VII SA/Wa 1160/13
PostanowienieWSA w Warszawie2014-04-11
Skład orzekający: Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, posiadająca znaczne dochody i majątek, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i otrzymać prawo pomocy w celu ustanowienia adwokata do złożenia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący, prowadzący gospodarstwo rolne, posiadający znaczny majątek (nieruchomości, inwentarz żywy) i wysokie średnie miesięczne dochody (23 181,39 zł) przy niższych wydatkach (13 779,21 zł), dysponuje wolnymi środkami (9 402,18 zł miesięcznie), które pozwalają mu na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie całkowitym jest instytucją wyjątkową, przeznaczoną dla osób żyjących w ubóstwie.Stan faktyczny
Skarżący G. Z. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA. Do wniosku dołączył formularz, z którego wynikały jego dochody, wydatki, zadłużenie i sytuacja rodzinna. Sąd wezwał do uzupełnienia wniosku o szczegółowe dane dotyczące wydatków, dochodów z gospodarstwa rolnego, posiadanych świadczeń i dokumentów finansowych. Skarżący przedstawił szczegółowe dane dotyczące swoich miesięcznych dochodów i wydatków, a także informacje o posiadanym majątku i stanie zdrowia bydła.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania G. Z. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania G. Z. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata
W dniu 14 lutego 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) G. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata dla potrzeb złożenia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 listopada 2013 r. Skarżący do wniosku załączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z formularza wynika, iż skarżący ma do spłaty dwa kredyty na łączną kwotę 170 000 zł, "koszty związane z bieżącym utrzymanie gospodarstwa w miesiącu w grudniu 2014 r. (jest to zapewne omyłka pisarska i skarżącemu chodziło o rok 2013) to: 20 295 zł brutto – netto 13 026". Pozostałą kwotę, ok. 7 300 zł, skarżący przeznaczył na spłatę kredytu, opłaty, zakup nawozów i utrzymanie rodziny. Na utrzymaniu skarżącego pozostają dwie niepełnoletnie córki oraz żona.
Sąd zarządzeniem z dnia 25 lutego 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez podanie: stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, leki, media, spłaty kredytów, opłaty stałe – z podaniem, czy są to koszty miesięczne, kwartalne czy roczne); z jaką częstotliwością obecnie sprzedaje mleko i czy uzyskiwany z tego dochód jest stały, czy też zróżnicowany; jaki inwentarz żywy posiada wnioskodawca w gospodarstwie rolnym; czy oprócz hodowli krów prowadzi inną działalność rolniczą (uprawa zbóż lub innych roślin, hodowla zwierząt) – ze wskazaniem, jaki dochód osiąga z tej działalności; czy otrzymuje świadczenia/dotacje w ramach programów Unii Europejskiej, a jeśli tak, podać, w jakiej wysokości otrzymuje te świadczenia; czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc; czy otrzymuje pomoc materialną lub finansową od rodziny bądź osób trzecich, jeśli tak należy wskazać, na czym ta pomoc polega. Ponadto Sąd wezwał skarżącego do nadesłania kopii dokumentu PIT za 2013 r. (lub 2012 r., jeśli jeszcze nie dokonał rozliczenia), jeśli wnioskodawca rozliczał się z urzędem skarbowym; kopii dokumentu PIT za 2013 r. lub innych dokumentów wskazujących na dochód lub stratę prowadzonej przez żonę wnioskodawcy firmy oraz kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie wnioskodawca złożył pismo procesowe, w którym wskazał, że w skali miesiąca ponosi następujące wydatki: 1100 zł – wyżywienie, 60 zł – środki czystości, 320 zł – energia elektryczna, 52 zł – gaz, 29 zł – woda, 120 zł – telefon i Internet, 320 zł – opłata za przedszkole, 170 zł – odzież i obuwie, 300 zł – leczenie (przy czym skarżący nie wskazał, czyja i jaka choroba powoduje te koszty), 138 zł – KRUS, 233,42 zł – podatek rolny, leśny, od nieruchomości i za dzierżawę, 57,92 – ubezpieczenie budynków, 296,42 zł – ubezpieczenie maszyn, 53 zł – ubezpieczenie auta, 980,10 zł – czynsz za dzierżawę ziemi, 816,08 zł – spłata kredytu w Banku Spółdzielczym w K., 2793,34 zł – spłata kredytu w banku BNP Paribas, 8,33 zł – opłata melioracyjna za grunty dzierżawiona, 120 zł – paliwo do auta, 2083,33 zł – zakup nawozów, 1000 zł – zakup środków ochrony roślin, 833,33 zł – zakup materiału siewnego, 957,61 zł – dzierżawa gruntu, podatek (średnia z 3 miesięcy) – 937,33 zł. Średnie miesięczne wydatki skarżącego kształtują się zatem na poziomie 13 779,21 zł.
Miesięczne dochody skarżącego to: 2 336,84 zł – dopłaty bezpośrednie, 447,35 zł – płatność ONW, 19 683,53 zł – dochody ze sprzedaży mleka (średnia z 3 miesięcy, wynagrodzenie wpłacane jest regularnie do 15 dnia następnego miesiąca). Ponadto skarżący otrzymuje zwrot podatku VAT – średnia z trzech miesięcy to 713,67 zł. Średnio miesięcznie skarżący dysponuje więc kwotą 23 181,39 zł.
Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomoc społecznej ani pomocy rodziny i osób trzecich, a w razie braku pieniędzy posiłkuje się limitem kredytowym, pożyczkami lub kredytami.
Skarżący posiada inwentarz żywy: 16 krów, 8 jałówek cielnych, 26 jałówek, 10 cieląt i 7 byczków. Wyhodowane zboża i trawy przeznacza na potrzeby prowadzonego gospodarstwa. W latach 2012 – 2013 w gospodarstwie skarżącego wykryto chorobę neospora. W styczniu 2014 r. zlecono ponowne przeprowadzenie badań z powodu podejrzenia chorób bydła, zaś koszt tych badań skarżący ocenił na 70 zł od sztuki bydła. Ponadto skarżący wskazał, że w dniu 18 lutego 2010 r. zawalił się dach obory wskutek czego musiał przeprowadzić remont dachu, zaś obecnie stoi przed koniecznością dokonania inwestycji w postaci zbudowania nowej obory.
Żona skarżącego 2 grudnia 2013 r. otworzyła firmę po otrzymaniu dotacji z urzędu pracy. Firma w chwili obecnej nie przynosi dochodów. Skarżący deklaruje, że od stycznia 2014 r. nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego.
Skarżący nadesłał także: kopie faktur za mleko sprzedane w miesiącach listopad 2013 r. – styczeń 2014 r., kopię umowy dzierżawy i dwie kopie potwierdzeń przelewu, kopię potwierdzenia zarejestrowania podmiotu jako podatnika VAT, deklaracje VAT i rejestry zakupów za miesiące listopada 2013 r. – styczeń 2014 r., kopie wyciągów z banków, kopię zawiadomienia o przyznaniu odszkodowania wraz ze zdjęciami, kopię zlecenia badania bydła, kopie rejestru sprzedaży VAT A. Z. oraz kopie harmonogramów spłaty kredytów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
W ocenie Sądu skarżącego do takich osób nie sposób zaliczyć. Posiada on dom o powierzchni 160 m2, 20 ha gruntów rolnych, stado liczące 57 sztuk bydła oraz stały, wysoki dochód. Analiza dochodów i wydatków skarżącego prowadzi do wniosku, że przy średnim miesięcznym dochodzie w wysokości 23 181,39 zł ponosi on średnio wydatki w kwocie 13 779,21 zł. Oznacza to, że skarżący po uiszczeniu wszystkich podanych przez siebie wydatków miesięcznie średnio dysponuje kwotą 9 402,18 zł, którą może przeznaczyć na inne cele niż bieżące utrzymanie.
W tej sytuacji należy stanąć na stanowisku, iż skarżący jest w stanie opłacić koszty postępowania (wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie to 250 zł), jak również ponieść koszty ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z wyboru.
Uwzględniając powyższe orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło