VII SA/Wa 1194/11

WyrokWSA w Warszawie2011-10-04

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Daria Gawlak-Nowakowska, Joanna Gierak-Podsiadły

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję Wojewody stwierdzającą nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę i umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawca (spółka jawna) nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie przeprowadził wyczerpującego postępowania wyjaśniającego przed uchyleniem decyzji Wojewody i umorzeniem postępowania. Organ odwoławczy pominął istotne okoliczności faktyczne dotyczące interesu prawnego skarżącej spółki, które zostały uwzględnione przez organ pierwszej instancji, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1 k.p.a.). W związku z tym, zaskarżona decyzja GINB została uchylona jako przedwczesna i wadliwa.
Stan faktyczny
Spółka A. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę, argumentując, że inwestycja wpłynie na jej nieruchomość poprzez konieczność przebudowy kanalizacji sanitarnej. Wojewoda uwzględnił wniosek i stwierdził nieważność decyzji Starosty, uznając spółkę za stronę postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że spółka nie ma przymiotu strony. Spółka zaskarżyła decyzję GINB do WSA, zarzucając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych. WSA uchylił decyzję GINB, uznając, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 460 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2011r. sprawy ze skargi A. Spółki jawnej z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej A. Spółki jawnej z siedzibą w B. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi A. Sp. jawna w B. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...], wydana po rozpatrzeniu odwołania J. K. i P. D. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. znak: [...]. Decyzja ta została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Postępowanie (zakończone zaskarżoną do Sądu decyzją) zainicjowane zostało wnioskiem skarżącej Spółki zawartym w piśmie z dnia 20 października 2010 r., w którym zakwestionowano decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o pozwoleniu na budowę (wydaną dla J. K. i P. D.) budynku usługowo-handlowego z wbudowanymi 4 mieszkaniami, na działkach nr ewid. [...] i [...] w [...]. Wojewoda [...], orzekając w sprawie w I instancji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej zw. k.p.a., uwzględnił ww. wniosek i stwierdził nieważność wskazanej powyżej decyzji Starosty [...] z dnia 9 września 2010 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda w pierwszej kolejności (powołując się na art. 157 § 2 k.p.a.) wyjaśnił, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji może skutecznie wystąpić tylko strona postępowania. W sytuacji bowiem, gdy podanie pochodzi od pomiotu nie mającego przymiotu strony, organ w oparciu o art. 157 § 3 k.p.a. zobligowany jest wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wojewoda wskazał dalej, że w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] (wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę) wystąpili wspólnicy spółki jawnej A. w B., a wobec tego należało ustalić, czy osoby te mają legitymację do zainicjowania takiego postępowania. Następnie, Wojewoda podał, iż w jego ocenie wnioskodawcy mają interes prawny we wszczęciu postępowania nieważnościowego w niniejszej sprawie, a wynika on z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.). Organ wyjaśnił przy tym, że budynek usługowo-handlowy objęty kwestionowanym pozwoleniem na budowę, zaprojektowany został na działkach [...] i [...], w miejscu przebiegu kanalizacji sanitarnej odprowadzającej ścieki sanitarne z działki nr [...] należącej do wnioskodawców. W decyzji Starosty [...] Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 wskazano wprawdzie, że udziela się pozwolenia na budowę budynku usługowo-handlowego z wbudowanymi 4 mieszkaniami na działkach nr ewid. [...] i [...], lecz decyzją tą zatwierdzono również projekt budowlany, który wyraźnie przewidywał na rys. A/Z (str. 58) oprócz budowy budynku usługowo-handlowego, także przebudowę istniejących kanałów i studni kanalizacji sanitarnej (odcinek oznaczony od nr 1 do nr 2), obsługujących budynek nr [...] zlokalizowany na sąsiedniej działce o nr ewid. [...]. Dostrzegając powyższe Wojewoda [...] podniósł, że objęta udzielonym pozwoleniem na budowę rozbiórka jak i budowa nowej trasy przyłącza kanalizacji sanitarnej ma wpływ na prawa i obowiązki właściciela budynku handlowego znajdującego się na działce nr ewid. [...]. Dodał w tym zakresie, że przebudowa kanalizacji sanitarnej, w tym rozbiórka i zaprojektowanie nowego przyłącza kanalizacji ma wpływ na możliwość zagospodarowania ww. działki w przyszłości, np. na możliwość rozbudowy budynku znajdującego się na tej działce. W konsekwencji Wojewoda przyjął, że działka wnoszących o stwierdzenie nieważności decyzji znajduje się w obszarze oddziaływania, o którym mowa w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, a właściciele tej działki są stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. Dodatkowo organ podał, iż w treści ww. decyzji o pozwoleniu na budowę, warunki Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z dnia 6 października 2009 r. określono jako decyzję uprawniającą do dokonania przebudowy kanalizacji sanitarnej, sprawiając tym samym, iż pozwolenie na budowę zawiera warunek związany z przebudową ww. kanalizacji, która z kolei uzależniona jest od wyrażenia zgody właściciela kanalizacji, tj. Spółki jawnej A. W dalszej części uzasadnienia decyzji, Wojewoda odniósł się do kwestionowanej decyzji Starosty [...]. Wskazał w tym zakresie, że wnikliwa analiza akt udzielonego pozwolenia na budowę wykazała jednoznacznie brak zgodności tejże decyzji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w zakresie obowiązujących ustaleń dotyczących przeznaczenia terenów. Stwierdził, iż w jego ocenie stanowi to rażące naruszenie prawa. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. zostało wniesione przez inwestora, tj. J. K. i J. D. - wspólników J. s.c. w A. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji odwołujący się zakwestionowali orzeczenie Wojewody zarówno w kwestii dokonanej w niej oceny merytorycznej i zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jak i w zakresie, w jakim decyzja Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 ta odnosi się do przymiotu strony podmiotu wnoszącego o unieważnienie decyzji Starosty [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2011 r. -na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.- uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy podał, że powodem wydania tego typu rozstrzygnięcia było ustalenie, iż postępowanie toczyło się z wniosku podmiotu nie posiadającego przymiotu strony w świetle treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w sprawie należało w pierwszej kolejności zbadać, czy wnioskodawca posiada legitymację prawną do występowania z wnioskiem o unieważnienie decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. Powołał się przy tym na art. 157 § 3 k.p.a., art. 28 tej ustawy, a także art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wyjaśniając, iż przymiot strony należało w niniejszej sprawie ustalić z uwzględnieniem tej ostatniej regulacji prawnej (będącej unormowanie szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a.). Należało zatem, jak wyjaśnił, ustalić obszar oddziaływania spornej inwestycji na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu (o czym stanowi, jak podał, art. 3 pkt 20 prawa budowlanego). Jednocześnie, organ przywołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące stosowania ww. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a następnie wskazał na to, że warunkiem uznania danego podmiotu za stronę postępowania i dopuszczenia go do udziału w postępowaniu (w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę, w tym prowadzonej w trybie nadzwyczajnym) jest wykazanie, że planowana inwestycja będzie wpływać na jego nieruchomość i godzić w konkretne uprawienie do zagospodarowania nieruchomości. W kontekście szeroko poczynionych spostrzeżeń dotyczących ustalenia przymiotu strony w oparciu o ww. art. 28 ust. 2, GINB zauważył, iż wnioskodawca nie wskazał przepisu, z którego wywodziłby swój interes prawny do kwestionowania decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ wskazał przy tym, iż z projektu budowlanego objętego sporną decyzją Starosty [...] wynika, że projekt ten obejmuje budynek o wysokości 8,5 m, który to został usytuowany w odległości 14,8 m od granicy działki nr ew. [...], stanowiącej własność wnioskodawcy A. sp. j. w B. Wskazał też osiemnaście miejsc parkingowych, zaprojektowanych we wschodniej części działki, znajduje się w najbardziej zbliżonych punktach w odległości 6 m od granicy działki nr Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 ewid. 177, zaś ich odległość od budynku usytuowanego na działce nr ew. [...] wynosi odpowiednio 11,7 m i 13,8 m. Nadto, jak podał, z projektu zagospodarowania przestrzennego wynika, że inwestycja obejmuje także usytuowanie na spornej nieruchomości m. in. słupów oświetleniowych, muru oporowego oraz śmietnika oddalonego od granicy działki nr ew. [...] o ok. 13 m. Z uwagi na usytuowanie planowanych obiektów, jak również elementy takie jak wysokość, charakter inwestycji GINB stwierdził jednak, że projektowana inwestycja nie ogranicza zagospodarowania działki nr ew. [...]. W szczególności ewentualne ograniczenie nie wynika z przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 ze zm.), zgodnie z którym budynek na działce budowlanej należy sytuować w odpowiedniej odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną, § 13 ww. rozporządzenia dotyczącego zapewnienia naturalnego oświetlenia, § 19 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, stanowiącego o właściwej odległości miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi min. w budynku mieszkalnym, § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednia działką. W konsekwencji GINB przyjął, iż działka o nr ewid. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej kwestionowaną decyzją Starosty [...] i brak jest podstaw do przyznania A. sp. j. w B. przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji Starosty [...]. Z tego względu organ odwoławczy za konieczne uznał uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. i umorzenie postępowania organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożyła A. Spółka jawna w B. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła: -naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawo budowlane i art. 28 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie skutkujące odmową przyznania skarżącej przymiotu strony postępowania, podczas gdy wydane pozwolenie na budowę ma skutkować m.in. Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 koniecznością przebudowy istniejącego kanału sanitarnego, służącego posesji A. sp.j. i posadowionemu na niej budynkowi, ale także koniecznością uzgodnienia ze skarżącą oraz wyrażania przez nią zgody na dokonanie zmiany przyłączy sanitarnych, częściową rozbiórkę urządzeń infrastruktury sanitarnej i kanalizacyjnej, co powoduje, że nieruchomość skarżącej znajduje się w sferze oddziaływania inwestycji; -naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., poprzez powołanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jedynie rozważań z innego postępowania, a także niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że A. Sp. j. nie posiada legitymacji prawnej do skutecznego żądania wszczęcia postępowania, czy też wnoszenia odwołania od zapadłych we wszczętym postępowaniu rozstrzygnięć, art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., poprzez powołanie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jedynie rozważań z innego postępowania, a także przyznanie skarżącej przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, a następnie zakwestionowanie przymiotu bycia stroną w postępowaniu o uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy krąg podmiotów tych postępowań jest tożsamy, a organ dwukrotnie przesądził, że skarżącej przysługuje przymiot strony, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez dokonanie jedynie rozważań teoretycznych w zakresie kto może być stroną niniejszego postępowania, nie przenosząc tego na grunt stanu faktycznego, z którego wynika, że nieruchomość skarżącej jest w obszarze oddziaływania obiektu, co potwierdza również dokumentacja zgromadzona w sprawie, art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, kiedy organ pierwszej instancji powziąwszy wiadomość, że przy wydawaniu decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa, mógł podjąć czynności i stwierdzić nieważność decyzji Starosty [...] o pozwoleniu na budowę z urzędu wobec stwierdzenia poważnego i oczywistego uchybienia przepisom prawa wskazanym w decyzji organu pierwszej instancji niezależnie od wniosku strony. Mając na uwadze powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Rozwijając w uzasadnieniu skargi podniesione na jej wstępie zarzuty, skarżąca przede wszystkim stwierdziła, iż w świetle brzmienia art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie ulega wątpliwości, że posiada ona przymiot strony w sprawie, a to w Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 szczególności ze względu na fakt, że kwestionowana w trybie nieważnościowym decyzja Starosty [...] dotyczy również jej obowiązków, co wiąże się z koniecznością przebudowy kanałów i studni sanitarnych służących posesji skarżącej i posadowionemu na niej budynkowi. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było orzeczenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r, którym organ uchylił decyzję organu I instancji stwierdzającą -na wniosek skarżącej Spółki- nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. i umorzył postępowanie organu I instancji. Powodem wydania tego rodzaju (formalnego) rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy było (jak wynika z uzasadnienia decyzji tego organu) ustalenie, iż wnioskodawca postępowania - Spółka jawna A. nie ma przymiotu strony w sprawie, w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Stąd też organ odwoławczy uznał, iż brak było podstaw do prowadzenia z wniosku ww. Spółki postępowania nieważnościowego i wydania w tym trybie decyzji merytorycznej. Z tego też powodu GINB przyjął, iż wydane rozstrzygnięcie merytoryczne należało uchylić, a wszczęte postępowanie nieważnościowe umorzyć. Co do zasady z działaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie można się zgodzić, tj. za prawidłowe trzeba uznać umorzenie (przez organ odwoławczy) postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy wszczęcie tego postępowania (a następnie wydanie w tym trybie decyzji merytorycznej w I instancji) nastąpiło na wniosek podmiotu nie mającego interesu prawnego w sprawie, nie będącego stroną postępowania. Niemniej, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, a to powoduje, iż rozstrzygnięcie to jest co najmniej przedwczesne. W ocenie Sądu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekając jak w zaskarżonej decyzji (w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), nie wyjaśnił bowiem w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności tych, na które powołały się obie sporne strony (tak skarżąca Spółka, jak i Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 inwestor - w pismach kierowanych do organu I, jak i II instancji), tj. tych, które były istotne zwłaszcza dla skarżącej Spółki (a zarazem wnioskodawcy tego postępowania nieważnościowego). Dlatego też za zasadne Sąd uznał zarzuty podniesione w skardze, sprowadzające się do naruszenia w sprawie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a w konsekwencji i art. 107 § 3 tej ustawy. Uchybienia te uzasadniały uchylenie -w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.)-zaskarżonego orzeczenia. Przed rozwinięciem powyższego przypomnienia wymaga, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek skarżącej Spółki zawarty w piśmie z dnia 20 października 2010 r. Skarżąca zakwestionowała w nim ważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r. o pozwoleniu na budowę obiektu na działce bezpośrednio sąsiadującej z zabudowaną nieruchomością, stanowiącą jej własność. Z akt wynika, iż w postępowaniu zakończonym ww. decyzją z dnia [...] września 2010 r. skarżąca nie brała udziału, tj. nie została uznana za stronę tego postępowania. Za konieczne Spółka uznała więc przedstawić -w odrębnym piśmie procesowym z dnia 30 grudnia 2010 r. (skierowanym do organu I instancji, już po złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności)- argumenty przemawiające za przyznaniem jej przymiotu strony w tej sprawie. Wojewoda [...], dostrzegając okoliczności zawarte w tych wyjaśnieniach i dokonując własnej oceny interesu prawnego skarżącej uznał, że wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od strony postępowania. W uzasadnieniu wydanej decyzji w sposób szeroki odniósł się do tej kwestii (przed przystąpieniem do weryfikacji zakwestionowanej decyzji Starosty [...] i merytorycznej oceny sprawy), wyjaśniając tym samym powody swojego działa w tym zakresie. W aktach sprawy znajduje się także pismo procesowe pełnomocnika inwestora z dnia 15 stycznia 2011 r. (tj. J. K. i J. D.) zawierające stanowisko tej strony postępowania, m.in. co do interesu prawnego wnioskodawcy w niniejszej sprawie. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego -wydając zaskarżoną decyzję- na powyższe nie zwrócił żadnej uwagi. Zupełnie nie uwzględnił okoliczności faktycznych, na które -w kontekście przymiotu strony skarżącej Spółki- powołał się Wojewoda w decyzji wydanej w sprawie w I instancji jak i tych, na które powołały się w złożonych pismach procesowych obie sporne strony sprawy. Okoliczności te ani nie zostały przedstawione w stanie faktycznym sprawy, ani nie stanowiły żadnej oceny organu Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 odwoławczego w kontekście przepisów mających zastosowanie w sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż okoliczności, z których skarżąca wywodziła swój interes prawny w sprawie (zaakceptowane następnie przez Wojewodę decyzją wydaną w I instancji), zostały przez organ odwoławczy całkowicie pominięte. Nie stanowiły one żadnej analizy tego organu. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu wydanej decyzji zawarł przede wszystkim rozważania ogólne (teoretyczne) na temat wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przymiotu strony w tym postępowaniu oraz interesu prawnego i faktycznego szeroko powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazał m.in., iż przed wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności organ administracji obowiązany jest dokonać kontroli, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Wyjaśnił, iż w tym zakresie organ zobligowany jest m.in. zbadać, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od strony postępowania. Wskazał przy tym, że w sytuacji, gdy wniosek dotyczy ważności decyzji wydanej w przedmiocie pozwolenia na budowę, ustalając przymiot strony wnioskodawcy należy uwzględnić art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego będący przepis szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a. Tak w postępowaniu zwykłym prowadzonym w ww. przedmiocie, jak i w trybie nadzwyczajnym (dotyczącym pozwolenia na budowę) normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest bowiem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Te spostrzeżenia organu odwoławczego są jak najbardziej prawidłowe, ale niewystarczające do uznania, iż wydana decyzja odpowiada prawu. Poczynione spostrzeżenia natury ogólnej należało przenieść na grunt niniejszej sprawy, biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności faktyczne (w tym podnoszone przez strony tego postępowania), które mogłyby mieć znaczenie prawne, a tego -w ocenie Sądu- organ odwoławczy w niniejszej sprawie nie uczynił. GINB -kierując się treścią art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego- wskazał tylko na charakter i parametry inwestycji objętej sporną decyzją Starosty [...] oraz szereg przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (upatrując w nich ewentualnej podstawy do przyznania skarżącej Spółce przymiotu strony). GINB w uzasadnieniu wydanej decyzji nie przedstawił w efekcie rzeczowej argumentacji, odnoszącej się do tych okoliczności, z którymi to skarżąca wiązała swój przymiot strony w sprawie, i na które wskazała już w postępowaniu przed organem I instancji. Skarżąca podnosiła konkretne argumenty na Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 poparcie swojego stanowiska w tym zakresie, a to oznacza, iż winny być one uwzględnione (tj. ocenione, przeanalizowane), bo do tego obligowały organ przepisy art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. W tym miejscu Sąd zauważa, iż wyroku z dnia 29 września 1997 r. (sygn. akt I SA/Wr 700/79) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji. W wyroku z dnia 11 lipca 2001 r. (sygn. akt IV SA 703/99 LEX nr 51234), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął natomiast, iż organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, uchybia obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a. Nie może też oczekiwać, że zrobi to za niego Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję. Sąd bowiem sprawuje kontrolę zgodności z prawem zaskarżonych decyzji i nie może zastępować organu w działaniach, do których ten jest ustawowo zobowiązany i uzasadniać zań podjętych rozstrzygnięć. Zaniechanie przez organy administracji państwowej uzasadnienia swych decyzji w sposób przekonywający, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a. skutkuje - w myśl utrwalonego już orzecznictwa NSA - wadliwością tych decyzji jako naruszających dyspozycję art.art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. (v. także wyrok NSA z dnia 6 sierpnia 1984 r., sygn. akt II SA 742/84, ONSA 1984/2/67). Dostrzegając powyższe Sąd w konsekwencji uznał, iż bez oceny okoliczności podniesionych w postępowaniu przez skarżącą Spółkę, a dotyczących jej interesu prawnego w sprawie, GINB nie mógł wydać prawidłowego rozstrzygnięcia w tym zakresie. W kontekście powyższego przypomnieć raz jeszcze trzeba, iż Spółka A. wskazała argumentację związaną z przymiotem strony w piśmie z dnia 30 grudnia 2010 r. Skarżąca podała, że inwestycja objęta sporną decyzją Starosty [...] wymaga m.in. przebudowy kanałów i studni sanitarnych służących jej posesji o nr ewid. [...] i położonemu na niej budynkowi nr [...]. To zaś, jak stwierdziła, przesądza o tym, iż jej nieruchomość znajduje się w sferze oddziaływania planowanej inwestycji, a ona posiada interes prawny w sprawie. Spółka wskazała przy tym na to, iż jej stanowisko znajduje potwierdzenie w piśmie Miejskiego Przedsiębiorstwa Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 Wodociągów i Kanalizacji w [...] z dnia 6 października 2009 r. znak: [...] ustalającym warunki techniczne przyłączy wodno - kanalizacyjnych inwestycji na działce o nr geodezyjnych [...] i [...]. Podała, iż stwierdzono w nim, że przyłącze sanitarne z posesji nr [...] należy przebudować po uprzednim uzgodnieniu z właścicielem posesji o nr ewid. [...]. Spółka wskazała także na zapisy decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2010 r., zgodnie z którymi -jak zauważyła- przebudowa istniejącego kanału sanitarnego, przeznaczonego częściowo pod rozbiórkę winna być przedstawiona Spółce A. i wymaga jej zgody. Argumentację tę uwzględnił Wojewoda orzekając w sprawie w I instancji i szczegółowo się do niej odniósł w uzasadnieniu wydanej decyzji, analizując przy tym zatwierdzony -kwestionowaną decyzją Starosty [...]- projekt budowlany i jego zakres. Wojewoda [...] w uzasadnieniu wydanej decyzji wskazał m. in. na to, iż decyzją Starosty [...] zatwierdzono projekt budowlany, który wyraźnie przewidywał na rys. A/Z (str. 58) oprócz budowy budynku także przebudowę istniejących kanałów i studni kanalizacji sanitarnej obsługujących budynek nr [...] zlokalizowany na sąsiedniej działce o nr [...]. Nadto, zauważenia wymaga, iż w aktach administracyjnych dotyczących decyzji Starosty [...] znajduje się pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w [...] z dnia [...] września 2010 r., w którym podano, iż przyłącze sanitarne ułożone w działce nr geod. [...] i [...] jest własnością właściciela działki o nr geod. [...] i odprowadza ścieki z budynku położonego w [...] ul. B. W aktach znajduje się także pismo procesowe pełnomocnika inwestora, odnoszące się do ww. okoliczności i przymiotu strony wnioskodawcy postępowania nieważnościowego. Powyższe wymagało oceny Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w świetle treści art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i art. 3 pkt 20 tej ustawy. Tymczasem, w zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zabrakło szczegółowego odniesienia się do ww. okoliczności związanych z przyłączem sanitarnym, przebudową istniejących kanałów sanitarnych i studni. Organ odwoławczy okoliczności tych nie przywołał i w efekcie nie wyjaśnił ich znaczenia prawnego w niniejszej sprawie. Takie działanie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego należało ocenić jako naruszające art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 tej ustawy i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na brak odniesienia się do konkretnych okoliczności przewijających się w tej sprawie (podnoszonych przez obie sporne strony postępowania jak i organ I instancji), uzasadnienie zaskarżonej decyzji 10 Sygn. akt VII SA/Wa 1194/11 Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego sprawia wrażenie szablonowego. Dlatego też, Sąd za konieczne uznał uchylenie tego orzeczenia. Ponownie rozpatrując sprawę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien odnieść się szczegółowo do stanowiska stron postępowania i raz jeszcze rozstrzygnąć kwestię przymiotu strony skarżącej Spółki w sprawie, dając temu wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. W przypadku ponownego zakwestionowania oceny organu I instancji w tym zakresie, organ odwoławczy winien wyraźnie wskazać w uzasadnieniu wydanego orzeczenia powody takiego działania (poprzez odniesienie się do argumentacji przywołanej przez Wojewodę). Z tych też przyczyn, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało jak w sentencji wyroku. 11

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło