyskiwane w dłuższym czasie. W niniejszej sprawie, z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż J. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2910,12 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi, dwie działki na wsi (V klasa użytku rolnego) o łącznej pow. 0,35 ha. Wnioskodawczyni podała, że jest zobowiązana do spłaty kredytu do końca czerwca 2011 r. Kwota jaka pozostaje do spłaty to 1627,99 zł. Do miesięcznych kosztów utrzymania skarżąca zaliczyła: czynsz 423,86 zł, światło 219,35 zł, leki 400,07 zł, telefon 144,87 zł, telewizor 126 zł, znaczki pocztowe 65,45 zł, ubezpieczenie majątkowe 87 zł, ubezpieczenie osobowe 180,97 zł, wpis sądowy 200 zł, żywność i środki czystości oraz ubrania 700 zł. J. W. podniosła, że oboje z mężem są osobami schorowanymi i nie czerpią dochodów z działek. Wskazała również, że ponosi wysokie koszty prowadzenia postępowań administracyjnych. W złożonym sprzeciwie skarżąca wyjaśniła, iż wpis sądowy w kwocie 200 zł dotyczy wpisu z dnia 11 stycznia 2011 r., uiszczonego w sprawie VII SA/Wa 2475/10,a nie planowany wydatek, jak to zostało przyjęte w postanowieniu z dnia 10 marca 2011 r. Mając powyższe na uwadze, po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, Sąd stwierdził, iż przesłanki będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie są spełnione w przedmiotowej sprawie. W niniejszej sprawie oceniając sytuację materialną przedstawioną we wniosku i sprzeciwie Sąd uznał, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez spowodowania uszczerbku w koniecznym dla siebie i rodziny utrzymaniu, że poniesienie tego wydatku wykracza poza możliwości finansowe wnioskodawczyni. Z tego też względu przyznał jej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego. Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni jest osobą na tyle ubogą, że ijej rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają jej wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, tj. ewentualnych opłatach kancelaryjnych, kosztach postępowania zażaleniowego, bądź kasacyjnego. Sad stwierdził, że wnioskodawczyni uzyskując stały dochód miesięczny, jest w stanie ponosić pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Na koniec Sąd pragnie ponownie wskazać, że przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.