VII SA/Wa 1160/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]" sp. z o. o. z siedzibą w [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...] " sp. z o. o. z siedzibą w [...] na rozstrzygnięcie Ministra Zdrowia z dnia [...]lutego 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia akredytacji postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z 3 grudnia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na posiedzeniu niejawnym oddalił skargę Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...] " sp. z o. o. z siedzibą w [...] na rozstrzygnięcie Ministra Zdrowia z [...] lutego 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia akredytacji. Odpis sentencji powyższego wyroku został doręczony skarżącej 8 grudnia 2020 r. Skarżąca spółka 22 grudnia 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazała, że osoba uprawniona do występowania w imieniu skarżącej przed Sądem – P Si – zachorował 11 grudnia 2020 r. Stan ten trwał do 18 grudnia 2020 r. Świadczyć o tym miało dołączone do wniosku zaświadczenie lekarskie. Drugi z członków zarządu – J K – jako osoba uprawniona do działania w imieniu skarżącej przed Sądem nie dokonał czynności w przepisanym terminie, ponieważ również zachorował w nocy z 13 na 14 grudnia 2020 r. Objawy jego choroby, podobnie jak choroby P S, ustały 18 grudnia 2020 r., co potwierdza załączone do wniosku zaświadczenie lekarskie, druk zwolnienia oraz kopia fragmentu choroby. Zarządzeniem z 30 grudnia 2020 r. skarżąca spółka została wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez nadesłanie wydruku potwierdzającego zarejestrowanie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy P S z powodu choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. w systemie teleinformatycznym (PUE ZUS). W odpowiedzi na ww. wezwanie strona skarżąca w piśmie z 8 stycznia 2021 r. poinformowała, że zaświadczenie lekarskie o czasowej niezdolności do pracy PS z powody choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. zostało wystawione w wersji papierowej na obowiązującym druku ZUS-ZLA z uwagi na to, że w momencie jego wystawiania lekarz z powodu usterki technicznej nie mógł zalogować się do systemu PUE ZUS służącego do wystawiania zwolnień lekarskich. Ponadto wskazano, że zaświadczeń tego rodzaju nie rejestruje się w systemie teleinformatycznym, a składa fizycznie we właściwym oddziale ZUS. Do pisma zostało załączone sprawozdanie z wyników badań laboratoryjnych wykonanych [...] stycznia 2021 r. u P S wskazujące na istnienie u niego przeciwciał anty-SARS-CoV2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast stosownie do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać tej czynności. Z przywołanych przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie. Samo złożenie, we wskazanym terminie, wniosku przez skarżącego oraz dokonanie czynności, dla której zakreślono termin, nie jest wystarczające dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, której skarżący uchybił. Niezbędne jest także uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Wzgląd na ocenę spełnienia przez stronę skarżącą tego ostatniego warunku decydował o nieuwzględnieniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jakkolwiek bowiem strona zachowała termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. oraz dokonała czynności, której uchybiła, to równocześnie przedłożone przez nią dokumenty, jak i dokonane wyjaśnienia nie potwierdzają tego, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. II OZ 981/20; postanowienie NSA z 13 października 2020 r. sygn. II OZ 772/20; postanowienie NSA z 10 stycznia 2020 r. sygn. I GZ 445/19). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na tę przyczynę uchybienia terminu wskazała w niniejszej sprawie skarżąca, podnosząc, że wchodzący w skład zarządu skarżącej działającej w formie prawnej sp. z o.o. P S oraz J K zachorowali, co uniemożliwiło skarżącej dokonanie czynności z zachowaniem terminu w okresie poświadczonej niezdolności tychże osób do pracy (odpowiednio 11-18 grudnia 2020 r. i 13-18 grudnia 2020 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznaje jednak, by powołana okoliczność mogła zostać uznana za uprawdopodobniającą w wymagany sposób, że spółka nie ponosi winy w niedochowaniu terminu. Ocenę tę kształtują dwie pozostające ze sobą w łączności rozważone przez Sąd kwestie. Pierwsza ma związek z uwzględnieniem tego, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy mieć na uwadze, jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z 17 października 2017 r. sygn. II OZ 1142/17; postanowienie NSA z 1 grudnia 2015 r. sygn. II OZ 1223/15), nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Sądu, skarżąca spółka nie wykazała należytej staranności w swoim postępowaniu. Przede wszystkim podkreślić należy, że ponosi ona odpowiedzialność za działania wszystkich osób, przy pomocy których dokonuje czynności procesowych, w tym członków jej zarządu. Przesłanka należytej staranności w odniesieniu do skarżącej jest bowiem rozpatrywana w odniesieniu do odpowiedzialności spółki za dobór osób, którym powierzone zostało wykonywanie zadań, w tym także w zakresie reprezentacji prawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Na osobach tych ciąży obowiązek zorganizowania, wykonywania oraz sprawowania odpowiedniej kontroli nad czynnościami, które to w postępowaniu zawsze będą uznawane za działania - w istocie - samej skarżącej spółki. Choroba członka zarządu spółki prowadząca do niedotrzymania terminu w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest traktowana jako okoliczność mogąca świadczyć o zawinieniu w jego uchybieniu, jako że zasadniczo stanowi wyraz wadliwie ustalonego sposobu organizacji pracy podmiotu instytucjonalnego (por. postanowienie NSA z 27 lutego 2020 r. sygn. I GZ 30/20; postanowienie NSA z 14 września 2017 r. sygn. II FZ 513/17). Sąd tak sformułowany wniosek w całości podziela, przyjmując, że profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, w szczególności przedsiębiorca będący podmiotem wykonującym działalność leczniczą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 295), powinien w taki sposób zorganizować swoją działalność, aby sytuacje, takie jak choroba i spowodowana nią nieobecność członków zarządu nie uniemożliwiały prawidłowego prowadzenia bieżących spraw spółki. Na zarządzie skarżącej spółki w okresie wzmożonego poziomu zachorowań ciążył niewątpliwie obowiązek podjęcia niezbędnych działań celem należytego zabezpieczenia interesów spółki, którego to obowiązku strona nie dopełniła, pomimo że nie wymagało to od niej znaczącego przygotowania. Niesporne bowiem dla Sądu pozostaje, że złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego przez sąd wyroku pozostaje czynnością mało skomplikowaną o charakterze w istocie techniczno-prawnym. Jakkolwiek do zwalczania w toku postępowania sądowoadministracyjnego stanowiska sformułowanego w rozstrzygnięciu Ministra Zdrowia z 14 lutego 2020 r., z czym Sąd w pełni się zgadza, niezbędna jest znajomość sprawy, którą, co wynika z wyjaśnień strony, posiadał wyłącznie P S, o tyle do skutecznego podjęcia wskazanej czynności wystąpienia o sporządzenie wydanego 3 grudnia 2020 r. wyroku nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji i dokonać jej mógł każdy wcześniej upoważniony do tego pracownik spółki (art. 35 § 2 p.p.s.a.). Druga kwestia, którą musiał mieć na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując oceny wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ma związek ze sposobem udokumentowania przez spółkę stanu zdrowia osób wchodzących w skład jej zarządu. W tym kontekście wymaga zauważenia, że zaświadczenie lekarskie stanowi dokument urzędowy, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot. Wówczas stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z 21 października 2016 r. sygn. II OZ 1194/16). Dokumentami, które stwierdzają czasową niezdolność do pracy z powodu choroby, a więc to zdarzenie, którego zaistnienie miało bezpośrednio prowadzić do niemożności złożenia przez spółkę wniosku w terminie, w świetle obowiązującego stanu prawnego jest zaświadczenie lekarskie w formie dokumentu elektronicznego (e-ZLA), ewentualnie - zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu wydrukowanym z systemu PUE ZUS. Potwierdza to treść art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach społecznych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2020 poz. 870), dalej: u.ś.s.u.s., zgodnie z którym zaświadczenie lekarskie jest wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje zaświadczenie lekarskie na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Okolicznością niesporną pozostaje, że papierowe druki zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy (ZUS ZLA), które były w posiadaniu lekarzy, a nie zostały zwrócone do ZUS, po wprowadzeniu elektronicznego systemu wystawiania zaświadczeń, jak wynika to z komunikatów ZUS, zostały unieważnione. Oznacza to, że przedstawione w rozpoznawanej sprawie zaświadczenia lekarskie P S oraz J K w postaci druków ZUS ZLA wypełnionych przez dwóch lekarzy zatrudnionych w podmiocie leczniczym, którym wskazane osoby kierują, nie zostały wystawione w wymaganej prawem formie i z tego powodu nie mogły być przez Sąd uznane za poświadczające to, co w świetle obowiązujących przepisów zaświadczenie lekarskie ma dokumentować. Zważywszy na to, że uchybienie terminu zostało w sprawie przypisane osobie prawnej a nie osobie fizycznej, wyłącznym trybem wykazania braku organu uprawnionego do reprezentowania spółki w okresie niezdolności do pracy prezesa zarządu wskutek jego choroby powinien być tryb oparty na wystawieniu w odpowiedniej formie przez uprawnionego do tego lekarza zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby (pobytu w szpitalu). Sąd przyjmuje, że chwilowa niemożność zalogowania się do systemu PUE ZUS w celu wygenerowania zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego (na tę okoliczność jako przyczynę niewystawienia e-ZLA wskazała spółka w swoim piśmie z 8 stycznia 2021 r.) nie stanowi uzasadnionego powodu do wystawienia zaświadczenia w nieprzewidzianej prawem formie, przez co nie może prowadzić do uprawdopodobnienia, że przed 16 grudnia 2020 r. spółka nie mogła dokonać spornej czynności procesowej. Art. 55a ust. 7 u.ś.s.u.s. przewiduje, że w przypadku gdy wystawienie zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości podpisania zaświadczenia lekarskiego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wystawiający zaświadczenie lekarskie w dniu badania przekazuje ubezpieczonemu zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, zawierające dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 1-8 i 10, opatrzone jego podpisem i pieczątką. Praktyka, na którą powołała się spółka, i argumentacja za nią stojąca dotycząca sposobu udzielania świadczeń zdrowotnych (orzekanie o czasowej niezdolności do pracy) waży na sposobie oceny uprawdopodobnienia braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż wziąć pod uwagę trzeba, że dotyczy bezpośrednio działalności skarżącej spółki prowadzącej niepubliczny zakład opieki zdrowotnej. Sąd zwraca uwagę na to, że właściwym trybem przewidzianym przepisami u.ś.s.u.s. do przekazania ZUS wystawionych zaświadczeń lekarskich, o czym strona musi wiedzieć z racji prowadzonej działalności, jest tryb określony w art. 55a ust. 9 tejże ustawy stanowiący, że wystawiający zaświadczenie lekarskie, w terminie 3 dni roboczych od dnia wystawienia zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w ust. 7, jest zobowiązany przekazać je na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie dokumentu elektronicznego. Jeżeli przekazanie zaświadczenia lekarskiego w tym terminie nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości podpisania zaświadczenia lekarskiego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez ZUS, wystawiający zaświadczenie lekarskie powinien przekazać zaświadczenie lekarskie nie później niż w terminie 3 dni roboczych od ustania przyczyn uniemożliwiających przekazanie zaświadczenia lekarskiego. Sąd nie mógł pominąć wadliwości działania strony skarżącej jako podmiotu leczniczego, stąd celem wyjaśnienia powstałych wątpliwości spółka została przez Sąd wezwana do nadesłania wydruku potwierdzającego zarejestrowanie zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy P S z powodu choroby w dniach 11-18 grudnia 2020 r. w systemie teleinformatycznym ZUS, co nie zostało jednakże zrealizowane. Ograniczenie się przez stronę do stwierdzenia, że zaświadczenia tego nie rejestruje się w systemie teleinformatycznym PUE ZUS, ale składa fizycznie we właściwym oddziale ZUS, nie doprowadziło do wyjaśnienia, jakie obiektywne powody stały na przeszkodzie zastosowaniu się przez stronę do obowiązku wymienionego w art. 55a ust. 7-9 u.ś.s.u.s. Jego powszechny charakter, o ile jeszcze mógł budzić wątpliwości po wprowadzeniu wskazanej regulacji prawnej, o tyle nie mógł w tenże sposób być rozumiany w grudniu 2020 r. w toku utrwalonego sposobu prowadzenia działalności leczniczej przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...] " sp. z o. o., tj. podmiot, który w toku postępowania prowadzonego przed Ministrem Zdrowia podejmował próbę wykazania spełniania wszystkich standardów akredytacyjnych. Co po tym kluczowe, wyjaśnienie w takiej formie, w jakiej zostało Sądowi przedstawione, nie doprowadziło do udokumentowania przez spółkę, że wskazane działanie faktycznie strona podjęła, zgłaszając ZUS niezdolność do pracy członka jej zarządu. Powyższe w kontekście obowiązków, które nakłada art. 86 § 1 p.p.s.a. na wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu, kazało Sądowi przyjąć, że wyjaśnieniom skarżącej spółki nie można nadać znaczenia uprawdopodobniającego, iż niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. Z tej przyczyny, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu Sąd na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.