VII SA/Wa 1206/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Asesor WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Asesor WSA Paweł Groński (spr.), , Protokolant Ewa Sawicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2008 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. skargę oddala Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działając w oparciu o art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 46 ust. 1 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...] w sprawie bezpłatnego zaopatrzenia w leki, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu wniosku M. W. o wydanie decyzji uprawniającej do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. ustalił brak uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. Rozpatrując odwołanie M. W. od powyższej decyzji Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, że z wydanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] (znak: [...]) wynika, że M. W. jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Organ podniósł, że zgodnie z art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych, uprawnionych do renty rodzinnej przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym w rozumieniu ustawy o świadczeniach, użyte w ustawie o świadczeniach pojęcie "inwalida wojenny" należy wyłącznie odnieść do osoby, o której mowa w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin, na co wskazuje definicja inwalidy wojennego i wojskowego zawarta w art. 5 pkt 5 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego art. 59 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin ma charakter przepisu przejściowego, zgodnie z którym renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6 tej ustawy, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie. W ocenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia cytowany przepis nie kwalifikuje osób wymienionych w art. 59 do kategorii inwalidów wojennych, lecz przyznaje im uprawnienie do rent inwalidzkich przewidzianych dla inwalidów wojennych. Dodatkowo przepisy art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin, zawęziły pojęcie inwalidy wojennego w stosunku do przepisów obowiązujących wcześniej. Dlatego uprawnienia do renty inwalidzkiej, które wynika z art. 59 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin nie można utożsamiać ze statusem inwalidy wojennego, szczególnie w kontekście definicji inwalidy wojennego przyjętej na użytek ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Przepis art. 45 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych określa szczególne uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających osób wymienionych w tym przepisie: 1) osób które są inwalidami wojskowymi, 2) osób które doznały uszczerbku na zdrowiu w okolicznościach określonych w art. 7 i 8 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin i nie zostały zaliczone do żadnej z grup inwalidów, 3) osób wymienionych w art. 42 i 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Skoro zatem osoba, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie jest inwalidą wojennym, o którym mowa w art. 6-8 lub art. 30 tej ustawy, wdowa po takiej osobie, biorąc pod uwagę definicję inwalidy wojennego określoną w ustawie o świadczeniach, nie jest uprawniona do bezpłatnego zaopatrzenia w leki, o którym mowa w art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Powyższa decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia stała się przedmiotem skargi M. W., która zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 45 ust. 1 pkt 3 i art. 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z art. 59 ust. 1, 3 i 4 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin oraz art. 7 i art. 35 § 2 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, mając na względzie słuszny interes obywatela. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] maja 2008 r. i stwierdzenie posiadania uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. W uzasadnieniu skargi M. W. podniosła, że wystawione zaświadczenie jest jedynie jednym z dowodów w sprawie, a ustawodawca organom NFZ przyznał prawo ustalania uprawnień do bezpłatnego zaopatrzenia leki w oparciu o przepisy ustawowe. Według skarżącej to na tych organach ciążył obowiązek wszechstronnego zgromadzenia materiału dowodowego, w tym ewentualnego zażądania uszczegółowienia zaświadczenia, jeżeli jego ogólnikowość utrudniała podjęcie prawidłowej decyzji. M. W. podkreśliła, że jest wdową po inwalidzie wojennym, uprawnionym do chwili śmierci do pobierania renty inwalidzkiej na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, czyli osobą uprawnioną o której mowa w art. 59 ust. 3 tej ustawy do renty rodzinnej. W ocenie skarżącej art. 59 cytowanej ustawy wymienia trzy rodzaje osób, a mianowicie określone w ust. 1 i 2 tego artykułu oraz w jego ustępie 3. W rezultacie jest wymieniona w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a zatem jako osobie wymienionej w art. 59 ust. 3 tej ustawy przysługuje jej prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki na podstawie art. 45 ust.1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych i taka decyzja winna była być wydana. Zdaniem M. W. gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie uprawnień jedynie tym osobom, na które wskazuje Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia to powinien ograniczyć się jedynie do wskazania -w art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – przepisu ust. 1 art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a nie całego art. 59 tej ustawy. Ponadto M. W. podniosła, że spełnia dodatkowo kryteria z art. 46 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jako wdowa po inwalidzie wojennym. Skarżąca zwróciła uwagę, że organ rentowy potwierdził tą okoliczność wydając stosowną legitymację o prawie do świadczeń zdrowotnych jako wdowie po inwalidzie wojennym, który pobierał do chwili śmierci renty inwalidzkiej z art. 59 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a jednym z kryteriów przyznania tej renty było posiadanie statusu inwalidy wojennego na podstawie dotychczasowych przepisów. Jednocześnie M. W. wyraziła wątpliwość, czy jedynym dokumentem stwierdzającym prawo do bezpłatnych leków ma być decyzja wydana na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdyż art. 45 ust. 3 i 46 ust. 4 tej ustawy stanowią o okazaniu dokumentu potwierdzającego uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie przytaczając dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne oraz podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) inwalidom wojennym oraz osobom represjonowanym, ich małżonkom pozostającym na ich wyłącznym utrzymaniu oraz wdowom i wdowcom po poległych żołnierzach i zmarłych inwalidach wojennych oraz osobach represjonowanych, uprawnionym do renty rodzinnej, przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki oznaczone symbolami "Rp" lub "Rpz", dopuszczone do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto stosownie do art. 45 ust. 1 cyt. wyżej ustawy osobom: 1) które są inwalidami wojskowymi, 2) które doznały uszczerbku na zdrowiu w okolicznościach określonych w art. 7 i 8 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin i nie zostały zaliczone do żadnej z grup inwalidów, 3) wymienionym w art. 42 i 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, 4) które są cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych - przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte wykazami leków podstawowych i uzupełniających. W wyniku przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego ustalono, że M. W. jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.). Fakt ten potwierdza jednoznacznie zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] (znak: [...]). Należy w tym miejscu podnieść, że osobie takiej nie przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki. Należy podkreślić, że ustawodawca w cytowanym art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje m. in. na osoby wymienione w 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Zgodnie z art. 59 ust. 1 przedmiotowej ustawy renty inwalidzkie przewidziane w ustawie dla inwalidów wojennych przysługują również osobom zaliczonym do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych w okolicznościach innych niż określone w art. 6, jeżeli osoby te były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy. Nie ulega wątpliwości, że przepis ten ma charakter przejściowy, co wynika zarówno z jego treści, jak i systematyki ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Należy podzielić stanowisko organu, że prawo do bezpłatnego zaopatrzenia w leki mają m. in. inwalidzi wojenni oraz osoby, które wprawdzie nie są inwalidami wojennymi w myśl przepisów ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin ale, które były uznane za inwalidów wojennych w myśl przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tej ustawy. Przepis ten miał na celu niewątpliwie objęcie uprawnieniem do zaopatrzenia w bezpłatne leki także te osoby, których inwalidztwo powstało w innych okolicznościach niż określone w art. 6 przedmiotowej ustawy oraz, które w obecnym stanie prawnym nie mogłyby nabyć uprawnienia inwalidy wojennego ale prawa te nabyły w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. W żadnym jednak przypadku nie można uznać, że uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki rozciąga się również na wdowy po takich osobach, które ustawodawca potraktował w sposób szczególny zrównując z osobami, którzy zostali uznani za inwalidów wojennych w myśl obecnie obowiązujących przepisów. Należy w tym miejscu podkreślić, że co prawda literalne brzmienie art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wskazuje na osoby wymienione w całym art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a nie jedynie jego ustępie pierwszym, jednakże nie należy pomijać sensu i celu cytowanych przepisów, a w szczególności właściwego zakresu objętego ich ustawową regulacją. Nie można w szczególności pomijać faktu, że ww. przepis art. 59 nie dotyczy bezpłatnego zaopatrzenia w leki, lecz zaopatrzenia rentowego i innych form pomocy wynikających z ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Pozostałe ustępy tego artykułu dotyczą zatem odpowiednio: sytuacji, gdy osoba uprawniona jest z tytułu inwalidztwa do świadczeń o charakterze rentowym z instytucji zagranicznej i zmniejszenia z tego tytułu renty (art. 59 ust. 2), odpowiedniego zastosowania przepisu przejściowego do rent rodzinnych (art. 59 ust. 3) i dokładnego ustalenia zakresu uprawnień wynikających z poszczególnych przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, które przysługują osobom o których mowa w ust. 1 i 2 oraz osobom, o których mowa w ust. 3 (art. 59 ust. 4). Organ prawidłowo podkreślił, że w rozumieniu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, użyte w tej ustawie pojęcie "inwalida wojenny" należy wyłącznie odnieść do osoby, o której mowa w art. 6-8 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz członków ich rodzin. Zgodnie z art. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który jest właściwym aktem regulującym kwestię zaopatrzenia w bezpłatne leki użyte w ustawie określenia inwalida wojenny lub wojskowy oznaczają osobę, o której mowa w art. 6-8 lub w art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Przepisy art. 6-8 oraz art. 30 precyzują, która osoba może zostać uznana za inwalidę wojskowego lub wojennego. Dlatego przepis art. 46 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na który niewłaściwe powołuje się M. W. dotyczy wyłącznie tych inwalidów wojennych, o których mowa w cytowanych wyżej 6-8 oraz art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, a także wdowom i wdowcom po tych osobach. Tymczasem zmarły mąż skarżącej nie był zakwalifikowany do kategorii osób, o których mowa w cytowanych art. 6-8 oraz art. 30. Odesłanie w art. 45 ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych także do osób, o których mowa w art. 59 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin oznacza jedynie, że ustawodawca objął uprawnieniem w bezpłatne zaopatrzenie w leki również osoby, które wprawdzie nie mają statusu inwalidy wojennego w świetle obecnie obowiązującego stanu prawnego, lecz niejako w drodze wyjątku zostały do tej grupy zaliczone ze względu na nabyte wcześniej prawa. Trudno jednak uznać – wbrew twierdzeniom skarżącej – że dotyczy to także wdów i członków rodzin takich osób. Skoro organ dysponował zaświadczeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] (znak: [...]), wskazującym jednoznacznie, że M. W. jest wdową uprawnioną do renty rodzinnej po osobie, o której mowa w art. 59 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), a nie wdową po inwalidzie wojennym to organy Narodowego Funduszu Zdrowia nie mogły w oparciu o przepisy art. 45 i 46 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przyznać jej uprawnienia do bezpłatnego zaopatrzenia w leki. Odnosząc się do zarzutu skarżącej niewyjaśnienia przez organy wszystkich okoliczności sprawy należy zauważyć, że organy te nie mają żadnych uprawnień do kwestionowania zaświadczeń wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej sprawie najistotniejszym dowodem jest wspomniane zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia [...] kwietnia 2008 r. i wagi tego zaświadczenia w ocenie stanu faktycznego niezbędnego do ustalenia prawa do bezpłatnego zaopatrzenia w leki nie zmienia posiadana przez skarżącą legitymacja o prawie do świadczeń zdrowotnych jako wdowa po inwalidzie wojennym, który pobierał do chwili śmierci renty inwalidzkiej z art. 59 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Jak podkreślono wyżej posiadanie statusu inwalidy wojennego zmarłego męża skarżącej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin nie jest kwestionowane. Wręcz przeciwnie – przesądza, o tym, że skarżąca może być uprawniona do różnych form zaopatrzenia na podstawie tej ustawy, jednakże wyłączona jest z kręgu osób uprawnionych do zaopatrzenia w bezpłatne leki na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W ocenie Sądu Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sposób prawidłowy podjął wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo i wyczerpująco rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nie uchybiły zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Nie można także podzielić zarzutu M. W., że uprawnienie do bezpłatnego zaopatrzenia w leki może wynikać także z innego dokumentu, a nie jedynie z decyzji wydanej na podstawie art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Bez wątpienia to art. 109 ust. 1 zawierający normę kompetencyjną stanowi podstawę do rozpatrywania przez organ Funduszu indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego, których ustawodawca wprost zalicza sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, a zatem także świadczenia polegającego na bezpłatnym zaopatrzeniu w leki. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.