VII SA/Wa 1153/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-07-18

Skład orzekający: Katarzyna Pakuła - Getka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wraz z małżonkiem osiąga miesięczny dochód w wysokości 4.262 zł, posiada samochód o wartości 10.000 zł i ponosi koszty mieszkania w wysokości 750 zł, może zostać uznana za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?
Ratio decidendi
Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być stosowane tylko w przypadkach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Osoba fizyczna, która wraz z małżonkiem osiąga miesięczny dochód w wysokości 4.262 zł, posiada samochód o wartości 10.000 zł i ponosi koszty mieszkania w wysokości 750 zł, nie może być uznana za osobę znajdującą się w tak trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż poniesienie kosztów sądowych nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu.
Stan faktyczny
Wnioskodawca K. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na czynność Prezydenta dotyczącą odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie pojazdu. Wnioskodawca przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną, wskazując na miesięczne dochody rodziny w wysokości 4.262 zł, posiadanie samochodu o wartości 10.000 zł oraz ponoszenie kosztów mieszkania w wysokości 750 zł.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2016r. po rozpoznaniu wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi K. M. na czynność Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2016r. , znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nadpłaty za wydanie pojazdu postanawia: odmówić K. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 6 czerwca 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy K. M. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku przedstawił swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Podkreślenia wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od reguły określonej w art. 199 p.p.s.a. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom ubogim, znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Na podstawie danych podanych we wniosku przez wnioskodawcę nie można natomiast uznać, aby taka sytuacja zachodziła w jego przypadku. Z formularza wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę z tytułu wynagrodzenia za pracę wysokości 4.262 złotych miesięcznie (wynagrodzenie wnioskodawcy 3.500 złotych, małżonki na ½ etatu 762,00 złotych). Wnioskodawca podał, że posiada samochód osobowy o wartości około 10 000 złotych. Oświadczył, że ponosi świadczenia za mieszkanie w wysokości około 750,00 złotych. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie zachwieje jego sytuacją finansową w sposób uniemożliwiający zapewnienie minimum warunków socjalnych. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże pamiętać należy, iż zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Chodzi zatem o sytuację, w której poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby stronie zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z podanych danych we wniosku wynika, że wnioskodawca wraz z rodziną mają zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie z małżonką uzyskują tj. kwotę 4.262 złotych miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawcę i jego małżonkę miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania go za osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, wnioskodawca wraz z małżonką uzyskują stały i niemały dochód. Biorąc pod uwagę powyższe, uznano, że wnioskodawca przy stałych dochodach jakie wspólnie z małżonką uzyskują jest w stanie samodzielnie ponieść koszty wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania. Uznano, że ponoszenie kosztów sądowych przez wnioskodawcę nie spowoduje utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło