VII SA/Wa 1188/04
WyrokWSA w Warszawie2005-06-02
Skład orzekający: Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Bogusław Moraczewski, Wojciech Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów dotyczących odległości posadowienia budynku od granicy działki sąsiedniej, określonych w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r., stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?Ratio decidendi
Samo naruszenie przepisów dotyczących odległości posadowienia budynku od granicy działki sąsiedniej nie stanowi automatycznie rażącego naruszenia prawa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji. Organ odwoławczy musi wykazać, w sposób przekonujący i zgodny z utrwalonym orzecznictwem, że naruszenie to ma charakter kwalifikowany, czyli jest oczywiste, niedwuznaczne i powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa, naruszając przy tym uzasadnione interesy osób trzecich. W przypadku braku takiego wykazania, zaskarżona decyzja stwierdzająca nieważność powinna zostać uchylona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Wojewody i stwierdziła nieważność decyzji Naczelnika Miasta z 1982 r. udzielającej pozwolenia na budowę budynku garażowego. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że naruszenie odległości od granicy działki nie było rażące. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając nieważność, gdyż naruszenie odległości od granicy działki uznał za rażące. Skarżący E. i J. B. zarzucili, że usytuowanie budynku nie narusza interesów właścicielki działki sąsiedniej, a organ odwoławczy nie wykazał rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Sędzia NSA Bogusław Moraczewski, Sędzia WSA Wojciech Mazur (spr.), Protokolant Marzena Godlewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2005 r. ze skargi E. i J. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,
VII SA/Wa 1188/04
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. art. 156 § 1 pkt 2, 157§ 1 i 158 § 1 po wszczęciu postępowania na wniosek T. F. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lutego 1982 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż przedmiotową decyzją udzielono R. M. pozwolenia na budowę budynku z dwoma boksami garażowymi i pomieszczeniami socjalnymi w [...] ul. [...] . Decyzja ta zakładała usytuowanie budynku niezgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki / Dz.U. nr 17, poz. 62 /, który wymaga zachowania odległości od granicy z sąsiednimi działkami 3m, gdy ściana nie zawiera otworów i 4m ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi. Natomiast w planie realizacyjnym przedmiotowy budynek został usytuowany ścianą bez otworów w stosunku do granicy sąsiedniej działki nr [...] w odległości 0,5m a w stosunku do granicy działki nr [...] ścianą z otworami okiennymi i drzwiowymi w odległości 3m. Ponadto § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia dopuszczał możliwość usytuowania obiektu w odległości 8m od istniejącej zabudowy na działce sąsiedniej, z odczytu ze skali mapy wynika, iż budynek jest usytuowany ponad 8m od budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Z dokumentacji projektowej wynika, iż budynek z boksami garażowymi i pomieszczeniami socjalnymi został wykonany z materiałów niepalnych i jego usytuowanie ścianą bez otworów w odległości 0,5m od granicy działki nr [...] nie utrudnia funkcjonowania znajdujących się tam budynków, które zostały posadowione przy granicy nieruchomości i brak jest dokumentacji świadczącej o ich legalnym wykonaniu. Mając na uwadze specyficzny przebieg granicy pomiędzy wymienionymi wyżej działkami, istniejący układ zabudowy brak jest podstaw do przyjęcia, że w/w uchybienia stanowią rażące naruszenie prawa.
Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania T. F. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w/w decyzję i stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] lutego 1982 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż poza sporem jest, iż zostały przekroczone przewidziane w § 12 ust.1 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. odległości w usytuowaniu budynku od granicy działki sąsiedniej. Takie uchybienie zasługuje "na napiętnowanie jako rażące naruszenie prawa", ponieważ naruszone zostały uzasadnione interesy osób trzecich. Natomiast podniesiona w odwołaniu przesłanka pozbawienia strony odwołującej się możliwości czynnego udziału w postępowaniu może stanowić jedynie przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 p 1 pkt 4 k.p.a.
Skargę nazwaną sprostowaniem do sądu administracyjnego wnieśli E. i J. B. zarzucając, iż usytuowanie przedmiotowego budynku na działce nr [...] a nie na działce nr [...] jak to przyjął organ odwoławczy nie narusza w żaden sposób uzasadnionych interesów właścicielki działki sąsiedniej, która wybudowała swoje budynki, gdy już istniał przedmiotowy budynek. Organu I instancji uznał wyjątkową sytuację usytuowania budynku i istniejący specyficzny przebieg granicy, który to uniemożliwia przyjęcie istniejących uchybień za rażące naruszenie prawa. Skarżący ponieśli koszty zakupu przedmiotowego budynku zaciągając kredyt a decyzja organu odwoławczego spowoduje konieczność zapłacenia wysokiego odszkodowania przez organy samorządowe. Skarżący wnieśli o wnikliwe rozpatrzenie odwołania i wydanie pozytywnej dla nich decyzji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoją dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna o, tyle, iż powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z rażącym naruszeniem prawa mamy, doczynienia wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa.
Teza ta, wynikająca z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego i licznych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi podstawowe kryterium oceny, czy w konkretnym przypadku miało miejsce zwykłe naruszenie prawa czy też przybrało postać kwalifikowanego naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek w postaci nieważności decyzji.
Cechą rażącego naruszenia prawa jest również to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. a więc reformatoryjnie, przyjął, iż sam fakt naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia z 3 lipca 1980 r. stanowi rażące naruszenie prawa. Takie stanowisko nieuzasadnione w odpowiedni sposób jest, co najmniej nieuprawnione. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podał, z jakich powodów istniejących niespornych uchybień prawnych nie uznał za rażące naruszenie prawa a tym samym brak zaistnienia przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy orzekając co do istoty sprawy musi wykazać przekonywująco z uwzględnieniem zasad opisanych wyżej, że nastąpiło rażące naruszenie prawa i uzasadnić je zgodnie z wymogami przewidzianymi w art. 107 § 3 k.p.a. Badając ponownie kwestię naruszenie § 12 w/w rozporządzenia należałoby mieć również na uwadze § 13 tegoż rozporządzenia rozstrzygający również kwestię usytuowania budynku. Oceniając powyższe w postępowaniu o stwierdzenie nieważności należy mieć również na uwadze usytuowanie budynków na sąsiednich działkach, ustalić, kiedy powstały i na podstawie, jakich dokumentów. Załączone do akt administracyjnych zdjęcia zdają się potwierdzać naruszenie przepisów odnośnie posadowienia budynków na sąsiednich działkach, trudno jednak z uwagi na brak opisu zdjęć ustalić, jakie działki i budynki one przedstawiają.
Zarzuty o poniesionych nakładach przez skarżących nie mają wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast faktyczne omyłki w uzasadnieniu decyzji podniesione przez skarżących, chociaż nie mają wpływu na wynik sprawy nie powinny mieć miejsca.
Wobec nie wykazania przez organ odwoławczy zaistnienie w przedmiotowym postępowaniu przesłanki określonej w art. 156 § 2 k.p.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1270/. Na podstawie art. art. 152 i 153 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku a przedstawiona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło