VII SA/Wa 119/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-27
Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w sytuacji, gdy organ oceniał stan techniczny budynku według przepisów obowiązujących w dacie jego budowy, a nie według przepisów aktualnie obowiązujących?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzająca nieważność decyzji organu pierwszej instancji była niezasadna. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wymaga oczywistej sprzeczności z prawem, jasności przepisu i nieakceptowalnych skutków społecznych. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie budowy budynku nie stanowi rażącego naruszenia prawa, a stosowanie aktualnych przepisów technicznych do oceny stanu technicznego starszych budynków może być uznane za działanie prawa wstecz.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która stwierdziła nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) umarzającej postępowanie w sprawie stanu technicznego wentylacji w budynku. PINB umorzył postępowanie, uznając, że stan techniczny budynku był zgodny z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB. GINB uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora i stwierdził nieważność decyzji PINB, uznając, że umorzenie postępowania było rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca spółdzielnia zarzuciła m.in. błędne zastosowanie przepisów technicznych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w G. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] listopada 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. B. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r., nr [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] lutego 2015 r., uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r. oraz postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2016 r. i stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z [...] lutego 2015 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. W dniu 29 sierpnia 2013 r. został złożony wniosek mieszkańców budynku przy ul. T. w G., w tym R. B., dotyczący nieprawidłowości w przeprowadzaniu okresowych kontroli oraz nieprawidłowości dotyczących utrzymania i funkcjonowania wentylacji w lokalach mieszkalnych. Po otrzymaniu żądanych dokumentów dotyczących stanu technicznego budynku od Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w G., zwanej dalej "skarżącą", Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], zwany dalej "PINB", wydał postanowienie nr [...], znak: [...], z [...] października 2013 r, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego ww. budynku mieszkalnego.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "[...]WINB", postanowieniem z [...] grudnia 2013 r., znak: [...], uchylił ww. postanowienie organu powiatowego.
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, PINB decyzją nr [...] z [...] lutego 2015 r., znak: [...], umorzył postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego, w szczególności nieprawidłowo działającej wentylacji w budynku przy ul. T. w G. Powyższa decyzja została doręczona tylko skarżącej, która nie wniosła odwołania.
W dniu 6 kwietnia 2016 r. R. B., zwana dalej "wnioskodawczynią", złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji organu powiatowego na podstawie art. 156 § 1 pkt 1,2,6 i 7 k.p.a.
3. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego z [...] lutego 2015 r., a następnie postanowieniem z [...] września 2016 r., znak: [...], odmówił wnioskodawczyni uzupełnienia własnej decyzji z [...] lipca 2016 r.
Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art 157 § 1 oraz art 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.".
W ocenie organu analizowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a skutki społeczno - gospodarcze w przedmiotowej sprawie nie przemawiają za stwierdzeniem jej nieważności. Organ pierwszej instancji stwierdził, że PINB zgromadził dokumentację niezbędną do dokonania oceny stanu technicznego, tj. protokoły okresowych przeglądów stanu technicznego itp. W ocenie [...]WINB, z analizy przedmiotowej dokumentacji nie wynika, aby ocena materiału dowodowego dokonana przez organ powiatowy była rażąco nieprawidłowa. Rażącego naruszenia prawa organ pierwszej instancji nie doszukał ani analizując wypełnienie norm art. 7 i 77 k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego, ani w zakresie swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.
Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ powiatowy słusznie wskazał, że z dniem 1 stycznia 1981 r., tj. w okresie budowy obiektu, weszło w życie rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z dnia 14 sierpnia 1980 r. Nr 17, poz. 62). Zgodnie z § 126 ust. 1 tego rozporządzenia "pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi powinny mieć zapewnioną odpowiednią wymianę powietrza przez zastosowanie wentylacji naturalnej lub mechanicznej albo łącznie jednej i drugiej."
W przedmiotowej sprawie z uwagi na brzmienie powyższego przepisu PINB stwierdził, że istnienie dwóch systemów wentylacyjnych w przedmiotowym budynku nie narusza wymagań odnoszących się do stanu technicznego budynku. Organ wskazał ponadto, że nie jest możliwym nakazywanie przez organy nadzoru budowlanego ingerencji w obiekty budowlane ilekroć zmieniają się warunki techniczne i jakieś rozwiązanie techniczne zostanie zabronione. Taka sytuacja rodziłaby bowiem ogromną niepewność obrotu prawnego i rażąco godziłaby w zasadę ochrony praw nabytych. Jak podkreślił organ pierwszej instancji, w powyższej sytuacji faktycznej i prawnej stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji godziłoby w zasadę praw nabytych i nie realizowałoby zasady ochrony zaufania obywateli do organów państwa.
4. Z rozstrzygnięciem organu wojewódzkiego z [...] lipca 2016 r., nie zgodziła się wnioskodawczymi, składając 6 października 2016 r. odwołanie.
Wnioskodawczyni jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...]. Jak wskazała w odwołaniu, ww. lokal znajdującego się w obszarze szkodliwego i niebezpiecznego oddziaływania:
niesprawnych technicznie, nieprawidłowo utrzymywanych i eksploatowanych systemów wentylacyjnych budynku,
przewodów instalacji gazowej na gaz ziemny, które wybudowano w budynku w latach 2001-2002, niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę,
miejsc postojowych samochodów usytuowanych wzdłuż budynku w odległości 7 m od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi,
loggii użytkowanych jako palarnie papierosów,
e) kabli elektrycznych, ułożonych od strony klatki schodowej, na ścianie dzielącej pokój wnioskodawczyni od klatki schodowej,
f) instalacji wentylacji mechanicznej odciągu powietrza z okapu kuchennego, wprowadzonej do zbiorczego przewodu wentylacji pomieszczenia kuchennego w lokalu nr [...].
5. Po rozpatrzeniu odwołania oraz dokonanej analizie materiału dowodowego sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwanej dalej "GINB", decyzją z [...] listopada 2016 r. uchylił w całości decyzję [...]WINB z [...] lipca 2016 r. oraz postanowienie [...]WING z [...] września 2016 r. i stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z [...] lutego 2015 r.
Organ drugiej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowej sprawie chodzi o nieprawidłowo funkcjonującą instalację wentylacyjną budynku - obiektu budowlanego, a nie stan techniczny poszczególnych lokali. Usunięcie nieprawidłowości jest - co prawda - związane z pracami w lokalach, gdyż element dotyczący źródła napływu świeżego powietrza do instalacji wentylacyjnej ma być umieszczony w formie nawiewników na oknach, niemniej nie oznacza to, że mamy do czynienia z nieodpowiednim stanem technicznym samych lokali. W sprawie chodzi bowiem bezsprzecznie o obieg powietrza w obiekcie budowlanym, z tym tylko zastrzeżeniem, że źródła powietrza zewnętrznego montowane są w obrębie lokali.
Konieczność zamontowania nawiewników powietrza w lokalach mieszkalnych ma na celu utrzymanie obiektu budowlanego jako całości w należytym stanie technicznym, nie zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi.
Jak wskazał GINB, obowiązek zamontowania nawiewników wynika z § 155 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych". Zgodnie ze wskazanym przepisem: w przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych (ust. 3). Urządzenia nawiewne, o których mowa w ust. 3, powinny być stosowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskiej Normie dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej (ust. 4).
Z ustaleń faktycznych wynika, że nieodpowiedni stan techniczny wentylacji dotyczy całego budynku. Budynek ten odpowiada definicji obiektu budowlanego z art. 3 pkt 1 lit. a i pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm.), zwanej dalej "pr.bud.".
Z kolei, zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 pr.bud. w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym – właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Ponadto, art. 61 pr.bud. określa podmiot zobowiązany do utrzymania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 pr.bud. Podmiotem zobowiązanym do wykonywania wymienionych czynności jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
W przedmiotowej sprawie, organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja organu powiatowego z [...] lutego 2015 r. o umorzeniu postępowania jest obarczona wadą, o której mowa w art. 156 § I pkt 2 k.p.a., tj. rażącym naruszeniem prawa polegającym na rażącym naruszeniu przepisu art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie.
Ponadto, w ocenie GINB, powyższe naruszenie prawa przez organ powiatowy, wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa.
6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa pismem z 16 grudnia 2016 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji GINB w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, jak i zasądzanie na rzecz skarżącej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła:
naruszenie § 155 i § 330 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, poprzez zastosowanie § 155 w sytuacji, gdy zgodnie z § 330 - którego nie zastosowano - przepisów tego rozporządzania nie można było zastosować do oceny stanu technicznego budynku w zakresie funkcjonującej w nim wentylacji w przedmiotowej sprawie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Do oceny stanu technicznego zastosowanie powinny mieć przepisy wcześniej obowiązującego rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki;
naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że stan techniczny budynku należy oceniać przez pryzmat aktualnych przepisów technicznych i wiedzy technicznej;
naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że na podstawie tego przepisu można nakładać obowiązki związane z dostosowaniem stanu istniejących budynków do aktualnie obowiązujących przepisów technicznych;
naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy nie występował nieodpowiedni stan techniczny przedmiotowego budynku w zakresie wentylacji. Stan ten był odpowiedni według przepisów rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r.;
naruszenie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud., poprzez zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. na skutek zakwestionowania zasadności zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. i uznania, że zastosowanie to było nie tylko naruszeniem prawa, ale nadto naruszeniem w stopniu rażącym. Zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. było prawidłowe. Błędnie zastosowano natomiast § 155 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 2002 r., zamiast przepisów technicznych z 1980 r. Dokonano zatem błędnej wykładni i zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. GINB powinien uznać, że PINB zasadnie zakończył postępowanie bez wydawania decyzji na podstawie o art. 66 ust. 1 pkt 3) pr.bud., a [...]WINB zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego;
7. Odpowiadając w dniu 17 stycznia 2017 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, w związku z czym wniósł o oddalenie skargi. Ustosunkowując się do zarzutów i wywodów zawartych w skardze organ stwierdził, że w świetle uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia pozostają one bez wpływu na treść wydanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
9. W pierwszej kolejności Sąd wziął pod uwagę, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie toczące się w następstwie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Tak okoliczność ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż zarówno w nauce prawa administracyjnego, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że stwierdzenie nieważności może nastąpić wyłącznie w przypadku wystąpienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przesłanki te wskazują przy tym szczególne, wyjątkowe okoliczności. Art. 156 § 1 k.p.a. zawiera przy tym normę wyjątku (lex specialis) od ogólnej zasady wyrażonej w art. 16 k.p.a. trwałości decyzji administracyjnych. Nie można zatem przepisów o charakterze wyjątku interpretować rozszerzająco, czyli w taki sposób, aby faktyczną podstawą stwierdzenia nieważności było jakiekolwiek naruszenia prawa.
Reguła ta ma szczególne znaczenie w odniesieniu do przesłanki wskazanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.: nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa nie jest bowiem jakiekolwiek zachowanie niezgodne z dyspozycją normy prawnej, a jedynie takie, któremu można przypisać trzy istotne cechy. W praktyce sądów administracyjnych przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy (1) sentencja lub choćby uzasadnienie kwestionowanego aktu: (1) jest w sposób oczywisty sprzeczna z obowiązującym przepisem prawa, (2) przepis, który uznaje się za naruszony nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, czyli nie wymaga bardziej wyrafinowanej wykładni albo znaczenie językowe danego przepisu można uznać za w pełni odpowiadające wynikowi wykładni celowościowej i funkcjonalnej danego przepisu i wykładni systemowej, a także, gdy (3) skutki społeczne wydanej decyzji są nie do pogodzenia i nie mogą być żadną miarą zaakceptowane w świetle fundamentalnych, przede wszystkim konstytucyjnych, zasad państwa prawnego (patrz: J. Borkowski, Komentarz do art. 156 Nb 34 i 35, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 13. wyd., Warszawa 2014, s. 664-665; patrz też dla przykładu: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1134/04 oraz z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I OSK 127/14).
W świetle powyższego, nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej można stwierdzić na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wskazane kryteria rażącego naruszenia prawa zostały spełnione. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie organ drugiej instancji przyjął, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2016 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego wydanej na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. była wadliwa i wymagała uchylenia. Rozstrzygając niniejszą sprawę należy zatem ocenić, czy umorzenia postępowania prowadzonego w trybie art. 66 ust. 1 pr.bud., a więc postępowania mającego udzielić odpowiedzi na pytanie, czy system wentylacji w budynku mieszkalnym przy ul. T. w G., stanowiło rażące naruszenia prawa.
10. Rozpatrując powyższe zagadnienie prawne należy zwrócić uwagę na to, że już samo kryterium "nieodpowiedniego stanu technicznego" jest ocenne, a zatem nieoczywiste. Taka nieostrość językowa została przyjęta przez ustawodawcę świadomie, aby można było owo kryterium oceny stanu technicznego budynków stosować do nieokreślonej liczby przypadków faktycznych. Powiatowy Inspektor Nadzory Budowlanego [...] badając zatem stan techniczny wentylacji w budynku przy ul. T. oceniał istniejący stan rzeczy ze względu na rozwiązania przyjęte przez wykonawcę budynku, ale niejednokrotnie modyfikowane przez mieszkańców (właścicieli) poszczególnych lokali mieszkalnych. Taka ocena techniczna, prowadzona również w kontekście przepisów o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i związane z nimi urządzenia, doprowadziła organ powiatowy do wniosku, że nie można jednoznacznie stwierdzić, iż stan techniczny budynku, a w szczególności działanie wentylacji w tym budynku jest nieprawidłowe. Dlatego też organ powiatowy działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie. Uznał bowiem, że organu nadzoru budowlanego nie są zobowiązane interweniować w sytuacji, gdy pojawiają się wątpliwości co do sposobu korzystania z budynku mieszkalnego i istniejących w nim instalacji technicznych.
Rozstrzygnięcie takie może się wydawać kontrowersyjne i z tych względów mogło być podważane w zwykłym trybie odwoławczym. Wnioskodawczyni nie złożyła jednak w terminie odwołania od przedstawionej decyzji PINB. Po ponad roku od wydania przez organ powiatowy ww. decyzji z [...] lutego 2015 r. wnioskodawczyni wystąpiła natomiast o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Jak wskazano wyżej, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie badał, czy zaskarżona decyzja PINB odpowiadała w pełni przepisom technicznym prawa budowlanego i czy zwyczajowo stosowane standardy korzystania z urządzeń i instalacji w budynkach powstałych przed trzydziestu laty są spełnione. Zadaniem [...]WINB było tylko
– w postępowaniu nadzwyczajnym – zbadanie, czy w przypadku decyzji organu powiatowego doszło do rażącego naruszenia prawa. Organ wojewódzki nie dopatrzył się w badanym przypadku takich okoliczności, które pozwalałyby przyjąć, że sugerowane przez wnioskodawczynię naruszenie prawa było oczywiste, zastosowane przepisy prawa były w pełni jasne i nie wymagały interpretacji, a skutki społeczne decyzji organu powiatowego nie mogą być zaakceptowane w świetle konstytucyjnych standardów państwa prawnego.
W świetle powyższych ustalenie uchylenie przez organ drugiej instancji decyzji [...]WINB z [...] lipca 2016 r. oraz postanowienia [...]WINB z[...] września 2016 r., a także stwierdzenie nieważności decyzji PINB z [...] lutego 2015 r. było niezasadne.
11. Odnosząc się jeszcze do strony prawnej należy wskazać, że zdaniem Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nieprawidłowo zastosował przepisy rozporządzenia z 2002 r. w sprawie warunków technicznych. W postępowaniach administracyjnych dotyczących obiektów budowlanych powstałych pod rządami nieobowiązujących już przepisów prawnych stosuje się niekiedy przepisy obecnie obowiązujące, a niekiedy przepisy z chwili prowadzenia prac budowlanych. Dla przykładu, w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w tzw. postępowaniach legalizacyjnych (art. 48-51 pr.bud.) do oceny zgodności zbudowanego samowolnie obiektu budowlanego stosuje się przepisy techniczne aktualnie obowiązujące. Jest to zrozumiałe, gdyż w przypadku samowoli budowlanej przepisów tych nie stosowano w trakcie projektowania i realizacji obiektu.
Nie jest natomiast oczywiste, czy w przypadku postępowania prowadzonego na podstawie art. 66 ust. 1 pr.bud. powinno się stosować przepisy techniczne obowiązujące w czasie prowadzonego postępowania. Kryteria stwierdzenia nieprawidłowości wymagających usunięcia zgodnie z powołanym art. 66 ust. 1 pr.bud. nie mają bowiem w swojej istocie charakteru formalnoprawnego, ale odwołują się do faktycznych okoliczności: zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska, oszpecenia otoczenia, czy wreszcie szeroko rozumianego nieodpowiedniego stanu technicznego. Nawet jednak gdyby przyjąć, że "odpowiedniość" stanu technicznego jest kwalifikowana na podstawie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakie powinny spełniać budynki, to przepisy te miałyby zastosowanie w przypadku wydania decyzji na podstawie normy o charakterze materialnoprawnym – art. 66 ust. 1 pr.bud. Tymczasem, decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] lutego 2015 r. została wydana na podstawie przepisu postępowania administracyjnego – art. 105 § 1 k.p.a. Powoływanie się na przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych budynków jest zatem co najmniej bardzo wątpliwe. Organ powiatowy oceniając "odpowiedniość" stanu technicznego budynku, zwłaszcza w odniesieniu do sposobu skonstruowania systemu wentylacji budynku, wykonanego w myśl przepisów z 1980 r., powinien rozważyć, czy instalacja wentylacyjna została zbudowana zgodnie z tymi wcześniejszymi przepisami. Sąd uznaje bowiem za trafną zasadę wyrażoną w skardze, że organy nadzoru budowlanego nie powinny każdorazowo, wraz ze zmianą przepisów prawa polegającą na podwyższaniu standardów budowlanych i wymagań wobec inwestorów, odnosić tych standardów i wymagań do budynków powstałych wcześniej, zwłaszcza przed wieloma laty. Gdyby bowiem przyjąć taką praktykę, oznaczałoby to, że organy nadzoru budowlanego musiałyby prowadzić działania niemal o charakterze śledczym sprawdzając, czy wszystkie budynki w Polsce odpowiadają obecnie obowiązującym normom. Taka praktyka stanowiłaby postać działania prawa wstecz.
12. W ponownym postępowaniu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien ocenić przede wszystkim, czy decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji PINB była zgodna z przyjętym w praktyce sądów administracyjnych rozumieniem "rażącego naruszenia prawa". W zależności od tej oceny, dokonanej z uwzględnieniem przedstawionych powyżej interpretacji prawa, organ zobowiązany będzie odnieść się do pozostałych aktów wydanych w toczącym się postępowaniu.
13. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), zasadzając na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu oraz koszty zastępstwa adwokackiego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło