VII SA/Wa 1206/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. I. skargę oddala II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata E. R. z Kancelarii Adwokackiej przy ul. [...] W.: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 305 (trzysta pięć) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 55 (pięćdziesiąt pięć) złotych. Sygnatura akt VII SA/Wa 1206/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2006r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - nakazał inwestorowi B. B. rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr. [...] w L. gm. Z. przy granicy działki należącej do Z. i R. C., oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż inwestor w 2005 roku wybudował budynek gospodarczy, murowany, parterowy, z dachem dwuspadowym pokryty eternitem o wym. 7,00 x 8,0 m. Został on dostawiony do budynku inwentarskiego, z którym posiada wspólną ścianę szczytową, a ściana bez otworów okiennych i drzwiowych znajduje się w odległości 0,45 m od granicy działki sąsiedniej, która jest niezabudowana, przy czym ściana budynku istniejącego inwentarskiego do którego dostawiono przedmiotowy budynek znajduje się 3,0 m od granicy działki. Budynek gospodarczy jak stwierdził inwestor, został wykonany bez wcześniejszego uzyskania decyzji pozwolenia na budowę i projektu budowlanego. Ponadto sprawdzono informację dotyczącą pożaru budynku na tej nieruchomości w miejscu, w którym wybudowany został przedmiotowy budynek w celu ustalenia czy wykonane roboty budowlane nie były robotami budowlanymi remontowymi w stosunku do których należało by prowadzić postępowanie naprawcze zgodne z art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Z informacji uzyskanych z Komendy Państwowej Powiatowej Straży Pożarnej w Z., potwierdzono fakt spalenia się budynku w dniu 26 stycznia 2006r. warsztatu mechanicznego drewnianego przykrytego eternitem o wym. 9,0 x 5,0 m, przyległego do budynku inwentarskiego należącego do B. B.. Istniejący budynek, który uległ spaleniu był drewniany, a budynek będący przedmiotem postępowania jest murowany i o wymiarach innych niż poprzedni. Organ wskazał, iż rozpoczęcie robót budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt. 7 obwiązującego prawa budowlanego polegające na budowie, odbudowie, przebudowie budynku w określonym miejscu, powinny zostać poprzedzone wcześniejszym uzyskaniem decyzji pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego. Budowa budynku gospodarczego bez decyzji pozwolenia na budowę właściwego organu, obliguje organ nadzoru budowlanego do zastosowania art. 48 obowiązującego Prawa budowlanego. W przedmiotowej sprawie z zebranego materiału dowodowego wynika iż, budynek został wybudowany na terenach zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej tzn. na terenie przewidzianym pod ten rodzaj zabudowy określonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy Z.. Natomiast jego usytuowanie w odległości 0,45 m od granicy działki sąsiedniej narusza przepisy techniczno - budowlane dotyczące usytuowania obiektu w stosunku do granic działek sąsiednich w sposób uniemożliwiający doprowadzenie budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w § 12 określa w jakich odległościach należy sytuować budynki od granicy działek sąsiednich. W żadnym punkcie tego paragrafu nie jest możliwe sytuowanie obiektu budowlanego w odległości 0,45 m od granicy, pkt. 3 § 12 dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych i drzwiowych w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo nie jest możliwe zachowanie odległości 3,0 m od granicy, ze względu na rozmiary działki. W ocenie organu I instancji ponieważ usytuowanie przedmiotowego budynku mieszkalnego uniemożliwia organowi nadzoru budowlanego doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem, bezprzedmiotowe jest również prowadzenie procedury legalizacyjnej w myśl art. 48 ust. 2 w związku z naruszeniem art. 48 ust. 2 pkt. 2 obowiązującego prawa budowlanego. W związku z powyższym orzeczono na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakaz rozbiórki obiektu budowlanego, który został wykonany bez uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r., nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania B. B. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. nr [...] z dnia [...] października 2006r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z dyspozycją przepisu 28 ustawy Prawo budowlane - roboty budowlane można rozpocząć - o ile przepisy nie stanowią inaczej - jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zrealizowanie budowy budynku gospodarczego na nieruchomości w L., gm Z. objęte było obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie dopełnił. W myśl art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego istnieje możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. Warunkiem powyższej legalizacji jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, a mianowicie: zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie naruszenie przepisów w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż w rozpatrywanym przypadku nie istnieje możliwości legalizacji, z uwagi na naruszenie, wynikające z usytuowania budynku w odległości 0,45m od granicy z działką sąsiednią warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. Jakkolwiek z § 12 ust. 6 w/w rozporządzenia wynika, iż: budynek może być usytuowany ścianą zewnętrzną bez otworów bezpośrednio przy granicy działki budowlanej(...), jeżeli: 1) wynika to z ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu bądź 2) na sąsiedniej działce istnieje już budynek ze ścianą usytuowaną bezpośrednio przy tej granicy, (...), to jednak w niniejszym przypadku usytuowanie samowolnie zrealizowanego budynku wyklucza możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem z uwagi na niespełnienie warunków wynikających z w/w punktów 1 i 2. Skargę na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2007r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B. B. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - błąd w ustaleniach faktycznych dokonanych i przyjętych za podstawę decyzji, polegający na błędnym przyjęciu, iż budynek został wybudowany, gdy inwestor dokonał tylko jego remontu po spaleniu, - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji polegający na błędnym, stwierdzeniu, iż jest to budynek wybudowany bez uwzględnienia charakteru, oraz przeznaczenia obiektu, jego wartości, oraz tego, że jest to budynek przeznaczony do przechowywania urządzeń rolniczych, oraz produktów rolnych przed opadami atmosferycznymi, * nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia bardzo trudnej sytuacji osobistej, majątkowej i rodzinnej, * nieuwzględnienie faktu, iż obiekt ten został wybudowany kilkadziesiąt lat temu przez ojca skarżącego, a nie przez inwestora, - błędnego ustalenia, iż obiekt wybudowany jest niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i zlokalizowany jest 45 cm od granicy z sąsiadem w sytuacji, gdy sąsiad rozważa dobudowanie do tego budynku swojego pomieszczenia gospodarczego, a skarżący sam dokładnie nie wie, gdzie przebiega granica między działkami. W ocenie strony skarżącej zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, oraz przepisów prawa administracyjnego. Skarżący podniósł, iż podpisanie protokołu oględzin zostało na nim wymuszone, mimo, iż nie zgadzał się z jego ustaleniami. Nie został on również pouczony o przysługującym prawie do odmowy podpisania protokołu. Organy nadzoru budowlanego niewłaściwie zakwalifikowały obiekt budowlany jako nowopowstały, gdy tymczasem inwestor dokonał wyłącznie jego remontu. Powyższe potwierdzają zeznania świadków, które nie zostały wzięte pod uwagę przez organ w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.), Sądy Administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie prawidłowo dokonano ustaleń faktycznych i zastosowano właściwe przepisy prawa materialnego. Okolicznością niekwestionowaną w niniejszej sprawie jest fakt wybudowania w 2005r. budynku gospodarczego znajdującego się na działce nr [...] w L. gm. Z. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo budowlane mamy do czynienia wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część został wybudowany bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu. Wskazać należy, iż artykuł 48 ustawy Prawo budowlane po jego zmianie dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003r. - o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw dopuszcza legalizację obiektu wniesionego bądź wznoszonego bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ale zgodnie z przepisami i regułami sztuki budowlanej. Oznacza to, że nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, bowiem organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest w pierwszym rzędzie ustalić czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały, że nie jest możliwa legalizacja budynku zrealizowanego przez skarżącego, z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 48 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, a mianowicie budowa narusza przepisy techniczno- budowlane. Przedmiotowy budynek nie jest zgodny z § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym: "1. Jeżeli z przepisów § 13, 60, 271 i 273 lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. 2. Odległość od granicy, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się w poziomie od najbliższej krawędzi zewnętrznej otworu drzwiowego lub okiennego ściany lub w połaci dachowej budynku zwróconej w stronę tej granicy lub od najbliższej krawędzi otworu okiennego umieszczonego w dachu. 3. Sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli: 1) wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo 2) nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. 4. Jeżeli na sąsiedniej działce: 1) w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych w takiej samej odległości od tej granicy, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej, 2) bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy tej granicy, przylegającej do istniejącej ściany, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. 5. Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej, o których mowa w ust. 1, o więcej niż 0,8 m, natomiast części budynku, takie jak balkony, galerie, tarasy, schody zewnętrzne, pochylnie i rampy - o więcej niż 1,3 m. 6. Odległości, o których mowa w ust. 1-5, nie odnoszą się do podziemnych części budynku znajdujących się całkowicie poniżej poziomu terenu. 7. Budynek inwentarski, budynek gospodarczy ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi nie mogą być sytuowane w odległości mniejszej niż 8 m od ściany istniejącego budynku mieszkalnego, budynku zamieszkania zbiorowego albo budynku użyteczności publicznej, dla których wydano decyzję o pozwoleniu na budowę na sąsiedniej działce". Organy administracji ustaliły, iż sporny budynek usytuowany został w odległości 0,45m od granicy sąsiedniej. Jak wynika z powołanego powyżej przepisu nie przewiduje on możliwości posadowienia budynku w takiej odległości od granicy działki sąsiedniej. W tym stanie sprawy jako oczywistą i nie wymagającą szerszego uzasadnienia należy potraktować prawidłowość orzeczenia nakazu rozbiórki. Stwierdzenie tych okoliczności nie tylko uprawniało, ale zobowiązywało organy nadzoru budowlanego do orzeczenia przymusowej rozbiórki. Trzeba bowiem podkreślić związany charakter decyzji podejmowanych w omawianym trybie, który nie pozwala na odstąpienie od nakazu rozbiórki według uznania organu. Celem organów nadzoru budowlanego było doprowadzenie do likwidacji stanu niezgodnego z prawem i ochrona interesu publicznego. Organy nadzoru budowlanego nie biorą natomiast pod uwagę strony podmiotowej czynu, a zwłaszcza stopnia zawinienia sprawcy samowoli budowlanej; ponieważ już naruszenie obowiązku administracyjnego skutkuje koniecznością nałożenia sankcji administracyjnej. Nawet gdyby przyjąć, że zgodnie z twierdzeniem skarżącego zawartym w skardze, organy mylnie przyjęły posadowienie budynku 45 cm od granicy z działką sąsiadów, gdyż budynek posadowiony jest w ostrej granicy, a sąsiad zamierza dobudowanie się do ściany pomieszczenia gospodarczego, to i tak nie jest możliwa legalizacja spornego budynku z uwagi na treść ust. 3 § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z wyjaśnień B. B. i uczestników postępowania, złożonych na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r., wynika bowiem, że działka skarżącego jest duża, jej szerokość wynosi ok. 30-40 metrów, długość ok. 70 m, a sąsiedzi skarżącego nie zamierzają dobudowywać do budynku skarżącego pomieszczenia gospodarczego. Na marginesie wskazać należy, iż niezasadny jest zarzut skargi, iż wykonane roboty budowlane stanowiły remont budynku, który nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Remontem zgodnie z art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane jest wykonywanie robót budowlanych w istniejącym obiekcie budowlanym. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z robotami budowlanymi polegającymi na budowie obiektu budowlanego, a te zgodnie z artykułem 28 ust 1 ww. ustawy można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Organy orzekające w niniejszej sprawie, będąc związane przepisami art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, wypełniły swoje obowiązki wynikające z powołanych przepisów. Organy te w ocenie Sądu podjęły wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, dokonały oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).