VII SA/Wa 1157/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. z Kancelarii Adwokackiej przy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwana dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Z. T. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], opisaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., na podstawie art. 157 § 3 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Z. T. z dnia [...] marca 2009 r., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., znak: [...], nakazującej Z. T. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku kuchni letniej, zlokalizowanej na terenie posesji nr [...] w m. [...], gm. [...]. Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., znak: [...], była już przedmiotem postępowania administracyjnego w trybie nadzorczym. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1998 r., znak: [...]. Następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w postępowaniu odwoławczym decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 czerwca 2005 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1181/04) oddalił skargę Z. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2005 r., znak: [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że jeżeli już na żądanie Z. T. toczyło się postępowanie nadzorcze, w którym odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania administracyjnego w tej samej sprawie, chociażby skarżący powoływał się na inne przyczyny nieważności. Wobec czego uznać należy za zasadną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Powyższa decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. adresowana do Z. T. została w dniu [...] maja 2009 r. odebrana przez syna adresata M. T.. W dniu tym Z. T. już nie żył, gdyż zmarł w dniu [...] maja 2009 r. Na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. T. żona zmarłego Z. T., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła jedynie "że wszystkie orzeczenia w tej sprawie były bezprzedmiotowe. Dowody potwierdzające te zarzuty znajdują się w aktach spraw. W tym stanie skarga posiada prawne uzasadnienie". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto podniósł, że przedmiotowa skarga została złożona przez osobę nieuprawnioną, tj. S. T., która nie występowała w charakterze strony tak na etapie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji, jak i przez organ drugiej instancji. Tymczasem prawo do złożenia skargi przysługuje stronom postępowania administracyjnego. Z. T., jedyna strona postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] maja 2009 r., znak: [...], zmarł w dniu [...] maja 2009 r., czego dowodem jest kserokopia odpisu skróconego aktu zgonu załączonego przez S. T. do przedmiotowej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest każdy, kto ma w tym interes prawny (art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a). Istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w celu doprowadzenia jej do stanu zgodnego z obiektywnym porządkiem prawnym. W takim ujęciu należy stwierdzić, że żona zmarłego Z. T., S. T. taki interes prawny posiada. Wraz ze zmarłym mężem, z którym łączyła ją ustawowa wspólność małżeńska, była właścicielem samowolnie wybudowanego budynku – kuchni letniej, zlokalizowanej na terenie posesji nr [...] w m. [...], gm. [...], w której zresztą zamieszkuje (powyższe wynika z jej pism dołączonych do skargi). W niniejszej sprawie okazało się, że wnioskodawca Z. T. po złożeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., zmarł w dniu [...] maja 2009 r., a więc na kilka tygodni przed wydaniem zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. Wobec powyższego nie ma najmniejszych wątpliwości, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby, która nie żyła już w momencie orzekania. Z. T. umierając utracił zdolność prawną (administracyjnoprawną), a w konsekwencji zdolność procesową. Tym samym z chwilą śmierci przestał być stroną postępowania. Przedmiotowa więc decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. skierowana została do osoby nieistniejącej, co pociąga za sobą nieważność zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Powyższe stanowisko znajduje swoje uzasadnienie w dotychczasowej linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i w literaturze przedmiotu (między innymi zawartych w wyrokach: z dnia 17 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2272/97, niepublikowany; w wyroku z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/08 z pozytywna glosą Artura Gilla, OSP 2004/3/33; w wyroku z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06 oraz w glosie Małgorzaty Stahl do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., II SA 261/83, opubl. OSPiKA 1994 r., z.5, poz. 108 oraz B. Adamiak: Zagadnienie decyzji nieistniejących w postępowaniu administracyjnym, AUWr nr 1022, Prawo CLXVIII, Wrocław 1990, s.11-12). Ponadto wypada odnieść się do okoliczności, że zaskarżona decyzja nie została doręczona, bowiem trudno mówić o skuteczności doręczenia zastępczego, skoro adresat decyzji nie żył. Uznać jednak należy, że okoliczność ta powoduje również nieważność decyzji, bowiem była ona niewykonalna (art. 156 § 1 pkt. 5 K.p.a.). Należy bowiem przyjąć, że z chwilą podpisania decyzji administracyjnej mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny prawnej i podstawy faktycznej decyzji. Zasada związania decyzją rozciąga się zatem na okres między wydaniem decyzji a jej doręczeniem (por. W. Dawidowicz Postępowanie administracyjne. Zarys Wykładu, Warszawa 1983 r. oraz M.Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Zakamycze 2000, str.642). W tym stanie rzeczy , skoro skarga okazała się uzasadniona, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 1 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). .