VII SA/Wa 1179/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. O., W. K., K. K. B. i M. W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 29 lutego 2024 r. nr 43/2024 w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia 29 lutego 2024 r. nr 43/2024 (dalej "zaskarżoną decyzją" albo "decyzją odwoławczą") Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej "MWINGiK"), po rozpatrzeniu odwołania: 1) B. T., 2) K. M. Z., 3) M. K., 4) R. Z. (dalej także "Wnioskodawców") od części decyzji Starosty W. (dalej "Starosty") z dnia [...] listopada 2023 r., orzekającej o dokonaniu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w stosunku do działki oznaczonej nr [...] w obrębie W. gm. T., w zakresie danych podmiotowych, orzekł w następujący sposób: 1) uchylił decyzję Starosty w części ujawniającej w ewidencji gruntów i budynków jako władających na zasadach samoistnego posiadania podmioty, o których mowa w pkt 1 – 6 rozstrzygnięcia decyzji; 2) orzekł o ujawnieniu władania na zasadach samoistnego posiadania na rzecz: 1) B. T., 2) K. M. Z., 3) M. K., 4) R. Z. II. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: 1. Pismem, które wpłynęło do Starosty w dniu 3 lipca 2023 r., Wnioskodawcy, tj. współwłaściciele działki ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie W. gmina T. (dalej "Gmina"), wnieśli o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków (dalej także "ewidencji" albo "e.g.b.") w zakresie sąsiedniej działki ewidencyjnej nr [...] (dalej także "spornej działki"). Wnioskodawcy wnieśli o: 1) wykreślenie dotychczasowego właściciela, tj. Gminy, 2) wpisanie siebie jako "posiadaczy/władających" przedmiotową działką. Na dzień złożenia wniosku w ewidencji ujawniono, iż sporna działka: (-) stanowi własność Gminy na podstawie decyzji [...], (-) stanowi drogę oznaczoną symbolem "dr", (-) posiada powierzchnię 0,04 ha. W uzasadnieniu żądań wniosku wskazano na: 1) nieaktualność danych w ewidencji w zakresie przysługiwania Gminie prawa własności działki nr [...], wynikającą z wyeliminowania z obrotu prawnego podstawy ujawnienia prawa własności Gminy w ewidencji, tj. decyzji komunalizacyjnej Wojewody O. o znak [...] z dnia [...] maja 1993 r. (w/w decyzja została uchylona decyzją Wojewody Mazowieckiego nr 59813 z dnia 7 listopada 2000 r.); 2) nieprzerwane wykonywanie przez Wnioskodawców a wcześniej przez ich poprzedników prawnych (łącznie od 120 lat) władania sporną działką, stanowiącą jedyny dojazd do gospodarstwa rolnego stanowiącego ich własność. Do wniosku załączono: (-) akt notarialny "umowy zamiany i umowy darowizny" z 1998 r., (-) kopię planu części gruntów wsi W. z lat 1939-1941, (-) kopię decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 59813 z dnia 7 listopada 2000 r., (-) kopię odwołania od decyzji komunalizacyjnej wraz z korespondencją Wojewody z Gminą. 2. Pismem z dnia 31 lipca 2023 r. Starosta dokonał zawiadomienia o wszczęciu na wniosek Wnioskodawców postępowania w sprawie. Zawiadomienie zostało skierowane do: 1) Gminy, tj. podmiotu ujawnionego w ewidencji jako dotychczasowy właściciel spornej działki, 2) Wnioskodawców; 3) T. i S. O., tj. współwłaścicieli działki nr [...], tj. drugiej działki sąsiadującej ze sporną działką. 3. Pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r. Gmina poinformowała, że nie sprzeciwia się żądaniu Wnioskodawców o zmianę danych podmiotowych spornej działki, stwierdzając, że Gmina nie jest właścicielem ani posiadaczem tej nieruchomości. 4. W dniu 30 sierpnia 2023 r. przeprowadzono oględziny spornej nieruchomości przy udziale trojga z Wnioskodawców. Podczas oględzin ustalono, że grunt działki nr [...] stanowi drogę dojazdową do działek nr [...] i [...]. Jest to droga gruntowa. Na potwierdzenie ustaleń sporządzono dokumentację fotograficzną. Protokół został podpisany przez wszystkich uczestników czynności. 5. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. Starosta orzekł na podstawie art. 7 d pkt 1 lit a, art. 20 ust. 2 pkt I lit. b i ust. 2b oraz art. 24 ust. 2b 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 752 ze zm.), dalej "p.g.k.", o dokonaniu aktualizacji informacji o spornej działce zawartych w ewidencji poprzez: 1) wykreślenie Gminy jako właściciela spornej działki, 2) wpisanie jako władających na zasadach samoistnego posiadania łącznie sześciu osób, tj. czworga Wnioskodawców oraz T. i S. O. 6. Pismem z dnia 20 listopada 2023 r. Wnioskodawcy wnieśli odwołanie od decyzji Starosty w części ujawniającej T. i S. O. jako władających sporną działką na zasadach samoistnego posiadania. 7. Decyzją zaskarżoną obecnie MWINGiK rozpoznał odwołanie Wnioskodawców od decyzji Starosty, reformując tę decyzję zgodnie z żądaniem odwołania. Uzasadniając w/w rozstrzygnięcie odwoławcze, MWINGiK wskazał w szczególności, co następuje: 7.1. Rozpoznanie sprawy wymagało wzięcia pod uwagę następujących uwarunkowań prawnych: Zgodnie z art. 2 pkt 8 p.g.k. pojęcie ewidencji gruntów i budynków rozumie się, jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami budynkami lub lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nie ruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan ustalony w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Tryb przeprowadzania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków określają przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca gruntów i budynków. W myśl art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje e.g.b. podlegają aktualizacji z urzędu albo na wniosek podmiotów, o których mowa i w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. w e.g.b wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz.219), dalej "r.e.g.b.", ewidencja obejmuje dane dotyczące m. in. właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania. Zgodnie z art.24 ust.2b p.g.k. dane wykazuje się w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego — orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenie dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych. 7.2. Ocena w świetle w/w uwarunkowań zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż wyłącznie Wnioskodawcy, tj. współwłaściciele działki nr [...], są osobami władającymi sporną działka nr [...] jako jej posiadacze samoistni a zaliczenie przez Starostę do tej kategorii również dwójki współwłaścicieli działki nr [...] było wadliwe. Powyższe wynika z następujących przesłanek: 7.3. Sporna działka nie ma założonej księgi wieczystej. Wnioskujący, żądając ujawnienia siebie jako władających na zasadach samoistnego posiadania, przedstawili dokumenty potwierdzające władztwo nad działką oraz czynności podjęte w celu ustalenia faktycznej własności przedmiotowego gruntu. Przedmiotowymi dowodami są: 1) kopia aktu notarialnego rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 1998 r. "umowa zamiany i umowa darowizny", ustanawiająca Wnioskodawców właścicielami w udziałach po 1/4 działki siedliskowej nr [...], 2) kopia planu części gruntów wsi W. z lat 1939 - 1941, 3) kopia prawomocnej decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 59813 z dnia 7 listopada 2000 r. uchylającej decyzję komunalizacyjną Wojewody O. znak [...] z dnia [...] maja 1993 r., 4) kopia wniosku o uchylenie decyzji komunalizacyjnej złożona przez S. Z. (dalej także "poprzednik Wnioskodawców"), w którym m.in. szczegółowo i chronologicznie opisano okoliczności wejścia w posiadanie działki nr [...] oraz sposób sprawowania wyłącznego władztwa nad nią, 5) korespondencja prowadzoną przez Wojewodę z Gminą, w tym pismo Gminy z dnia 16 sierpnia 2000 r. skierowane do Wojewody oraz do wiadomości poprzednika Wnioskodawców, w którym Gmina wyraża zgodę na uchylenie decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działki nr [...]. Wniosek zawierał także oświadczenie, że błędnie wydana decyzja komunalizacyjna w praktyce nie przerywała faktycznego władania działką drogową nr [...], w związku z czym Wnioskujący oraz ich poprzednicy prawni władali ją od ponad 120 lat, działka stanowi jedyny dojazd do gospodarstwa rolnego, w którego skład wchodzi siedlisko zlokalizowane na działce nr [...] (bezpośrednio przylegającej do działki nr [...]) oraz rozmieszczone wokół niego pola uprawne (położone za siedliskiem). Ponadto wskazano, że działka nie zawiera żadnej infrastruktury technicznej, która wskazywałaby, że jest to droga ogólnodostępna. 7.4. W dniu 30 sierpnia 2023 r. troje z Wnioskodawców brało udział w oględzinach nieruchomości przeprowadzonych przez pracownika organu I instancji. W trakcie czynności Wnioskodawcy złożyli oświadczenie, że sporna działka stanowi jedyny dojazd do ich siedliska i gospodarstwa, ponadto utrzymują ją w należytym stanie i jako jedyni decydują o niej. Wskazali też, że w przeszłości ich poprzednik prawny pozwolił właścicielowi działki nr [...] na korzystanie z części drogi na potrzeby wjazdu, jednak sąsiad korzysta z innego dojazdu do swojego gospodarstwa w ramach gruntów przylegających do drogi gminnej. Dodatkowo oświadczyli, że zlecili kancelarii adwokackiej złożenie sprawy o zasiedzenie działki nr [...]. 7.5. W dniu 26 września 2023 r. T. i S. O. zapoznali się z aktami sprawy i złożyli pismo, w którym wypowiedzieli się co do zebranych dowodów, sprzeciwiając się żądaniom Wnioskodawców. Należy jednakże zauważyć, że w toku trwającego postępowania nie składali żadnych wniosków ani materiałów dowodowych, oprócz aktu własności ziemi [...] oraz umowy przekazania własności gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, aby kiedykolwiek właściciele działki nr [...], bezpośrednio graniczącej z działką nr [...], występowali z wnioskiem o ustanowienie władania bądź czynili jakiekolwiek starania w kierunku ustalenia własności przedmiotowej działki na swoją korzyść. 7.6. T. i S. O. nie udowodnili, jak mieliby sprawować władztwo nad sporną działką. Organ dokonał własnej oceny w tym zakresie, opierając się również oględzinach, w których właściciele działki nr [...] nie brali udziału. Sam fakt korzystania z działki, która jest drogą gruntową, nie czyni, że jej użytkownicy mogą zostać uznani jako władający na zasadach samoistnego posiadania. 7.7. Ujawnienie w ewidencji osoby władającej - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - ma charakter wyjątkowy, gdyż znajduje zastosowanie tylko wtedy gdy brak jest danych odnośnie właściciela tego gruntu. Przepisy p.g.k. oraz przepisy rozporządzenia nie definiują pojęcia władania gruntem zaznaczając jedynie, że musi to być władanie "na zasadach samoistnego posiadania". Z kolei "posiadanie samoistne" zostało określone w art. 336 kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Posiadacz samoistny zachowuje się wobec rzeczy tak jakby był jej właścicielem chociaż żadne prawo do rzeczy mu nie przysługuje. Uprawnienia właściciela zostały określone w art. 140 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Aby można było uznać, że dana osoba jest posiadaczem samoistnym nieruchomości musi rzeczywiście władać rzeczą tak jakby była jej właścicielem. Jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że aby ujawnić w ewidencji gruntów osobę władającą gruntem, konieczne jest aby fakt władania gruntem byt bezsporny w świetle zebranego materiału dowodowego. Bezsporność ta wystąpi, gdy władanie gruntem będzie trwałe, będzie miało czytelny zakres, będzie się wiązało z pozostawaniem przez przedmiot władania w stałej dyspozycji władającego z wyłączeniem innych podmiotów, będzie ponadto w dostateczny sposób zamanifestowane na zewnątrz. Spełnienie tych wszystkich warunków ma miejsce np. w przypadku osoby, która sprawuje faktyczne zwierzchnictwo nad gruntem zabudowanym, na którym z wyłączeniem innych osób zamieszkuje, gospodaruje, na który czyni nakłady, z którego pobiera pożytki. 7.8. W sprawie został zgromadzony materiał dowodowy, pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wnioskodawcy w sposób wystarczający dowiedli sprawowania władztwa nad działka nr [...]. Przedstawili niezbędne dowody i oświadczenia świadczące o przekonaniu przez dłuższy czas o posiadaniu własności i o korzystaniu z dziatki nr [...]. Z map ewidencyjnych istotnie wynika, że działka stanowi jedyny dojazd do siedliska znajdującego się na działce nr [...]. Wnioski składane przez poprzednika Wnioskodawców, poprzedniego właściciela działki nr [...], potwierdzają zabiegi o odzyskanie gruntu i zaliczenie go w skład gospodarstwa rolnego stanowiącego jego własność. To właśnie argumentacja wnioskującego została uznana przez Wojewodę Mazowieckiego i stała się podstawą do uchylenia decyzji komunalizacyjnej. Ponadto, w/w osoby podjęły kroki prawne w celu uzyskania wyłącznego prawa własności do działki. 7.9. Zgromadzony materiał jest wystarczający, aby orzec o wpisaniu Wnioskujących jako władających sporną działką na zasadach samoistnego posiadania. Powyższe pociągnęło za sobą konieczność stosowanego zreformowania decyzji Starosty, skutkiem czego jako wyłączni władający sporną nieruchomością w charakterze samoistnych posiadaczy zostają ujawnieni tylko Wnioskodawcy. III. Pismem z dnia 4 kwietnia 2025 r. adw. M. S., działający w imieniu T. i S. O. (dalej "Skarżący"), wniósł do tut. Sądu skargę na decyzję odwoławczą MWINGiK, podnosząc przeciwko temu aktowi zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa: (I) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7, 77 § 1, 80 § 1 poprzez: (i) dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego z faktycznym pominięciem wniosków płynących z oględzin spornej działki przeprowadzonych przez organ I instancji; (i) pominięcie treści oświadczeń Skarżących z których wynika, iż użytkują oni sporną działkę tak jak właściciele - wykorzystują ją jako wyłączna droga dojazdowa do nieruchomości oraz wykonują na niej prace zachowawcze (koszenie trawy, uzupełnianie ubytków) - i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ Il instancji, że poczynione przez organ I instancji ustalenia w zakresie charakteru posiadania działki przez skarżących pozostają nieprawidłowe; b. art. 75 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ tzw. zasady równej mocy środków dowodowych wyrażonej tym przepisem i uznanie, że przedłożenie przez uczestników historycznych dokumentów oraz ich oświadczenia mają większą moc dowodową niż czynności organu I instancji, polegające na oględzinach dokonanych przez ten organ, przy jednoczesnym niewyjaśnieniu w sposób wystarczający w treści decyzji przyczyn przyjętej przez siebie metody gradacji dowodów, co z kolei doprowadziło organ Il instancji do błędnego przyjęcia, iż przedłożone przez uczestników historyczne dokumenty i ich oświadczenia, pozwalają ustalić kto faktycznie włada działką; (Il) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy, tj. a. art. 336 k.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu w zakresie odnoszącym się do ustalenia znaczenia pojęcia "samoistnego posiadacza" nieruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż Skarżącym taki status nie przysługuje, co z kolei doprowadziło do uchylenia przez organ Il instancji decyzji organu I instancji, w zakresie, jakim uznawała Skarżących za współwładających działką. W uzasadnieniu w/w zarzutów skarga podnosi w szczególności, co następuje: Nieruchomość może być przedmiotem posiadania kliku współposiadaczy samoistnych. W takiej sytuacji każdy z nich korzysta z nieruchomości tak, jak gdyby był jej właścicielem. Organ I instancji doszedł do słusznego przekonania, iż sporna działka pozostaje we władaniu wszystkich stron postępowania. Z urządzonej na niej drogi korzystają zarówno Wnioskodawcy, jak i Skarżący. Z treści oświadczeń składanych przez Skarżących wynika bezsprzecznie, iż użytkują oni działkę jak właściciele, tj. wykorzystują ją jak drogę dojazdową do własnej posesji, a także wykonują prace zachowawcze, polegające na wykaszaniu trawy czy też uzupełnianiu ubytków. Organ Il instancji nie zakwestionował tych ustaleń, przyjmując jedynie, że samo korzystanie z drogi nie czyni Skarżących samoistnymi posiadaczami. Bez wątpienia Skarżący pozostają w faktycznym władaniu nieruchomością (corpus) i jednocześnie przejawiają wolę posiadania działki jak właściciele (animus rem sibi habendi). Fakt posiadania został bez wątpienia ustalony w toku oględzin w dniu 20 sierpnia 2023 roku, a wola posiadania zamanifestowana przez nich w trakcie postępowania przed organem I instancji. Strony pozostają w sporze, którego przedmiotem pozostaje także działka. Już sama ta okoliczność pozwala i nakazuje przyjąć, iż zarówno Wnioskodawcy, jak i Skarżący postrzegają siebie jako uprawnionych do działki; a decyzja odwoławcza w istocie ingeruje w ten spór, przyznając pierwszeństwo w nim wyłącznie uczestnikom. Jednocześnie fakt, iż Wnioskodawcy zaprzeczają stanowisku Skarżących nie może stanowić podstawy do dokonania negatywnej oceny tego stanowiska przez organy administracyjne. Postępowanie w przedmiocie ujawnienia podmiotu władającego nieruchomością winno dokumentować wyłącznie okoliczności bezsporne, nie rozstrzygając sporów pomiędzy stronami. Podniesiony przez MWINGiK fakt nieudokumentowania przez Skarżących występowania z wnioskiem o ujawnienie władania sporną działką, czy też podejmowania działań w kierunku uzyskania do niej prawa własności, nie może wpływać w żaden sposób na wynik ustaleń faktycznych w kwestii posiadania działki przez Skarżących. Organ odwoławczy dokonał nieuprawnionej gradacji wartości dowodowej zgromadzonych w sprawie dowodów, przyznając prymat okoliczności w postaci w/w niepodejmowania przez Skarżących działań w przedmiocie uregulowania stanu prawnego nieruchomości w postaci dowodów jednoznacznie potwierdzających sprawowanie przez nich władztwa nad nią (oględziny, oświadczenia Skarżących). Organy winny były albo dokonać wpisu w rejestrze odzwierciedlającego stan faktyczny poprzez ujawnienie jako władających zarówno Wnioskodawców, jak i Skarżących albo wstrzymać się z dokonywaniem jakichkolwiek zmian rejestru, do czasu uregulowania statusu działki na gruncie prawa cywilnego. Organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia "samoistne posiadanie", utożsamiając go niejako ze stanem prawnym, podlegającym weryfikacji dowodowej tak, jak stosunki prawne. Stan posiadania jest natomiast stanem faktycznym. Posiadanie może ale nie musi wywodzić się z określonego stosunku prawnego. Posiadaczem (zależnym) będzie zatem osoba dysponująca nieruchomością wydaną jej na podstawie mowy najmu, jak i osoba, która posiada nieruchomość w wyniku samodzielnego, nawet bezprawnego jej zajęcia (posiadanie samoistne). Dowodzenie stanu posiadania obywa się zatem najczęściej na podstawie środków dowodowych, które mają odzwierciedlać stan faktyczny a nie stan prawny. IV. W odpowiedzi na skargę udzielonej w piśmie z dnia 7 maja 2024 r. MWINGiK wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. V. W toku postępowania przed Sądem w dniu 28 września 2024 r. zmarł Skarżący S. O., którego spadkobiercami (akt poświadczenia dziedziczenia na k.91 akt sądowych), wstępującymi do postępowania, są: 1) dotychczasowa Skarżąca T. O., 2) W. K., 3) K. K. B., 4) M. W. (wszyscy łącznie dalej jako "Skarżący"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: VI. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Organu z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t.j. Dz.U. z 2024 r. poz.1267). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami – t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji odwoławczej MWINGiK prowadzi do następujących wniosków: 1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, uregulowanym w art.24 ust.2b pkt 2 w zw. z art.20 ust.2 pkt 1 lit.b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 11 pkt 7 rozporządzenia z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji i budynków było - w części objętej zakresem decyzji MWINGiK - rozstrzygnięcie, czy zachodzą przesłanki do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków, odnoszącej się do spornej działki, osób władających tą działką na zasadach samoistnego posiadania. Przekonująco wykazał organ odwoławczy, iż przesłanki do uznania za podmioty władające sporną działką na zasadach samoistnego posiadania zostały w bezsporny sposób wykazane wyłącznie w odniesieniu do Wnioskodawców, tj. czworga współwłaścicieli działki nr [...], podczas gdy Skarżących, tj. współwłaścicieli działki nr [...], również korzystających ze spornej działki, należy traktować co najwyżej jako posiadaczy zależnych, co do zasady nie ujawnianych w ewidencji (za wyjątkiem, o którym mowa w art.20 ust.2 pkt 1 lit.a p.g.k., odnoszącym się do posiadaczy zależnych nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego). Zarzutów skargi nie można było w tej sytuacji uwzględnić. 2. Stan prawny, regulujący przedmiot sprawy, przedstawia się następująco: 2.1. Upoważnienie organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków do ujawnienia w ewidencji podmiotu władającego gruntem na zasadach samoistnego posiadania przedstawia się następująco: W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art.20 ust.2 pkt 1 lit.b p.g.k.). W myśl art.24 ust.2b pkt 1 p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje co do zasady w drodze czynności materialno -technicznej na podstawie dokumentów, czy też zdarzeń prawnych skatalogowanych w podpunktach a – h. W pozostałych przypadkach aktualizacja następuje natomiast w drodze decyzji administracyjnej (art.24 ust.2b pkt 2 p.g.k.). Ewidencja obejmuje dane dotyczące właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania (§ 11 pkt 7 r.e.g.b.). ""Istnienie samoistnego posiadania, jako okoliczność faktyczna dotycząca określonej nieruchomości, musi być ustalona przez organ ewidencyjny w toku prowadzonego postępowania" (zob. wyrok NSA z 11 października 2017 r. I OSK 3069/15, LEX nr 2399156). Dlatego też organ zobowiązany jest przeprowadzić postępowanie wyjaśniające przy pomocy wszelkich dostępnych w tym postępowaniu środków dowodowych, służące stwierdzeniu i ocenie, czy zakres oddziaływania władającego na grunt spełnia przesłanki z art. 140 i art. 336 Kodeksu cywilnego właśnie dlatego, że władający nie legitymuje się jakimkolwiek dokumentowym potwierdzeniem przysługiwania do tego gruntu prawa własności albo innego prawa dającego władztwa nad gruntem zgodne ze stanem prawnym (zob. M. Wolanin w: Podziały, scalenia i rozgraniczenia nieruchomości oraz procedury ewidencyjne. Wydawnictwo C.H. Beck. Warszawa 2016, 3. Wydanie, s. 851). Ponadto w orzecznictwie podnosi się, że "Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine p.g.k. tworzy nową jakość, nową autonomiczną podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisane do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji. W takiej sytuacji organ administracji zobowiązany jest ustalić czy ten podmiot rzeczywiście włada gruntem na zasadach samoistnego posiadania stosując się w szczególności do wymogów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a." (wyrok NSA z 13 lutego 2018 r. I OSK 765/16, LEX nr 2491663). (...) Tym samym nie jest trafne stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że możliwość wpisania do ewidencji osób, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy to posiadanie samoistne nie jest sporne." – por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 1161/23, publ. CBOSA. 2.2. Uregulowania k.c., które organ ewidencyjny winien wziąć pod uwagę przy ocenie, czy związki łączące daną osobę z określonym gruntem należy kwalifikować jako posiadanie samoistne, nie zaś jako relację innego rodzaju (w tym w szczególności posiadanie zależne) przedstawiają się następująco: Posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny) – art.336 k.c. Posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne (art.337 k.c.). Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności. Do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy (§ 1 i 2 k.c.). Istota instytucji posiadania samoistnego i zależnego doczekała się szerokich analiz zarówno w piśmiennictwie prawniczym, jak i orzecznictwie Sądu Najwyższego. W nauce prawa (np. Bartosz Szolc – Nartowski "Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany" pod red. Małgorzaty Balwickiej – Szczyrba LEX/el. 2025), podkreśla się zatem, iż: (-) Należy odróżnić właściciela posiadającego od posiadacza w zakresie prawa własności (posiadacza samoistnego), podobnie użytkownika posiadającego i inne osoby, którym przysługuje prawo do posiadania cudzej rzeczy w określonym zakresie, od posiadacza, któremu prawo to nie przysługuje, a który faktycznie włada cudzą rzeczą w tym zakresie (posiadacz zależny). Prawo do ochrony tego władztwa w przypadku właściciela czy użytkownika wynika z ochrony przypisanej tym prawom i posiadaniu, natomiast w przypadku posiadaczy, o których mowa w przepisie art. 336, tylko z odpowiednich przepisów o posiadaniu. Posiadanie w znaczeniu zakresu władztwa nad rzeczą jest niejako sobowtórem odpowiednich praw; (-) Posiadaczem samoistnym będzie ten, kto włada rzeczą we własnym imieniu i dla siebie w zakresie prawa własności. Sąd Najwyższy wskazał, że czynnik w postaci woli władania dla siebie (animus rem sibi habendi) przejawia się w podejmowaniu wielu czynności wskazujących na to, że posiadacz traktuje faktyczny stosunek do rzeczy jako własną, z reguły nieograniczoną sferę dyspozycji. Przeważa przy tym obiektywne ujmowanie elementu animi, w którym o władaniu rzeczą jak właściciel albo inny uprawniony decyduje ocena otoczenia posiadającego. Nie można jednak pominąć w tej ocenie rzeczywistej woli władającego; (-) Posiadaczem zależnym będzie ten, kto włada rzeczą we własnym imieniu i dla siebie w zakresie innego prawa niż własność – prawa, z którym wiąże się określone władztwo nad rzeczą. Wypada zauważyć, że posiadacz zależny jednocześnie włada tą rzeczą w imieniu posiadacza samoistnego. Jest on świadomy tego, że posiadacz samoistny nie chce wyzbyć się swego posiadania. Posiadanie zależne może istnieć tylko o tyle, o ile istnieje posiadanie samoistne tej samej rzeczy. Posiadacz zależny jest w istocie dzierżycielem w interesie własnym, w przeciwieństwie do zwykłego dzierżyciela, który dzierży w cudzym interesie. Posiadaczem zależnym będzie więc zarówno użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą, jak i ten, kto faktycznie włada rzeczą, jak te kategorie osób. Wnioski te w oczywisty sposób korespondują z utrwalonym orzecznictwem SN, zapadłym na gruncie spraw o zasiedzenie prawa własności nieruchomości, w którym podkreśla się, iż: "Objęcie nieruchomości (jej części) w posiadanie za zgodą właściciela, chociażby była ona jedynie dorozumiana, a następnie posiadanie nieruchomości w zakresie przez właściciela określonym lub tolerowanym, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym. Ustalenie in concreto istnienia i treści zamiaru władania rzeczą dla siebie, z wszystkimi odcieniami woli, wymaga uwzględnienia nie tylko zewnętrznych, zamanifestowanych przejawów posiadania, lecz również dalszych faktów, chociażby takich jak wypowiedzi posiadacza wobec otoczenia czy wystąpienia wobec organów. Konieczne jest, by posiadanie, które ma doprowadzić do zasiedzenia, było jawne. Władać bowiem jak właściciel można jedynie przez podejmowanie czynności widocznych dla otoczenia." – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt I CSK 1450/24. "Dla istoty posiadania jako przesłanki zasiedzenia jest niezbędne, by wykonywane władztwo odpowiadało treści prawa, które posiadacz nabędzie przez zasiedzenie. Konieczne jest przeto wykonywanie takich czynności faktycznych, które wskazują na samodzielny niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Konieczne jest, by posiadanie, które ma doprowadzić do zasiedzenia, było jawne. Władać bowiem jak właściciel można jedynie przez podejmowanie czynności widocznych dla otoczenia." – por. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt I CSK 440/24. "Choć może dojść do przekształcenia posiadania zależnego w samoistne, prowadzące do zasiedzenia nieruchomości, to jednak konieczna jest wówczas jawna dla otoczenia zmiana kwalifikacji posiadania. Właściciel, który wie, że wydał nieruchomość w posiadanie pod tytułem niestanowiącym zagrożenia utratą prawa, musi się dowiedzieć, że z oznaczoną chwilą, wskutek jawnych zachowań posiadacza, jego prawo własności staje się zagrożone." – por. postanowienie SN z dnia 14 stycznia 2025 r., sygn. akt I CSK 498/24. "Samo umożliwienie przez uprawnionych właścicieli korzystania z ich własności, nie stanowi o wyzbyciu się własnego posiadania przez właścicieli i rezygnacji z woli "posiadania go dla siebie". Właściciel może dysponować przedmiotem swojego prawa w dowolny sposób, łącznie z udostępnianiem go innym osobom w ramach posiadania zależnego." – por. postanowienie SN z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt I CSK 667/24. 3. Odniesienie w/w uwarunkowań prawnych do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do następujących wniosków: 3.1. W pierwszej kolejności stwierdzić należy nietrafność zastrzeżeń Wnioskodawców, tj. współwłaścicieli działki nr [...], którzy zainicjowali kontrolowane obecnie postępowanie aktualizacyjne, co do formalnej niedopuszczalności rozszerzenia przez Starostę z urzędu kręgu podmiotowego postępowania o współwłaścicieli działki nr [...]. Zgodnie z art.24 ust.2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Uznać należy, iż wpłynięcie do organu wniosku podmiotu powołującego się na władanie gruntem na zasadach samoistnego posiadania obliguje organ do umożliwienia udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom posiadającym interes prawny w sprawie w art.28 k.p.a., w tym także tym podmiotom, które według wstępnej oceny organu mogą obok wnioskodawcy wykonywać tego rodzaju władanie nieruchomością. Tym samym ujawnienia w ewidencji statusu także takich osób, nie będących wnioskodawcami postępowania, realizującego postulaty aktualności i kompletności danych ewidencyjnych, nie można uznać za wadliwe wykroczenie poza żądanie wniosku. 3.2. W dniu 30 sierpnia 2023 r. organ I instancji przeprowadził oględziny działki nr [...] z udziałem trojga Wnioskodawców – współwłaścicieli działki nr [...] (protokół na k.70 – 70v akt Starosty), w toku których sporządzono również dokumentację zdjęciową (k.71 – 76 akt Starosty). W oględzinach nie uczestniczył nikt ze Skarżących. W toku oględzin ustalono, iż grunt spornej działki nr [...] stanowi gruntową drogę dojazdową do działek nr [...] (działka Skarżących) i nr [...] (działka Wnioskodawców). Obecne na oględzinach przedstawicielki Wnioskodawców oświadczyły w szczególności, iż: (-) sporna działka stanowi jedyny dojazd do ich siedliska i gospodarstwa, (-) Wnioskodawcy utrzymują drogę w należytym stanie i jako jedyni decydują o niej, (-) w przeszłości ojciec Wnioskodawców zezwolił właścicielowi działki nr [...] na korzystanie z części spornej działki na potrzeby wyjazdu, który jednakże nie jest jedynym wyjazdem z działki nr [...] na drogę publiczną. Konfrontacja treści protokołu oględzin z czytelnym materiałem zdjęciowym oraz wydrukiem z Systemu Informacji Przestrzennej Powiatu W. (k.46 a.S.) prowadzi do oczywistego wniosku, iż sporna droga, mająca charakter drogi wewnętrznej, jest aktualnie użytkowana (znajdują się na niej świeże koleiny oraz utrzymana w należytym stanie zieleń) i zapewnia dojazd od drogi publicznej zarówno do działki Wnioskodawców (nr [...]), jak i działki Skarżących (nr [...]). Powyższe upoważnia do przyjęcia, iż droga ta jest przedmiotem władania zarówno Wnioskodawców (na całej powierzchni spornej działki, ciągnącej się od wlotu do drogi publicznej do wjazdu na działkę nr [...]), jak i Skarżących (na około połowie powierzchni spornej działki ciągnącej się od wlotu do drogi publicznej do wjazdu na teren działki nr [...], znajdującego się mniej więcej w połowie długości spornej działki). Obowiązkiem orzekających w sprawie organów było w tej sytuacji ustalenie, czy po stronie Wnioskodawców lub Skarżących da się stwierdzić podejmowanie działań, ujawniających w bezsporny sposób wolę władania sporną działką jak właściciele. Nie ulega wątpliwości, iż w aktach administracyjnych znajduje się dokumentacja, potwierdzająca nie tylko samo stanowcze przekonanie bezpośredniego poprzednika prawnego Wnioskodawców, tj. ich ojca, iż sporna działka, mająca pozostawać w nierozerwalnym związku funkcjonalnym z siedliskiem rolnym, stanowi jego własność, należącą do rodziny od szeregu lat ale również potwierdzająca podejmowanie przez ojca Wnioskodawców działań, zmierzających do uregulowania statusu prawnego działki (niedatowane pismo ojca Wnioskodawców skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które wpłynęło do tego organu 25 kwietnia 2000 r. – k.15 akt Starosty). O ile działania te nie doprowadziły do potwierdzenia w stosownym trybie tytułu prawnego poprzednika Wnioskodawców do działki, to jednakże spowodowały uchylenie w nadzwyczajnym trybie administracyjnym decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1993 r., błędnie uznającej sporną działkę za własność Skarbu Państwa, przejętą następnie przez Gminę (decyzja Wojewody z dnia 7 listopada 2000 r. – k.17 akt Starosty). Odnotować przy tym należy, iż we w/w piśmie z 2000 r. poprzednik Wnioskodawców oświadczył także, iż: (-) przez szereg lat podmiotami korzystającymi z działki drogowej był wyłącznie on sam i jego rodzina, podczas gdy jego sąsiedzi posiadali i posiadają nadal bezpośredni dostęp do drogi głównej, (-) w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku w imię dobrosąsiedzkich stosunków udzielił sąsiadom zgody na korzystanie z drogi ponieważ dojazd do drogi publicznej od tej strony był dla nich dogodniejszy, (-) niezależnie od tego traktował sporną działkę jako swoją niepodzielną własność, uznając za oczywiste to, iż jest uprawniony do cofnięcia udzielonej zgody w dowolnym momencie. O ile same w/w okoliczności oczywiście nie dowodzą tego, że sporna działka stanowiła własność poprzednika Wnioskodawców, to jednakże w dostateczny sposób dowodzą tego, iż poprzednik Wnioskodawców, tj. poprzedni posiadacz tego gruntu, władał nim jak właściciel, w związku z czym oświadczenia obecnych Wnioskodawców, iż kontynuują to władanie na takich samych zasadach, należy uznać za logiczne i wiarygodne. Sytuacja Wnioskodawców i ich poprzednika prawnego kontrastuje w tym zakresie znacząco z sytuacją Skarżących albowiem nie legitymują się oni jakimikolwiek działaniami, zmierzającymi do uregulowania na swoją rzecz stanu prawnego spornej działki, które byłyby podjęte, czy to przez nich osobiście, czy to przez ich poprzedników prawnych. Zgodzić należy się natomiast z MWINGiK, że podejmowanie tego rodzaju działań przez władającego nieruchomością stanowi istotną przesłankę do przyjęcia, iż władanie to ma charakter posiadania samoistnego. W świetle wskazań doświadczenia życiowego całkowicie uprawnionym jest bowiem przyjęcie, iż podmiot długotrwale korzystający z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, pozostający w przekonaniu, iż włada tą nieruchomością tak jak właściciel, będzie w naturalny sposób zainteresowany podjęciem w pewnym momencie działań zmierzających do zalegalizowania tego stanu. Niepodejmowanie takich działań na przestrzeni szeregu lat, zwłaszcza w sytuacji, w której działania takie podjęły inne podmioty, również władające nieruchomością, może zatem stanowić istotny asumpt do formułowania wniosku, iż władanie to (to jest władanie podmiotu nie podejmującego działań) nie łączyło się z posiadaniem samoistnym a z posiadaniem nieruchomości jak posiadacz zależny w zakresie odpowiadającym np. służebności przejazdu. W każdym razie sytuacja tego rodzaju wyklucza dopuszczalność przyjęcia, iż samoistne posiadanie nieruchomości zostało bezspornie wykazane a tylko taka okoliczność umocowuje organ ewidencyjny do ujawnienia danej osoby w ewidencji jako władającego nieruchomością na zasadach samoistnego posiadania. Uznać należy, iż do zmiany powyższej oceny nie mogą prowadzić same następcze deklaracje Skarżących co do samoistnego posiadania nieruchomości, składane przez nich w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego oraz w skardze albowiem nie znajdują one jednoznacznego wsparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w związku z czym podlega oddaleniu na podstawie art.151 p.p.s.a.