VII SA/Wa 1211/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie wycofania produktu z obrotu oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez A. P. (dawniej K.) decyzją z [...] marca 2017 r. (znak: [...]) Główny Inspektor Sanitarny, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2010 r. (znak: [...]) o wycofaniu z obrotu na terenie całego kraju wyrobu o nazwie "[...]" oraz wszystkich podobnych wyrobów i nakazaniu zaprzestania działalności m. in. obiektów prowadzących obrót tymi wyrobami. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Główny Inspektor Sanitarny w związku ze zgłaszanymi przez oddziały toksykologiczne szpitali przypadkami nagłych zachorowań (zatruć) młodych ludzi w wyniku używania różnych preparatów i substancji nazywanych potocznie dopalaczami, decyzją z [...] października 2010 r., działając na podstawie art. 27 ust. 1 i ust. 2, art. 31 a ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263 ze zm.): 1) wycofał z obrotu na terenie całego kraju wyrób o nazwie "[...]" określony jako przeznaczony do celów kolekcjonerskich oraz wszystkie podobne wyroby, mogące powodować bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia ludzi (pkt 1 decyzji), 2) nakazał zaprzestanie działalności obiektów służących produkcji, obrotowi hurtowemu lub detalicznemu tymi wyrobami (pkt 2 decyzji). Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. W trakcie przeprowadzonych w dniu 2 października 2010 r. w sklepach należących do skarżącej w K. i w S. kontroli sanitarnych, organ doręczył skarżącej tę decyzję (została ona wymieniona jako jej adresat pod poz. 349 rozdzielnika). Główny Inspektor Sanitarny stwierdził, że znajdują się tam produkty o działaniu psychoaktywnym. W związku z tym zabezpieczył te środki, nakazał zaprzestanie działalności sklepów i pobrał próbki czterech produktów do badań ([...], [...], [...], [...]). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...] września 2011 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podkreślił, że produkty kolekcjonerskie, które sprzedawała skarżąca były opatrzone znakami ostrzegawczymi, że ich spożycie jest groźne dla zdrowia ludzkiego, a zatem było jasne, że wprowadzanie ich do obrotu jako produktów kolekcjonerskich o jednoznacznym dla sprzedawcy i nabywcy przeznaczeniu wypełniało dyspozycję art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na tę decyzję, wyrokiem z 20 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2683/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W ocenie Sądu, o ile Główny Inspektor Sanitarny mógł w sposób przyspieszony i zdecydowany ingerować w sferę prowadzonej działalności gospodarczej, polegającej na obrocie substancjami, co do których zachodziło wysokie prawdopodobieństwo szkodliwości dla życia i zdrowia ludzkiego, to jednak w zaskarżonej decyzji był zobowiązany odnieść się do wyników badań substancji zawartych w produktach, które znajdowały się w sklepach skarżącej i zostały zabezpieczone i ocenić ich wpływ na życie i zdrowie ludzkie. Tymczasem organ odwoławczy nie odniósł się do wyników badań - nie wyjaśnił, jakie substancje znajdowały się w poszczególnych środkach, nie dokonał ich analizy i ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie w przypadku ich zażycia. Z akt sprawy wynika, że badaniom poddano jedynie niektóre (trzy) próbki środków zabezpieczonych w sklepach skarżącej (nie zbadano próbki [...]), niektóre środki jedynie zabezpieczono (nie pobrano ich próbek do badań). Z tego powodu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja zawiera wady prawne określone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. i zobowiązał organ do uzupełnienia materiału dowodowego o badania laboratoryjne pozostałych zabezpieczonych próbek i dokonania oceny ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie. Główny Inspektor Sanitarny ponownie orzekając w tej sprawie, decyzją z [...] marca 2017 r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] października 2010 r. Realizując wytyczne Sądu organ odwoławczy zlecił w 2015 r. badanie środka zabezpieczonego w sklepach skarżącej o nazwie [...] a następnie przeanalizował wyniki badań próbek pobranych w sklepach skarżącej w 2010 r., w tym badania próbki środka [...] pobranego w sklepie skarżącej w S.w dniu [...] października 2010 r. oraz "nowego" badania. Organ podał, że w zatrzymanych środkach wykryto obecność substancji psychoaktywnych ([...], [...], [...]). Organ w uzasadnieniu decyzji dokonał charakterystyki każdej z tych substancji i opisał ich działanie. Na tej podstawie stwierdził, że produkty te mają działanie psychoaktywne, podobne do narkotyków. Organ zwrócił uwagę, że o szkodliwości tych substancji dla życia i zdrowia ludzi świadczy to, że obecnie, na skutek zmian legislacyjnych wprowadzonych w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii oraz w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej zmienił się status dopalaczy. Ich wprowadzanie do obrotu jest zakazane ustawowo. Organ dodał, że podczas kontroli w sklepie skarżącej w K. w dniu [...] listopada 2010 r. odmówiła ona wydania produktów zabezpieczonych w dniu 2 października 2010 r. (zgodnie z protokołem w aktach sprawy) w ten sposób uniemożliwiając poddanie ich badaniom, niemniej jednak zdaniem organu z całokształtu materiału dowodowego sprawy wynika, że sprzedawała ona produkty nazwane potocznie dopalaczami. A. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. art. 10, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez niedostateczne ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, wadliwe uzasadnienie decyzji i w konsekwencji nieuzasadnione zastosowanie art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej przez przyjęcie, że zatrzymane środki powodowały stan zagrożenia życia i zdrowia człowieka. Skarżąca podniosła, że prowadziła sklepy wielobranżowe i podkreśliła, że nie sprzedawała produktów o nazwie [...], [...], [...], [...], [...], lecz produkty ziołowe które nie zawierały substancji [...], [...], [...] (wyroby zielarskie i kolekcjonerskie stanowiły 5 % obrotu). Zabezpieczone środki nie zostały przebadane na okoliczność substancji szkodliwych dla zdrowia (jednocześnie skarżąca w kolejnym zarzucie zakwestionowała wartość dowodową tych badań stwierdzając, że "z informacji prasowych (wynika), że środki na badania zostały przekazane na wyposażenie Sanepidów, co może implikować założenie, iż badania jeżeli zostały wykonane to zrobiono to w sposób niepełny"). Strona skarżąca podniosła, że 5 listopada 2010 r. organ nie zabezpieczył żadnych środków, nie dlatego, że skarżąca ich nie wydała i schowała w torebce (w takiej sytuacji organ zwróciłby się o asystę Policji), ale dlatego, że ich nie posiadała. Skarżąca podkreśliła, że w asortymencie sklepów nie posiadała środka o nazwie [...] ani jemu podobnego, wszystkie produkty pochodziły z legalnego źródła i nie zawierały substancji zakazanych. Skarżąca zarzuciła, że organ I instancji naruszył art. 14 § 1 w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. przez doręczenie jej kserokopii decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła te zarzuty, stwierdziła, że w decyzji z [...] października 2010 r. organ powołał się jedynie na bliżej nieokreślone przypadki zatrucia dopalaczami i informację Ministra Zdrowia, bez wskazania "jakichkolwiek konkretnych dowodów na to, że wyroby w zamkniętych placówkach miały jakikolwiek z nimi związek i czy w jakikolwiek sposób zagrażały życiu lub zdrowiu ludzkiemu". A. K. podniosła również, że adresat tej decyzji nie został prawidłowo określony (rozdzielnik nie jest elementem decyzji i nie wskazuje jej adresata). Wskazując na te wady skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a., ewentualnie o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Główny Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zaskarżona przez A. P. (dawniej K.) decyzja Głównego Inspektora Sanitarnego nie narusza prawa, co oznacza, że skarga jest nieuzasadniona. Kontrolowana w postępowaniu sądowym decyzja została wydana na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z tym przepisem w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych nieprawidłowości (ust.1). Jeżeli naruszenie wymagań, o których mowa w ust. 1, spowodowało bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, państwowy inspektor sanitarny nakazuje unieruchomienie zakładu pracy lub jego części, zamknięcie obiektu użyteczności publicznej, wycofanie z obrotu środka spożywczego, przedmiotu użytku lub innego wyrobu mogącego mieć wpływ na zdrowie ludzi. Należy przypomnieć, ze WSA w wyroku z 20 listopada 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 2683/12 uchylającym decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z [...] września 2011 r. zobowiązał ten organ do należytego wykazania, w oparciu o wyniki badań substancji zawartych w zabezpieczonych produktach, które znajdowały się w sklepach należących do skarżącej i zostały zabezpieczone, ich wpływu na życie i zdrowie ludzkie. Zdaniem Sądu, organ wykonał te zalecenia prawidłowo. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówił działanie poszczególnych substancji psychoaktywnych ([...], [...], [...]) zawartych w produktach oferowanych do sprzedaży w sklepach skarżącej ([...], [...], [...], [...]). Te ustalenia organu wskazują, że zatrzymane środki mają działanie psychoaktywne, podobne do narkotyków i że są to substancje niebezpieczne dla życia lub zdrowia ludzkiego. W związku z tym nie można przypisać organowi zarzutu naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego i nienależytego ustalenia okoliczności sprawy. Z tych samych powodów nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Odnosząc się do podstawowego zarzutu skargi, należy zauważyć, że nie poddanie badaniom pozostałych środków (które zostały w dniu [...] października 2010 r. zabezpieczone w sklepach, ale nie pobrano próbek) nie oznacza, że w sklepach należących do skarżącej nie znajdowały się tzw. dopalacze. W świetle art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy i sentencji tej decyzji, zakresem określonego w tej decyzji zakazu wprowadzania do obrotu są objęte wyłącznie te środki, co do których udowodniono, że stanowią bezpośrednio zagrożenie życia i zdrowia. Prowadzi to do wniosku, że zakresem decyzji zostały objęte środki [...], [...], [...], [...] sprzedawane w sklepach skarżącej. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do zakwestionowania ustaleń i ocen co do tego, że sporne środki zawierają substancje psychoaktywne, dokonanych na zlecenie organu sanitarnego przez m. in. Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji. Jest to bowiem jednostka wyspecjalizowana w badaniu tego typu substancji, dysponująca odpowiednim zapleczem do badań. Organ w sposób wyczerpujący odniósł się do tych badań i na tej podstawie ustalił skład chemiczny spornych wytworów, skutki ich spożycia i ich wpływ na życie i zdrowie ludzi. Podważanie wiarygodności tych badań z powołaniem się na bliżej niesprecyzowane publikacje prasowe dotyczące rzekomego finansowania sanepidu nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącą. W związku z tym nie można przypisać organowi zarzutu naruszenia przepisów dotyczących postępowania dowodowego i nienależytego ustalenia okoliczności sprawy. Z tych samych powodów nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jedynie na marginesie, w związku z tym że Sąd orzekający w tej sprawie jest związany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 listopada 2013 r., VII SA/Wa 2683/12, należy wyjaśnić, że decyzja z 2 października 2010 r. jest aktem indywidualnym adresowanym do ściśle określonych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie produkcji i obrotu wyrobów, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Skarżąca była adresatem tej decyzji, o czym świadczy treść rozdzielnika decyzji. Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że Główny Inspektor Sanitarny prawidłowo utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] października 2010 r. o wycofaniu z obrotu na terenie całego kraju wyrobu o nazwie "[...]" oraz wszystkich podobnych wyrobów i nakazaniu zaprzestania działalności m. in. obiektów prowadzących obrót tymi wyrobami. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę.