VII SA/Wa 1154/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant Ref. staż. Piotr Czyżewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011r. sprawy ze skarg A. U. i Z. G. – K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. U. 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] października 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia Z. G.-K. i A. U., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r., nr [...] nakładające na zobowiązanych grzywnę 10.000 zł w celu przymuszenia do wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] listopada 2009 r. (nr ...), nakazującej Z. G.-K. i A. U. wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego przy ul. [...] w[...], umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenie strefy zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz wydzielenie strefy zagrożenia, a także zabezpieczenie budynku przed dostępem osób trzecich i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2416/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. U. na ww. postanowienie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powiatowy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., na podstawie art. 1a pkt 12 lit. b, art. 2, art. 17, art. 20 § 1 pkt 4, art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r., o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a., nałożył na Z. G.-K. i A. U. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł. Organ odwoławczy postanowieniem z [...] lutego 2011 r. (nr ...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 2 i 4 oraz art. 122 § 2 u.p.e.a. nałożył na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł z powodu uchylania się od wykonania ww. decyzji z [...] listopada 2009r. Organ wskazał, że wysokość grzywny jest prawidłowa, ale błędnie określono podstawę prawną, którą winien stanowić art. 119 § 1 u.p.e.a. Zasadne było zatem uchylenie ww. postanowienia i nałożenie grzywny w oparciu właściwe przepisy. Odpowiadając na zarzuty zażalenia organ wskazał, że uiszczenie grzywny przez jednego ze zobowiązanych zwalnia pozostałych z nałożonego obowiązku, jednakże może on wystąpić do pozostałych z roszczeniem regresowym. Sposób wpłaty zależy od zobowiązanych, czy podzielą się wymaganą kwotą, czy wpłaty dokona jeden z nich. Organ odwoławczy przywołał również art. 125 § 1 i 126 u.p.e.a przewidujące możliwość umorzenia lub zwrotu grzywien w przypadkach wskazanych w przepisach. Skargi na powyższe postanowienie złożyli A.U. oraz Z. G. – K., która wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wskazała, że wykonała wszystkie nakazane czynności, a na wykonanie pozostałych nie ma wpływu. A. U. w swojej skardze zarzucił naruszenie: 1. art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wobec wydania kolejnego postanowienia o nałożeniu grzywny w sytuacji braku zakończenia wcześniejszej sprawy w tym przedmiocie w związku z wniesioną skargą, co spowodowało, że ocena prawna i ewentualne wskazania co do dalszego postępowania nie mogą być przez organ uwzględnione. 2. art. 153 p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, wobec wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w sytuacji braku prawomocnego zakończenia postępowania odnośnie tytułu wykonawczego, w zw. ze złożoną 7 kwietnia 2011 r. skargą do WSA i postawieniu zarzutów niewłaściwej podstawy prawnej wydanego tytułu, na podstawie którego wydane zostało zaskarżone postanowienie. 3. art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego wobec tego, iż jego sytuacja nie pozwala na natychmiastowe wykonanie ww. obowiązku. 4. art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a poprzez niewystarczające wskazanie podstaw wymierzenia grzywny w wysokości 5 000 zł. 5. art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie, czy wymierzona grzywna jest grzywną jednorazową, czy tylko pierwszą. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skargi zasługiwały na uwzględnienie. Poddanym kontroli Sądu postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie organu powiatowego z dnia [...] grudnia 2010 r. nakładające na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł i nałożył na zobowiązanych grzywnę w celu przymuszenia w tej samej wysokości w związku z uchylaniem się od wykonania wyżej opisanej decyzji z [...] listopada 2009r. Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2416/10 oddalił skargę A. U. na uprzednio wydane postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 września 2010 r. nakładające na zobowiązanych 10.000 zł grzywny w celu przymuszenia do wykonania ww. decyzji z [...] listopada 2009 r. i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wprawdzie zaskarżone postanowienie zapadło przed wydaniem powołanego wyżej wyroku, nie można zatem organom postawić zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. jak wywodzono w skardze, tym niemniej - dokonując oceny legalności tego postanowienia po oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na poprzednie postanowienie organu egzekucyjnego - Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał obowiązek wziąć pod uwagę ocenę prawną zawartą w poprzednio wydanym wyroku. Przypomnieć bowiem trzeba, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Wobec treści powołanego przepisu związanie oceną prawną sądu dotyczy również wyroku oddalającego skargę. W związku z powyższym należy mieć na uwadze, że w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. Sąd podzielił argumentację organu odwoławczego co do tego, że wydanie postanowienia z dnia [...] września 2010 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nastąpiło przed doręczeniem tytułu wykonawczego jednej ze stron zobowiązanych. Organ I instancji wydał więc ww. postanowienie przed datą wszczęcia egzekucji administracyjnej. Ponadto - co wymaga podkreślenia na gruncie niniejszej sprawy - Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji nie uzasadnił wysokości kwoty, w jakiej została ustalona grzywna. Sąd stwierdził, że brak wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ przy ustalaniu grzywny w celu przymuszenia oznacza całkowitą dowolność w tym zakresie i prowadzi do sytuacji, w której rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w tej części wymyka się spod kontroli sądu. Wskazał przy tym, że organ egzekucyjny winien mieć na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny i w uzasadnieniu postanowienia musi przytoczyć okoliczności, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Chodzi o takie rozstrzygnięcie, aby zastosowany środek z jednej strony zapewnił efektywność egzekucji, a z drugiej - był jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Sąd podkreślił, że uzasadnienie postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia powinno być szczególnie wnikliwe, aby nie można było zarzucić organowi dowolności w jego podejmowaniu. Niewątpliwie w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy ograniczył się do skorygowania przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego bez wyjaśnienia przesłanek jakimi kierował się przy miarkowaniu kwoty grzywny, pomimo, że - jak wskazano wyżej - jednym z powodów uchylenia uprzedniego postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia był właśnie całkowity brak uzasadnienia organu I instancji w tym zakresie. Doszło zatem do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 121 § 2 u.p.e.a. Uchybienie to, jako mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Rzeczą [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem szczegółowe uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny z uwzględnieniem zasad skuteczności i celowości. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi A. U. należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, oz.1270), dalej p.p.s..a, wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia), tym samym organ powiatowy mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne. Podobnie nie można było zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 107 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie, czy wymierzona grzywna jest grzywną jednorazową, czy tylko pierwszą, skoro w podstawie prawnej organy powołały m.in. art. 121 § 4 wskazujący, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Nie można było także podzielić zarzutu naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a., gdyż przepis ten nakłada na organ egzekucyjny w pierwszej kolejności obowiązek stosowania takich środków egzekucyjnych, które doprowadzą do bezpośredniego wykonania obowiązku, a dopiero spośród tych środków wyboru środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Takiego wyboru organ nie miał w niniejszej sprawie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I i II wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 ww. ustawy.