VII SA/Wa 119/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-06-04

Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, posiadająca znaczące dochody z dopłat bezpośrednich i sprzedaży produktów rolnych, ale jednocześnie ponosząca wysokie koszty związane z prowadzeniem gospodarstwa i posiadająca zadłużenie, może zostać zwolniona z kosztów sądowych w całości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego jest uzasadnione, ponieważ skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z uzyskiwanych dochodów. Jednakże, brak jest podstaw do całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, gdyż analiza sytuacji finansowej skarżącego, w tym jego dochodów z różnych źródeł i zdolności do regulowania bieżących wydatków, nie daje podstaw do uznania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, które w tym przypadku ograniczały się do wpisu sądowego.
Stan faktyczny
Skarżący E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w związku ze skargą na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne, otrzymuje rentę, dopłaty bezpośrednie, dochody z dzierżawy i sprzedaży produktów rolnych, ale jednocześnie ponosi wysokie koszty utrzymania gospodarstwa i posiada zadłużenie oraz zajęcia komornicze. Referendarz sądowy przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, ale oddalił wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw, zarzucając nieuwzględnienie jego wydatków i zadłużenia.
Rozstrzygnięcie
Przyznano E. S. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalono.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: przyznać E. S. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalić. E. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego wniósł na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 60 m2 z 1908 r. i nieruchomość rolną (18 ha). W treści wniosku E. S. wskazał, że otrzymuje rentę w wysokości 332 zł miesięcznie, a za sprzedane w sierpniu 2011 r. zboże otrzymał 2.000,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że opłata za energię elektryczną wynosi ok. 160 zł, za wodę – ok. 30 zł, za telefon – ok. 150 zł miesięcznie. Skarżący z tytułu dzierżawy gruntu otrzymuje rocznie 1000 zł. E. S. wskazał, iż otrzymuje dopłaty bezpośrednie, w 2011 r. dopłaty te wyniosły 21.400,00 zł. Skarżący podniósł, że w ubiegłym roku utrzymywał 8-10 sztuk bydła i sprzedał jedną jałówkę za kwotę 2800 zł. Wskazał, że w 2011 r. poniósł roczne koszty w wysokości 2500 zł z tytułu sezonowego zatrudniania pracowników w gospodarstwie do najcięższych prac. Wnioskodawca dołączył kopie dokumentów obrazujących jego sytuację finansową i obciążenia. Postanowieniami z dnia [...] czerwca 2011 r., [...] listopada 2011 r. i [...] października 2011 r. Sąd Rejonowy w [...] odroczył wnioskodawcy termin spłat należności sądowych w wysokości 600 zł, 540 zł i 148 zł odpowiednio do dnia [...] września 2011 r., [...] marca 2012 r. i [...] grudnia 2011 r. Wnioskodawca dołączył zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...] stycznia 2009 r. w Banku [...] na łączną kwotę 1478, 54 zł. Protokół zajęcia ruchomości (zwierząt gospodarskich oszacowanych na kwotę 3600 zł) z dnia [...] lipca 2011 r. Dwa tytuły wykonawcze z dnia [...] kwietnia 2011 r. i [...] czerwca 2011 r. na łączną kwotę 830 zł. Informację o zajęciu wierzytelności z dnia [...] czerwca 2009 r. należnych od Spółdzielni Mleczarskiej [...] na łączną kwotę 887, 28 zł. Z zestawienia rachunku bankowego za okres 1 września do 30 listopada 2011 r. wynika, że na konto skarżącego wpłynęło w tym okresie ok. 10 763, 00 zł. Postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego natomiast w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Od postanowienia z dnia 29 marca 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że w postanowieniu wzięto pod uwagę jedynie dochody skarżącego, a pominięto wydatki, co nie odzwierciedla jego sytuacji finansowej. Skarżący wskazał, że ma wiele niezapłaconych długów i prowadzone są w stosunku do niego egzekucje komornicze. Podniósł, że cześć dochodów wskazanych w wyciągach bankowych istnieje tylko na papierze, gdyż faktycznie są to zwroty wcześniej poniesionych wydatków. Zarzucił, że nie uwzględniono wydatków ponoszonych na potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego takich jak koszty paliwa do ciągnika, części zamiennych, nawozów mineralnych, środków ochrony roślin. Skarżący podniósł również, że przy rozpoznawaniu wniosku nie wzięto pod uwagę, że w dniu 30 września 2011 r. po pobiciu przebywał w szpitalu przez okres siedmiu dni, co w sytuacji samotnego prowadzenia gospodarstwa rolnego miało złe skutki dla gospodarstwa. Do sprzeciwu załączono kopie faktur: z dnia [...] kwietnia 2012 r. na kwotę 4 598,00 zł, z dnia [...] sierpnia 2011 r. na kwotę 3 420, 00 zł, z dnia [...] maja 2011 r. na kwotę 4 550, 00 zł., z dnia [...] lipca 2011 r. na kwotę 270 zł. Powyższe wydatki poniesiono na nawozy mineralne i środki ochrony roślin. Skarżący załączył również kopię faktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. na kwotę 1 540, 00 zł za zakup akumulatora i olejów silnikowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 29 marca 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę sytuację finansową E. S. uznano, że uzasadnione jest przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z uzyskiwanych dochodów. Brak jest podstaw do zwolnienia wnioskodawcy z kosztów sądowych. Analiza całości dokumentów złożonych przez skarżącego nie daje podstaw do uznania, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W chwili obecnej kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 200 zł (k.10) natomiast wysokość innych wpisów, które mogłyby się w tej sprawie pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w niej orzeczeń wynosiłaby 100 zł. Z treści wniosku, dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów nadesłanych przy sprzeciwie wynika, że skarżący uzyskał w 2011 r. dochód w wysokości 31.190,36 zł, średnio miesięcznie więc kwotę 2599 zł. Na dochód skarżącego złożyły się świadczenia z renty, dopłat bezpośrednich, dzierżawy gruntu, sprzedaży zboża i jałówki. Ponadto z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 1 września do 30 listopada 2011 r. wynika, że na konto skarżącego w ww. okresie wpłynęło ok. 10. 763 zł. Ostatnim bieżącym wydatkiem wskazanym przez skarżącego był zakup nawozów sztucznych w dniu 17 kwietnia 2012 r. na kwotę 4 598, 00 zł. pozostałe wydatki i obciążenia wykazane przez skarżącego były ponoszone w 2011 roku i wcześniejszych latach. Zajęcia rachunku bankowego, wierzytelności i tytuły wykonawcze wystawione są na lata 2009 i 2011 r. Powyższe okoliczności nie mogą więc stanowić uzasadnienia twierdzenia, że skarżący nie dysponuje żadnymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że ponosi regularne wysokie wydatki na prowadzenie gospodarstwa rolnego. W aktach sprawy brak jest informacji, aby Skarżący obecnie zalegał z płatnościami, co świadczy o tym, że mimo ponoszonych relatywnie wysokich, wydatków, jest w stanie je regulować bez występowania zadłużenia. Jak wynika z zestawienia rachunku bankowego Skarżący poza dopłatami bezpośrednimi, rentą otrzymuje regularnie inne świadczenia pieniężne od innych podmiotów gospodarczych (zakład mięsny, mleczarski, zwrot wydatków, ciężarów publicznych). Ta okoliczność uprawnia do przyjęcia, że Skarżący posiada i jest w stanie uzyskać dochody na pokrycie kosztów sądowych, które obecnej ograniczają się do wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło