VII SA/Wa 1205/16
WyrokWSA w Warszawie2017-01-17
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Tadeusz Nowak, Tomasz Stawecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły stan techniczny lokalu mieszkalnego i jego przyczyny, opierając się wyłącznie na jednej ekspertyzie technicznej, pomimo istnienia sprzecznych opinii i zarzutów strony skarżącej dotyczących wadliwości tej ekspertyzy oraz wpływu części wspólnych budynku na stan lokalu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie dokonały prawidłowego sprawdzenia wszystkich istotnych okoliczności technicznych, opierając się głównie na jednej ekspertyzie, która budziła wątpliwości co do jej kompletności, rzetelności oraz uprawnień sporządzających ją osób. Brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i rozproszenia wątpliwości co do przyczyn zawilgocenia i zagrzybienia lokalu doprowadził do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 i 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli o przeprowadzenie czynności kontrolnych stanu technicznego lokalu mieszkalnego z powodu zawilgocenia, zagrzybienia i pleśni. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał usunięcie nieprawidłowości, m.in. montaż wywietrzaków, demontaż wentylatora okapu i usunięcie śladów zawilgocenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżący zaskarżyli decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestionując prawidłowość ekspertyzy technicznej stanowiącej podstawę decyzji oraz wpływ części wspólnych budynku na stan lokalu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Nowak, sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. L. i R. P.-L. na decyzję [...[ Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. L. i R. P.-L. solidarnie kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej także "[...]WINB", decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania R. P.-L. i T. L., zwanych dalej "skarżącymi", utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (zwanego dalej również "PINB") z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], znak: [...].
W decyzji organu pierwszej instancji nakazano skarżącym usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. R. w W. poprzez: (1) zamontowanie wywietrzaków higrosterowalnych w profilach stolarki zewnętrznej, (2) zdemontowanie wentylatora mechanicznego wyciągu okapu oraz (3) usunięcie śladów po zawilgoceniach w lokalu mieszkalnym nr [...] poprzez usunięcie warstwy malarskiej wraz z gładzią gipsową, pokrycie ww. miejsca emulsją gruntującą, głęboko penetrującą, odtworzenie gładkiej powierzchni ściany za pomocą szpachlówki renowacyjnej, zastosowanie powłoki malarskiej przy użyciu farb przepuszczających parę wodną. Wymienione prace powinny być wykonane zgodnie z zaleceniami zawartymi w "Ekspertyzie technicznej", sporządzonej przez mgr inż. arch. T. P. oraz mgr inż. T. P. Termin wykonania wymienionych obowiązków określono na dwa miesiące od dnia, w którym decyzja organu pierwszej instancji stanie się ostateczna.
Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji [...]WINB wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej "k.p.a.", oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409.), dalej "pr.bud.".
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismami z dnia 8 maja 2012 r. oraz z 13 kwietnia 2013 r., skarżący wnioskowali o przeprowadzenie czynności kontrolnych stanu technicznego lokalu mieszkaniowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, położonym przy ul. P. w W. Skarżący sugerowali wady konstrukcyjne lub wady wykonania wymienionego budynku prowadzącego do zawilgocenia ścian i sufitu oraz do występowania zagrzybienia i pleśni w zajmowanym przez nich lokalu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. podjętą w wyniku przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz dalszego postępowania, powiatowy organ nadzoru budowlanego nakazał skarżącym usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w ww. lokalu mieszkalnym, określając termin wykonania tego obowiązku na dwa miesiące od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Jako podstawę prawną decyzji PINB wskazano art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zwanej dalej "pr.bud.".
W wyniku złożonego przez skarżących odwołania, [...]WINB decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa zarówno w zakresie przeprowadzonej oceny stanu faktycznego, jak i stanu prawnego. Rozstrzygnięcie PINB zostało wydane w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 pr.bud., z którego wynika, że decyzje wydawane na jego podstawie mają charakter związany, a nie swobodny. Organ, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że oznacza to, że jeśli wystąpi choćby jedna z określonych w nim przesłanek, to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, ale zobligowany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Skoro więc PINB w niniejszej sprawie stwierdził nieodpowiedni stan techniczny lokalu, zobowiązany był do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Organ drugiej instancji podkreślił także, iż przywołany przepis obliguje organy nadzoru budowlanego do podejmowania działań mających przeciwdziałać brakowi dochowywania, przez zobowiązane do tego podmioty, wymogów określonych w ustawie, a odnoszących się do odpowiedniego utrzymania obiektu budowlanego. Zobowiązanie właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego do wykonania czynności, wynikających z art. 66 ust. 1 pr.bud., jest konsekwencją niewywiązania się z nałożonych na nich obowiązków, mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym, a wynikających z art. 61 ust. 1 pr.bud. Zakres tych obowiązków określony został, w ocenie organu, w art. 5 ust. 2 pr.bud., według którego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1-7 pr.bud. Jeśli więc organ stwierdzi np., że obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym lub może zagrażać życiu lub zdrowiu czy bezpieczeństwu mienia, może nakazać jego właścicielowi lub zarządcy, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, z określeniem terminu wykonania tego obowiązku.
Organ stwierdził więc, że skarżący powinni byli podjąć czynności zmierzające do utrzymania substancji budowlanej w należytym stanie technicznym, tj. w stanie jego sprawności technicznej. W związku z tym, w ocenie organu wojewódzkiego, PINB słusznie nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. [...]WINB żądania skarżących odnoszące się do części wspólnych budynku (np. komina), nie mogły być przedmiotem postępowania, skoro dotyczyło ono oceny stanu technicznego lokalu nr [...], a nie całości budynku.
Organ podkreślił też, że przedłożona do akt sprawy "Ekspertyza techniczna" została sporządzona przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po jej przeanalizowaniu [...]WINB nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania. Dokumentacja była sporządzona w sposób staranny i szczegółowy oraz nie budzi żadnych zastrzeżeń organu drugiej instancji, a skarżący, poza kwestionowaniem tej ekspertyzy, nie przedłożyli żadnych dokumentów świadczących o jej nieprawidłowości.
Organ wskazał również, że obowiązki nałożone na skarżących decyzją PINB nie dotyczą części wspólnych budynku, a ze sporządzonej ekspertyzy technicznej wynika, że nieodpowiedni stan techniczny nie jest spowodowany nieprawidłowościami związanymi z częściami wspólnymi obiektu, tylko przeróbkami dokonanymi w lokalu nr [...] w zakresie jego wentylacji. Usunięcie śladów zawilgocenia, zdemontowanie wentylatora z wyciągu okapu oraz zamontowanie wywietrzników w profilach stolarki zewnętrznej oznaczają jedynie naprawę części składowych lokalu.
Natomiast w odniesieniu odpowiedzialności inwestora (dewelopera), organ wskazał, że skarżący mogą dochodzić zwrotu roszczeń na drodze cywilnej.
Na decyzję [...]WINB z dnia [...] marca 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli R. P.-L. oraz T. L.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, tj.:
1) § 93 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem"), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem przez organy nadzoru budowlanego, że niedopuszczalne jest zastosowania w kuchni skarżących okapu z mechanicznym wentylatorem wywiewnym, pomimo spełnienia obu istotnych warunków, tj. usytuowania go bezpośrednio nad kuchnią elektryczną oraz istnienia w kuchni dodatkowego otworu odprowadzania powietrza usytuowanego 0,15 m poniżej płaszczyzny sufitu;
2) § 140 pkt 1, § 142 i § 143 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nienakazaniu wspólnocie mieszkaniowej usunięcia przyczyn złego stanu technicznego lokalu skarżących tkwiących w częściach wspólnych. Przyczyny te polegały na niepodniesieniu wysokości komina wentylacyjnego obsługującego kuchnię skarżących i zastosowaniu na jego wylocie nasady kominowej zabezpieczającej przed odwróceniem ciągu. Uczyniono tak pomimo (a) dołączenia do akt sprawy dowodu w postaci opinii biegłego sądowego potwierdzającej fakt, że oba wyloty kominów wentylacyjnych, obsługujących lokal skarżących, zostały wybudowane niezgodnie z przepisami, (b) istnienia prawomocnego wyroku o sygn. akt [...] w sprawie pomiędzy skarżącymi a deweloperem uznającego wykonanie wylotów przewodów wentylacyjnych obsługujących lokal skarżących za niezgodne z przepisami;
3) § 150 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia poprzez niewydanie decyzji nakazującej wspólnocie mieszkaniowej usunięcie występujących w częściach wspólnych przyczyn występowania ciągu wstecznego w kuchni jako przyczyny niezapewnienia w lokalu kierunku przepływu powietrza od pomieszczenia o mniejszym do pomieszczenia o większym stopniu zanieczyszczenia powietrza, w tym przypadku od pokoi do kuchni i łazienki;
4) § 155 rozporządzenia poprzez wydanie przez organ decyzji nakazującej zamontowanie wywietrzaków higrosterowalnych w profilach stolarki zewnętrznej, pomimo że okna w lokalu skarżących nie spełniają kryteriów dużej szczelności, mają konstrukcję umożliwiającą otwieranie co najmniej 50% powierzchni wymaganej zgodnie z § 57 dla danego pomieszczenia, posiadają funkcję rozszczelniania oraz wycięte fragmenty uszczelek nie tylko w górnej, ale także w bocznych framugach wszystkich okien w lokalu i drzwiach balkonowych, oraz pomimo że ekspertyzą techniczną lokalu nie była objęta stolarka okienna i nikt jej nie badał;
5) § 309 ust. 2 rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że lokal skarżących jest dobrze zaprojektowany i wykonany, pomimo utrzymywania się zawilgoceń i zagrzybienia w narożnikach lokalu, bez względu na przyczynę;
6) § 315 i § 317 ust. 2 rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie, że lokal skarżących posiada nadal dobrą izolację termiczną, pomimo wielokrotnych przecieków do lokalu oraz występowania zawilgoceń, zagrzybienia i pleśni;
7) § 321 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że lokal skarżących jest dobrze wykonany, pomimo nadmiernego wychładzania ściany wschodniej i stropodachu szczególnie w narożnikach i liniowo wzdłuż elewacji północnej, wschodniej i południowej;
8) art. 81c ust. 2 pr.bud. poprzez brak zlecenia przez organ, w ramach zastępczej ekspertyzy technicznej, określenia faktycznego (na dzień wykonywania ekspertyzy) stanu technicznego części wspólnych budynku wpływających na stan lokalu skarżących;
9) art. 81c ust. 2 pr.bud. poprzez niewyjaśnienie przez organ nadzoru poważnych rozbieżności w zakresie ustaleń faktycznych wynikających z przedłożonych opinii i raportów odnośnie stanu technicznego części wspólnych budynku wpływających na stan lokalu skarżących oraz w zakresie wydanych zaleceń naprawczych;
oraz
II. naruszenie przepisów prawa postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania, mające na celu utrudnienie dokładnego ustalenia przyczyn zawilgocenia lokalu, elewacji balkonu oraz wychłodzenia ściany wschodniej z uwagi na usytuowanie przyczyn tego stanu w częściach wspólnych nieruchomości, a ich precyzyjne określenie nie leżało w interesie negatywnie nastawionego do skarżących zarządu wspólnoty mieszkaniowej, co doprowadziło do tego, że PINB zlecił wykonanie ekspertyzy technicznej lokalu m.in.: a) w zakresie nieadekwatnym do występujących od wielu lat zawilgoceń w lokalu skarżących; b) bez wykonania niezbędnego zbadania stanu izolacji termicznej stropodachu, pomimo zapadłych w tej kwestii ustaleń podczas rozprawy administracyjnej odbytej w dniu 17 września 2013 r. oraz zaleceń zawartych w postanowieniu nr [...][...]WINB z dnia [...] stycznia 2014 r.; c) bez ustalenia przyczyn nadmiernego wychładzania całej ściany wschodniej a także elewacji balkonu i ściany obok niego będącymi częścią wspólną nieruchomości;
2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierzetelne i stronnicze przeprowadzenie postępowania dowodowego, co doprowadziło do: a) przyjęcia przez oba organy, w sposób bezkrytyczny, w świetle pozostałych złożonych w sprawie dowodów, ustaleń stanu faktycznego i zaleceń ekspertyzy technicznej wykonanej przez mgr inż. arch. T. P., które są sprzeczne z ustaleniami i zaleceniami zawartymi w innych opiniach, b) nieujawnienia w dokumentach postępowania fotografii i ustaleń faktycznych dokonanych przez P. M., Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, obecnego podczas wykonywania ekspertyzy technicznej przez mgr inż. arch. T. P.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, nawet jeśli nie wszystkie zarzuty skargi i żądania skarżących są w pełni zasadne. Przede wszystkim Sąd uznał, że w świetle akt sprawy oraz stanowiska wyrażanego wielokrotnie przez skarżących ustalenia organów administracji przyjęte za podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego należy uznać za niepełne i niekonsekwentne. Należy zatem uznać, że organy administracji prowadzące postępowanie w rozpatrywanej sprawie nie dokonały prawidłowego sprawdzenia wszystkich istotnych okoliczności technicznych. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 oraz 107 § 3 k.p.a.
Podstawowym dokumentem, na którym organy administracji pierwszej instancji oraz drugiej instancji oparły swoje decyzje była "Ekspertyza techniczna przyczyn zawilgocenia w lokalu mieszkalnym nr [...] położonym w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. rotm. P. w W.". Ekspertyzę tę sporządził mgr inż. arch. T. P., który posiada uprawnienia architekta, tzn. uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej, natomiast sprawdził tę ekspertyzę mgr inż. T. P., uprawniony do sporządzania projektów budowlanych konstrukcyjnych wszelkich obiektów budowlanych, projektów instalacji i urządzeń sanitarnych oraz do projektów budowlanych architektonicznych wszelkich obiektów budowlanych inżynierskich zaliczanych do budownictwa powszechnego i innych. Ekspertyza została sporządzona w lutym 2005 r. i obejmuje 138 stron. Skarżący kwestionują wszakże prawidłowość wykonania ekspertyzy, bowiem podważają uprawnienia T.P. do przygotowywania takich dokumentów.
Organ drugiej instancji stwierdził w swojej decyzji, że "przedłożona do akt sprawy ‘Ekspertyza techniczna’ została sporządzona przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Po dokonaniu jej analizy [...] WINB nie znalazł podstaw do jej zakwestionowania". W decyzji oraz w odpowiedzi na skargę [...]WINB nie odniósł się do kwestii, czy uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej bez ograniczeń uprawniają osobę posiadającą je do sporządzania opinii powykonawczych w zakresie w szczególności, że § 11 i § 14 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie (Dz. U. z 2014 r., poz. 1278) odróżniają wymieniony typ uprawnień od uprawnień budowlanych w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych.
W kontekście art. 8 k.p.a. należało również wskazać, czy w przepisach prawa budowlanego, przepisach ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa (Dz.U. z 2001 r., Nr 5, poz. 42 z późn. zm.), przepisach podustawowych dotyczących wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie lub innych regulacjach, w tym zasadach etyki zawodowej samorządu architektów i inżynierów budownictwa, dopuszcza się sprawdzanie ekspertyzy wykonanej przez członka ww. samorządu przez inną osobę dysponującą uprawnieniami budowlanymi, jeśli między nimi występują więzi o charakterze osobistym. Zbieżność nazwisk osób podpisanych pod ww. "Ekspertyzą techniczną" może sugerować taką więź, a przez to uzasadniać pytanie o niezależność i bezstronność osób sporządzających ekspertyzę.
Odnosząc się do treści "Ekspertyzy technicznej" Sąd stwierdza, że została ona sporządzona w odniesieniu do stanu faktycznego z dnia 12 lutego 2015 r. Sporządzający ekspertyzę stwierdził, że formułuje swoje wnioski "na podstawie zapoznania się z dokumentacją archiwalną i porównania jej ze stanem istniejącym". W ekspertyzie nie wskazuje się, czy wzięto pod uwagę inne ekspertyzy, choćby dla potrzeb oceny dynamiki zawilgocenia ścian w lokalu nr [...]. Pogłębionej analizy przygotowanych w sprawie badań, opinii i ekspertyz nie przeprowadziły też – we właściwym zakresie – organy administracji, a w każdym razie nie przedstawiły wyników takiej analizy porównawczej.
W "Ekspertyzie technicznej" stwierdzono ponadto, że detale budynku w zakresie obowiązujących w czasie uzyskania pozwolenia na budowę przepisów i norm oraz zasad sztuki budowlanej zostały prawidłowo zaprojektowane i wykonane. Nie stwierdzono również przerw, pęknięć, ubytków oraz innych oznak braku homogenicznej izolacji przegród pionowych i poziomych zewnętrznych lokalu. Nie stwierdzono ponadto nienormatywnych mostków cieplnych w przegrodach zewnętrznych lokalu, a różnice temperatur powierzchni zewnętrznych przegród swą amplitudą mieszczą się w normie. Nie ustalono jednak, i to należy podkreślić, czy w przegrodach zewnętrznych lokalu występuje kondensacja pary wodnej, ani też jakie były przyczyny powstawania pleśni w przegrodach zewnętrznych lokalu (Ekspertyza, s. 136). Stwierdzono natomiast ślady zawilgocenia o charakterze powierzchniowym na wewnętrznej stronie ściany. Należy zatem rozumieć, że były to ślady wynikające z wcześniej występujących zjawisk niewłaściwej wentylacji lub wcześniejszych, a już usuniętych wad stolarki okiennej. W ekspertyzie nie odniesiono się do kwestii skutków, jakie miały wcześniejsze zmiany polegające na tzw. rozszczelnieniu okien w omawianym lokalu. Nie wskazano też, czy w lokalach mieszkalnych, położonych poniżej lokalu nr [...] wystąpiły podobne zawilgocenia jak w lokalu skarżących i czy konstrukcje okien miała wpływ na wentylację porównywanych lokali.
Powyższa opinia Sądu wynika z faktu, że ocena dokonana przez przygotowującego "Ekspertyzę techniczną" z 2015 r. pozostaje w kolizji z wnioskami zawartymi w dokumencie pod tytułem "Badanie termowizyjne lokalu mieszkalnego" przy ul. P. w W. przygotowaną przez mgr inż. arch. M. P. w lutym 2012 r. W tym drugim dokumencie stwierdzono bowiem, że wykonane termogramy i zdjęcia wskazują na występowanie grzybów pleśniowych w salonie i w sypialni. Analiza termograficzna świadczy o znacznym zawilgoceniu ściany. Powodem zawilgocenia nie jest zła izolacja termiczna ściany zewnętrznej i stropodachu pomimo miejscowego wykonania ściany zewnętrznej z żelbetu – materiału o obniżonej izolacyjności termicznej. Prawdopodobnym powodem zawilgocenia stropodachu jest przedostanie się wody opadowej z dachu w warstwy izolacji poniżej przestrzeni wentylacyjnej. Brak usunięcia przyczyny wilgoci powodować będzie – zdaniem autorki "Badania termowizyjnego" - dalszy rozwój grzybów pleśniowych.
W cytowanej ekspertyzie z 2012 r. wskazuje się również na wady montażu okien, a także wady samych okien, przez co zaleca się wymianę okien na nowe, wyposażone w odpowiednie nawiewniki. Według oświadczenia skarżących, okna zostały uzupełnione o odpowiednie urządzenia służące do wymiany powietrza, ale nie zmieniło to stanu zawilgocenia ścian w lokalu nr [...].
Organy administracji przyjęły jako niekwestionowany fakt, że w "Ekspertyzie technicznej" z 2015 r. stwierdzono brak posiadania przez lokal prawidłowej wentylacji grawitacyjnej, mimo że lokal nr [...] posiada wykonane zgodnie z projektem i obowiązującymi przepisami kanały wentylacji grawitacyjnej. Istniejąca pierwotnie instalacja wentylacji grawitacyjnej w lokalu została poddana przeróbkom, które uniemożliwiają jej prawidłowe działanie przez eliminację podstawowych zasad działania, jakimi jest konieczność zapewnienia wymiany powietrza we wszystkich pomieszczeniach lokalu, poprzez wywiew przy jednoczesnym nawiewie, w tym zawartej w powietrzu pary wodnej. Przeróbki zostały wykonane wewnątrz lokalu.
Organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie, a także autor "Ekspertyzy technicznej", nie odniosły się wszakże wprost do okoliczności wskazanej w opinii kominiarskiej z dnia 30 listopada 2013 r., załączonej do Ekspertyzy (k. 130-131). W tej opinii nie stwierdzono, aby w lokalu nr [...] brakowało wentylacji grawitacyjnej (punkt 3, tiret 1 opinii). W kilkunastu lokalach, lecz nie w lokalu [...], nakazano wykonanie nad kuchnią okapu wentylacji grawitacyjnej. W kilkunastu lokalach, w tym w lokalu [...], pouczono tylko mieszkańców o potrzebie otwierania okiem w czasie używania okapów z wentylatorkami. W tym zakresie przedstawioną "Ekspertyzę techniczną" należało uznać za nie dość konsekwentną w zakresie ustaleń i wniosków.
W stosunku do ekspertyzy sporządzonej przez T. P., skarżący przedstawili obszerne uwagi z dnia 18 czerwca 2015 r. (k. 309-312). Uwagi te nie stały się wszakże przedmiotem bacznej oceny, mimo że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta kilka miesięcy po przedstawieniu ww. ekspertyzy oraz uwag skarżących.
W świetle wątpliwości, które budzą decyzje organu pierwszej oraz drugiej instancji opierające się zasadniczo tylko na "Ekspertyzie technicznej" T. P. należało stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 77 oraz 107 § 3 k.p.a. Organy administracji powinny doprowadzić do rozwiania wątpliwości, co do przyczyn zawilgocenia i zagrzybienia w lokalu nr [...] oraz uchylenia niekonsekwencji wyrażonych w rozpatrywanych decyzjach. Dopiero po wszechstronnym wyjaśnieniu sprawy możliwe będzie podjęcie decyzji co do zakresu koniecznych prac naprawczych i podmiotu (podmiotów) zobowiązanego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowić zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego, jak również - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - uchylił również decyzję organu pierwszej instancji w uznaniu, iż uchybienia wymienione wyżej dotyczą organów obu instancji.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., czyli jak w pkt II wyroku
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło