VII SA/Wa 1183/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Asesor WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), , Protokolant Ewa Pecelt, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 styczeń 2006 r. sprawy ze skargi G. N. na decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] grudnia 2004r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozpatrzenia wniosku w sprawie odpowiedzialności zawodowej. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzją nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polska Izba Inżynierów Budownictwa na rzecz skarżącego G. N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2004 roku, Nr [...] Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa na podstawie art.66§3 kpa poinformował E. H., że jej wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej G. N. nie zostanie rozpatrzony z powodu niewłaściwości rzeczowej Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, gdyż właściwym do przeprowadzenia postępowania jest sąd powszechny. W uzasadnieniu postanowienia Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdził, że E. H. postawiła G. N. zarzut błędnego opracowania opinii uzupełniającej dotyczącej kosztów urządzenia drogi dojazdowej do zabudowań na nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. Sprawa poruszona we wniosku nie jest objęta zakresem spraw określonym w art.95 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.). Zdaniem Rzecznika merytoryczna strona każdej opinii technicznej jest autonomiczną sprawą jej autora - rzeczoznawcy budowlanego, w tym biegłego sądowego i może być zweryfikowana przez opinię innego rzeczoznawcy lub sąd powszechny. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła E. H. podnosząc zarzut, iż sporządzona przez G. N. jako biegłego sądowego opinia główna i uzupełniająca zostały wykonane niedbale co skutkowało koniecznością poniesienia przez nią dodatkowych kosztów. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku, Nr [...] Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdził, że analiza akt sprawy, a w szczególności stawiane przez E. H. zarzuty pozwalają na wstępne zakwalifikowanie działań G. N. jako działań określonych w art.95 pkt.4 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Sporządzenie opinii przez biegłego stanowi świadectwo i wyraz wysokiej specjalizacji i powinno być wykonywane z należytą starannością. Biegły przed zajęciem oficjalnego stanowiska w sprawie powinien dokładnie zapoznać się z zakresem zlecenia oraz załączoną dokumentacją. W uzasadnieniu postanowienia Sądu z dnia 2 sierpnia 2002 roku wynika, że biegły nie dołożył należytej staranności i w wyniku niczym nieuzasadnionych zaniedbań sporządził opinię wadliwą i niepełną. Tym samym pogląd Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej o braku przesłanek do wszczęcia postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej wydaje się nieuzasadniony. Nie należy natomiast do zakresu odpowiedzialności zawodowej kwestia przyznania zbyt wysokiego wynagrodzenia z tytułu sporządzonej opinii. Jest to bowiem kompetencja sądu powszechnego i wysokość wynagrodzenia biegłego może być kwestionowana tylko poprzez zaskarżenie orzeczenia sądu, które ustalało wysokość wynagrodzenia. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył G. N. podnosząc zarzut naruszenia art.12 i 95 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane, art.8 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów, art.233 kpc oraz §12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych. Zdaniem skarżącego błędem jest zrównanie funkcji biegłego sądowego z wykonywaniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, gdyż są to dwa odrębne obszary działalności. Wykonywanie zawodu inżyniera pełniącego samodzielną funkcję techniczną w świetle art.12 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane oraz art.2 ust.3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów nie polega na wydawaniu opinii lub innych czynności. Działania zdefiniowane jako wykonywanie zawodu inżyniera jest nierozerwalnie związane z procesem budowlanym. Działania opiniodawcze w tym udział w postępowaniu sądowym nie mieszczą się więc w ustawowej definicji "wykonywania zawodu inżyniera". Powołanie na funkcję biegłego oraz do pełnienia obowiązków sądowych i tłumaczy przysięgłych normuje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz. U. z 1987 roku, Nr 18 poz.112). W §12 tego rozporządzenia określono sposób powoływania na funkcję biegłego. W stosunku do biegłych sądowych zgodnie z §16 wymienionego rozporządzenia nadzór sprawuje Prezes Sądu Okręgowego. W żadnym z zadań Izby Inżynierów wymienionym w ustawie o samorządach zawodowych nie jest wymieniona kompetencja do oceny dowodu w postaci opinii biegłego sądowego złożonej w postępowaniu sądowym. Zgodnie z treścią art.233 kpc zarówno opinia biegłego jak i każdy inny dowód są ocenianie przez Sąd. Tymczasem Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej dąży do oceny opinii biegłego stanowiącej dowód w postępowaniu cywilnym przez Samorząd Zawodowy. E. H. nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych w postępowaniu sądowym pozwalających jej na obalenie nierzetelnej opinii biegłego i wyciągnięcie w stosunku do biegłego konsekwencji. Zdaniem skarżącego Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Dyscyplinarnej dokonał nadinterpretacji treści postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 2 sierpnia 2002 roku twierdząc, iż sporządzona dla potrzeb procesu cywilnego opinia jest nierzetelna. Rzecznik w ocenie skarżącego dokonał pobieżnej analizy oceny materiału dowodowego, gdy tymczasem do dokonania takiej oceny niezbędne jest poznanie wszystkich okoliczności i dowodów w sprawie co wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art.46 ustawy o samorządzie zawodowym. W dalszej części skargi skarżący wymienił argumenty, które jego zdaniem przemawiają za tym, że sporządzona przez niego opinia była rzetelna. W odpowiedzi na skargę Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym I procesowym. Zaskarżona decyzja zdaniem Sądu zapadła z naruszeniem art.12 i 95 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. u. Nr 89, poz.414 ze). Zgodnie z treścią art.95 wymienionej ustawy odpowiedzialności zawodowej w budownictwie podlegają osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Z kolei zgodnie z treścią art.12 tejże ustawy za samodzielną funkcję techniczną w budownictwie uważa się działalność związaną z koniecznością fachowej oceny zjawisk technicznych lub samodzielnego rozwiązania zagadnień architektonicznych i technicznych oraz techniczno-organizacyjnych. Przepis ten przykładowo wymienia co należy rozumieć przez pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. Wykonywanie tej funkcji polega min. na projektowaniu, sprawdzaniu projektów architektoniczno - budowlanych i sprawowaniu nadzoru autorskiego, kierowaniu budową lub innymi robotami budowlanymi, kierowaniu wytwarzaniem konstrukcyjnych elementów budowlanych oraz nadzorze i kontroli technicznej wytwarzania tych elementów, wykonywaniu nadzoru inwestorskiego, sprawowaniu kontroli technicznej utrzymania obiektów budowlanych, rzeczoznawstwie budowlane. Mimo tego, iż wskazane w ustawie formy wykonywania samodzielnych funkcji technicznej w budownictwie wymienione zostały tylko przykładowo to rodzaj tych form wskazuje, iż są one ściśle związane z procesem inwestycyjnym w budownictwie. Wykonywanie czynności jaką jest sporządzenie opinii dla sądu jest czynnością jakościowo odmienną od tych, które wymienione zostały w art.12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Za tym, że działalność w charakterze biegłego i sporządzanie opinii na rzecz sądu nie jest wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej przemawia jeszcze jeden argument. Otóż samodzielne funkcje techniczne (z wyjątkiem rzeczoznawstwa budowlanego) zgodnie z treścią art.12 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane mogą pełnić wyłącznie osoby posiadające uprawnienia budowlane. Rzeczoznawcą budowlanym zgodnie z treścią art.15 wymienionej ustawy może być wyłącznie osoba, która posiada tytuł rzeczoznawcy budowlanego. Tymczasem z§12 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych (Dz. U. z 1987 roku Nr 18, poz.112 ze zm.) wynikało, iż biegłym mogła być ustanowiona osoba, która: 1. korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2. ukończyła 25 lat życia, 3. posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej gałęzi nauki, techniki, sztuki, rzemiosła, a także innej umiejętności, dla której ma być ustanowiona, 4. wyrazi zgodę na ustanowienie biegłym. Posiadanie wiadomości specjalnych powinno być wykazane dokumentami lub innymi dowodami. Ocena, czy posiadanie wiadomości specjalnych zostało dostatecznie wykazane, należy do prezesa. Z treści tego przepisu wynika, że biegłym z zakresu budownictwa nie musi być osoba posiadająca uprawnienia budowlane. Może to być osoba posiadająca odpowiednia wiedzę z zakresu budownictwa, ale nie posiadająca takich uprawnień lub tytułu rzeczoznawcy budowlanego. Prezes Sądu może w ramach swoich uprawnień uznać, iż osoba taka mimo braku posiadania uprawnień budowlanych może być biegłym. Wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych określone zostało poprzez wskazanie kryteriów przedmiotowych. Oznacza to, że każdy kto np. kieruje robotami budowlanymi pełni funkcję techniczną niezależnie do tego czy posiada uprawnienia budowlane czy też nie. Jeśli dana osoba pełni samodzielną funkcję techniczną bez posiadania odpowiednich uprawnień budowlanych to naraża się na odpowiedzialność karną. Zgodnie z treścią art.91 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane każdy, kto wykonuje samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, nie posiadając odpowiednich uprawnień budowlanych lub prawa wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Gdyby przyjąć, że sporządzenie opinii z zakresu budownictwa dla potrzeb procesu sądowego stanowi wykonywanie funkcji technicznej w rozumieniu art.12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, to osoba powołana przez prezesa sądu na biegłego, sporządzająca dla sądu opinię z zakresu budownictwa, a nie posiadająca uprawnień budowlanych ponosiłaby za swoje działanie odpowiedzialność karną w oparciu o przepis art. 91 ust.1 pkt.2 tejże ustawy. Zdaniem Sądu nie sposób przyjąć, by wolą ustawodawcy było karanie osób, które wykonują działalność, która w świetle przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych jest działalnością legalną. Sporządzenie przez biegłego w procesie sądowym opinii z zakresu budownictwa, nie jest wykonywaniem samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie niezależnie od tego czy opinię sporządza osoba posiadająca uprawnienia budowlane czy też nie. Osoba posiadająca uprawnienia budowlane i występująca przed sądem w charakterze biegłego nie może ponosić odpowiedzialności zawodowej w budownictwie za nierzetelne sporządzenie opinii. Sporządzenie przez taką osobę nierzetelnej opinii może stanowić podstawę do podjęcia przez Prezesa Sądu czynności nadzorczych. Zgodnie z treścią §6 ust.2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987 roku w sprawie biegłych sądowych Prezes Sądu Okręgowego może zwolnić z funkcji biegłego z ważnych powodów, w szczególności jeżeli biegły nienależycie wykonuje swoje czynności. Z art.21§2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 roku Nr 98, poz.1070 ze zm.) wynika, że organem Sądu w Sądzie Okręgowym są prezes sądu oraz kolegium sądu okręgowego. Stwierdzenie, Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Śląskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, iż właściwym do rozpoznania sprawy E. H. jest sąd uznać należy co do zasady trafne. Można je ewentualnie uszczegółowić poprzez wskazanie, iż będzie to Sąd Okręgowy w K. reprezentowany przez Prezesa tego Sądu. Nadto stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcie Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej przybrało błędną formę decyzji. W trybie art.66§3 kpa organ administracji wydaje rozstrzygnięcie w formie postanowienia. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego winno więc również przybrać formę postanowienia. W wyroku z dnia 29 maja 2001 roku, sygn. akt II SA 980/00 (niepublikowane) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Skoro organ pierwszej instancji wydał postanowienie, na które wniesione zostało zażalenie, organ drugiej instancji powinien rozstrzygnąć sprawę również w formie postanowienia". Uchybienie to nie jest na tyle istotne by mogło być samodzielną podstawą uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej niemniej jednak przy ponownym rozpoznaniu sprawy winno być ono wyeliminowane. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1pkt.1 lit.a i art.152 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.