VII SA/Wa 1189/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zarządu Mienia m. [...] W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 19 marca 2024 r. nr 494/OPO/2024 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżącemu - Zarząd Mienia m. [...] W. 500 zł (pięćset złotych) z tytułu uiszczonego wpisu sądowego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została złożona przez Zarząd Mienia [...] skarga na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 19 marca 2024 r. nr 494/OPO/2024 w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ostatecznej. Mocą ww. decyzji Wojewoda Mazowiecki uchylił decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 21 grudnia 2023 r. Nr 267/MOK/2023 odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 września 2004 r., zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą V. Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku wielofunkcyjnego o dominującej funkcji kultury z garażem podziemnym oraz dojazdem na działkach nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] położonych przy ul. Z. róg B. w Warszawie. Jednocześnie Wojewoda Mazowiecki stwierdził wygaśnięcie ww. ostatecznej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 16 września 2004 r. Wojewoda Mazowiecki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie. Wojewoda wskazał, że skargę w niniejszej sprawie wniosła jednostka organizacyjna organu I instancji. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji administracyjnych do sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna jako wniesiona przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako: "p.p.s.a."). W postępowaniu przed sądem administracyjnym każde merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone być musi badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy skarga spełnia wymogi formalne i została złożona w przewidzianym w prawie trybie i terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i merytoryczne jej rozpatrzenie. Jak wskazuje się w literaturze prawniczej, interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu administracyjnego przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (patrz: A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Zakamycze, s. 131). Wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot stanowi przyczynę jej odrzucenia, jeżeli skarga pochodzi od podmiotu, który a limine nie może być skarżącym. Innymi słowy, chodzi tu o taki podmiot, co do którego nie zachodzi potrzeba zbadania, czy posiada on interes prawny we wniesieniu skargi, ponieważ i tak w świetle obowiązujących przepisów nie jest on legitymowany do jej wniesienia. Z tej przyczyny odrzuceniu podlegają m.in. skargi wniesione przez organ, który rozpoznawał sprawę w postępowaniu administracyjnym w pierwszej lub w drugiej instancji lub jednostkę samorządu terytorialnego, której organ wydał decyzję w pierwszej instancji, ponieważ podmioty te nie mają legitymacji skargowej w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez samorząd terytorialny następuje zatem kosztem znacznego ograniczenia jego dominium. Oceniając sprawę, Sąd uznał zatem, że Zarząd Mienia [...] jako jednostka organizacyjna Miasta [...] w imieniu której działa Prezydent m. st. Warszawy nie ma legitymacji procesowej strony przed sądem administracyjnym w sprawie rozpoznawanej przez Prezydenta m. st. Warszawy jako organ I instancji. Odmienna interpretacja mogłaby prowadzić do sytuacji, w której w ramach jednego postępowania organy jednostki samorządu terytorialnego mogłyby występować w podwójnej roli zarówno organu administracji, jak również strony postępowania, która to strona byłaby tym samym w sposób nieuzasadniony uprzywilejowana wobec innych stron postępowania. Powyższa sytuacja jest, w ocenie Sądu, nie do zaakceptowania z punktu widzenia zadań sądownictwa administracyjnego, w tym kontroli działalności administracji publicznej, a także konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa. Pogląd ten znajduje wsparcie również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. K 32/08 (OTK-A 2009/9/139) Trybunał uznał art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. za zgodny z art. 165 § 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ pierwszej instancji decyzję, a także art. 50 § 1 p.p.s.a. za zgodny z art. 165 § 1 i 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim pozbawia gminę prawa wniesienia skargi na decyzję organu wyższej instancji wydaną w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez wójta (burmistrza, prezydenta) tej gminy w sytuacji, gdy decyzja organu odwoławczego ma wpływ na prawa i obowiązki tej gminy lub jej organów. Trybunał podkreślił, że jednostki samorządu terytorialnego nie mają własnych ani prawnie chronionych interesów, których mogłoby dochodzić w relacjach z administrowanymi. Na marginesie dodać należy, że m. st. Warszawa nie pozostaje pozbawione ochrony prawnej, może bowiem zwrócić się do prokuratora o zaskarżenie kwestionowanej decyzji organu odwoławczego w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Postanowienie w przedmiocie zwrotu wpisu może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 232 § 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a.