VII SA/Wa 1214/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-21
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Mirosława Kowalska, Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo orzekł o nakazie rozbiórki budynku, uwzględniając jedynie aktualny miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, pomijając przeznaczenie terenu w dacie budowy obiektu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz przepisy materialne (art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Kluczowe było nieuwzględnienie przez organy przeznaczenia terenu w dacie budowy obiektu, co jest wymagane zgodnie z uchwałą NSA z dnia 16 grudnia 2013 r. (II OPS 2/13), a także brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki parterowego budynku magazynowo-garażowego wybudowanego w latach 70. XX wieku. Spółdzielnia Mieszkaniowa, jako użytkownik obiektu, nie posiadała dokumentacji potwierdzającej legalność budowy. Organy nadzoru budowlanego uznały, że budynek jest niezgodny z aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługi, a obiekt znajduje się poza linią nieprzekraczalnej zabudowy. Skarżąca kwestionowała zasadność nakazu rozbiórki, wskazując na zgodność funkcji budynku z planem zagospodarowania terenu bazy remontowej z 1971 r. oraz na brak dowodów samowoli budowlanej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), , Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej [...] kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23) dalej k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] Nr [...] z dnia [...].09.2015r. znak: [...], nakazującą Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " z siedzibą w [...] całkowitą rozbiórkę parterowego budynku o konstrukcji żelbetowej o wymiarach 25,00 m x 7,00 m i wysokości ok. 3,5 m usytuowanego na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...].
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. [...] po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy budynku znajdującego się na działce o nr. ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...] stwierdził w trakcie przeprowadzonych w dniu [...].02.2015r. oględzin, iż w/w nieruchomość sąsiaduje z terenem szkoły podstawowej. Na działce o nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w [...] znajduje się parterowy budynek kształtem zbliżony do wydłużonego prostokąta, od strony północnej do wschodniej usytuowany przy ogrodzeniach z posesjami sąsiednimi. Wymiary obiektu wynoszą 25,00 m x 7,00 m i wysokość ok. 3,5 m. Budynek został wybudowany w latach 70-tych ubiegłego wieku. W udostępnionych wydzielonych pomieszczeniach budynku znajdują się materiały budowlane, maszyny, pudła, regały, narzędzia ślusarskie. W jednym z wydzielonych pomieszczeń znajduje się samochód osobowy. Ustalono, iż pomieszczenia budynku są użytkowane na potrzeby Administracji [...]na potrzeby magazynowo-składowe - oraz jedno jako pomieszczenie garażowe.
W trakcie prowadzonego postępowania organ powiatowy ustalił, iż grunt zabudowy budynkiem przy ul. [...] został przekazany Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w grudniu 1978r. protokołem przekazania majątku i zobowiązań [...]", która była następcą prawnym [...]". Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" nie posiada żadnej dokumentacji świadczących o legalności budowy przedmiotowego obiektu budowlanego. Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] zatwierdził plan realizacyjny zagospodarowania terenu działki budowlanej bazy remontowej A[...] na terenie osiedla [...] przy ul. [...] . Zgodnie z opisem do planu ogólnego zagospodarowania terenu Bazy Remontowej ADM na w/w działce projektowano: dwukondygnacyjny budynek ADM z częścią warsztatową zlokalizowaną w parterze oraz pokojami dla administracji osiedla usytuowanymi na piętrze (o powierzchni zabudowy 301,00 m2), wiatę o konstrukcji stalowej przeznaczoną na materiały instalacyjne i budowlane (o powierzchni zabudowy 181,00 m2), zespół parterowych garaży osiedlowych na 24 stanowiska (o powierzchni zabudowy 450,00 m2). Ponadto Robotnicza [...]" uzyskała decyzję Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...].12.1972r. o pozwoleniu na użytkowanie budynku administracyjnego o kubaturze 3,608 m3 - przeznaczonego na cele administracyjno- remontowe przy ul. [...] w [...] .
Organ nadzoru budowlanego I. instancji stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. należało orzec o jego rozbiórce ponieważ legalizacja tegoż obiektu nie jest możliwa z uwagi na wydanie przez Prezydenta [...] w dniu [...].04.2014r. decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na której usytuowany jest obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania na rzecz [...] (w imieniu której występuje Pani [...] ) oraz [...] , którzy wnioskują o wydanie nakazu jego rozbiórki.
Ponadto organ stwierdził, że przeanalizował zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z których wynika jednoznacznie, te teren ww. nieruchomości objęty jest planem zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] - część I zatwierdzonym [...] września 2009r. (Uchwała [...] w którym działka nr ewid. [...] z obrębu [...] usytuowana jest na obszarze jednostki terenowej oznaczonej symbolem 1.9 MW/U z podstawowym przeznaczeniem pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną i usługi, z tym, że przedmiotowy budynek znajdujący się w narożu tejże działki tj. w granicy z działką nr ewid. [...] i działką nr ewid. [...] usytuowany jest poza granicami nieprzekraczalnej linii zabudowy wyznaczonej na tym terenie.
Jak wynika natomiast z decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...].08.2015r. (dot. stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...].07;1969r.), Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wydał w dniu [...].07.1969r. decyzję [...] z której uzasadnienia wynika, że teren nieruchomości przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) został objęty decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...]02.1964r. zgodnie z którą nieruchomość przekazano pod budownictwo wysokie.
Istnienie zatem zabudowy w postaci jednokondygnacyjnego budynku o funkcji magazynowo - garażowej w miejscu przewidzianym w planach miejscowych pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną z usługami, a ponadto poza granicami obowiązującej nieprzekraczalnej linii zabudowy, uniemożliwia zakończenie prowadzonego postępowania wydaniem decyzji legalizującej istniejący na trenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] obiekt.
Zgodne z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24.10.1974r. - Prawo budowlane, inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki.
Organ II instancji mając na uwadze powyższe rozważania uznał, iż wobec ustalenia jakie było przeznaczenie terenu działki o nr ew. [...] w latach 60-tych XX wieku oraz obecnie uniemożliwia zalegalizowanie przedmiotowego obiektu.
Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] , zaskarżając decyzję [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zarzuciła decyzji naruszenie art. 37 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. mimo że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej i usług oraz nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Wskazała również na naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dn. 24 października 1974 r. - poprzez podtrzymanie decyzji opartej na podstawie tego przepisu, mimo że Organ nie wskazał z jakimi przepisami (obowiązującymi w okresie wybudowania) niezgodne miałoby być : wybudowanie przedmiotowego budynku oraz art. 80 k.p.a. - poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
Zdaniem Skarżącej, obiekt mieści się w zakresie dopuszczalnej zabudowy wymienionej w planie miejscowym. Plan ten dopuszcza na terenie, na którym znajduje się przedmiotowy obiekt, zabudowę wielorodzinną i usługi. Nie ulega wątpliwości, iż charakter przedmiotowego budynku służącego Administracji [...] ", jest służebny wobec budyniów mieszkalnych administrowanych przez skarżącą. Zaliczyć je zatem należy do kategorii usług świadczonych na rzecz mieszkańców Spółdzielni.
Zdaniem Skarżącej, poza nadużyciem przepisu art. 37 ust. 1 i 2 poprzednio obowiązującej ustawy prawo budowlane i ich niezasadnego zastosowania, [...]WNB dopuścił się także naruszenia przepisów procesowych. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do Planu ogólnego zagospodarowania terenu bazy remontowej [...] usytuowanej na terenie osiedla [...] DM zatwierdzonego dnia 30 marca 1971 r, przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]. Już sama nazwa planu wskazuje, że projektowane obiekty miały służyć administracji domów mieszalnych. Znajdować się wśród nich miała część warsztatowa, pomieszczenia przeznaczone na materiały instalacyjne i budowlane, pokoje dla administracji oraz garaże. Punkt 3.1 planu opisuje projektowany obiekt jako pawilon usługowy ADM. [...]WINB przyznał, że przedmiotowy budynek jest użytkowany na potrzeby Administracji Osiedla [...] (potrzeby magazynowo -składowe) oraz pełni funkcję garażową. Przeznaczenie budynku jest zatem zgodne z zatwierdzonym planem i daleko idącym nadużyciem jest twierdzenie, że nie spełnia wymogów planu lub że został wybudowany samowolnie. Dowolnym było także uznanie przez organ II instancji, iż przedmiotowy budynek nie był objęty decyzją Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]z dn. [...] grudnia 2012 r. o pozwoleniu na użytkowanie gdyż organ nie dowiódł, że przedmiotowy budynek nie mieści się w ramach budynku o pow. 3.608m2, na który decyzja została wydana.
W odpowiedzi na skargę [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 j.t.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2016 r. poz. 718 j.t. ze zm.), dalej p.p.s.a.
Z ustaleń organów wynika, że przedmiotowy budynek został wybudowany w latach sześćdziesiątych, a aktualny użytkownik obiektu nie przedstawił jednoznacznego dokumentu świadczącego o jego legalnej zabudowie co uzasadniało prowadzenie przez organ pierwszej instancji postępowania w trybie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane oraz zastosowanie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Z kolei z akt administracyjnych wynika, że istniał plan ogólny zagospodarowania terenu bazy remontowej [...] usytuowanej na terenie osiedla [...]w [...] zatwierdzony dn. [...] marca 1971 r, przez Wydział Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...]. Nazwa planu wskazuje, że projektowane obiekty miały służyć administracji domów mieszalnych. Czy wśród projektowanych wówczas obiektów znajdował się omawiany obiekt nie zostało to jednoznacznie ustalone. Nie ulega wątpliwości, że obiekt był wówczas wybudowany. [...]WINB przyznał, że przedmiotowy budynek jest użytkowany na potrzeby Administracji [...] (potrzeby magazynowo -składowe) oraz pełni funkcję garażową. Przeznaczenie budynku jest zatem zgodne z zatwierdzonym planem i nie moż w tej sytuacji jednoznacznie twierdzić, że nie spełnia wymogów planu lub że został wybudowany samowolnie.
Przepis art. 80 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W niniejszej sprawie materiał dowodowy zgromadzony przez organy obu instancji są wystarczające, aby stwierdzić, że przedmiotowy budynek mający podlegać rozbiórce nie został wybudowany zgodnie z założeniami zaakceptowanymi przez odpowiedni organ administracji publicznej. Ewentualne niewielkie odstępstwa od szczegółowego planu nie niweczą jego legalności. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, że przedmiotowy budynek został postawiony w ramach samowoli budowlanej. Do takiego wniosku doprowadziły organy obu instancji jedynie przypuszczenia i wyrywkowe potraktowanie materiału dowodowego, co stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów a zatem naruszenie art. 80 k.p.a.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem sąd uznał, iż zapadła ona z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. Organy nadzoru budowlanego z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego i nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z przepisami Prawa budowlanego Sąd zauważa, że podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zgodnie z którym " Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę".
W orzecznictwie sądów administracyjnych istniały wątpliwości czy przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, czy też przepisy obowiązujące w dacie realizacji procesu budowlanego. Wątpliwości te zostały wyjaśnione w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 (LEX nr 1404021) z której wynika, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że " wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi, zwłaszcza z wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa, zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z obowiązującymi w dacie orzekania przez organy z przepisami o planowaniu przestrzennym z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, to jednak w przypadku bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli podczas, gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez szereg lat bardziej korzystny dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz również do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r.".
W niniejszej sprawie organy rozpatrzyły sprawę uznając samowolną budowę budynku wyłącznie w świetle ustaleń wynikających z aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z roku 2009. Tymczasem stosownie do wskazań zawartych w wiążącej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13 organy powinny uwzględnić przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Z akt sprawy wynika, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania obszaru Bródno zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] działka o nr ew. [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem 1.9 MW/U - zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna i usługi. Organy stwierdzają, że sporny obiekt budowlany usytuowany jest poza granicami nieprzekraczalnej linii zabudowy wyznaczonej na tym terenie.
Natomiast jak wynika z uzasadnienia decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia [...].08.2015r., Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w decyzji z dnia [...].07.1969r. ustalającej odszkodowanie za grunt nieruchomości, zabudowania oraz rośliny na działce położonej przy ul. [...] w [...] wskazał, że przedmiotowy teren w tamtym czasie został objęty decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 07.02.1964r. określającej teren jako przeznaczony pod budownictwo wysokie.
W tym miejscu stwierdzić należy, że twierdzenie organu nadzoru budowlanego I. instancji o konieczności zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika również z faktu wydania przez Prezydenta [...]w dniu [...].04.2014 r. decyzji o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na rzecz [...]nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa budowlanego.
Przepis art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy właściwy organ administracji stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Podstawowym warunkiem legalizacji samowoli budowlanej jest więc zgodność obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym. Wątpliwości dotyczące stosowania przepisów o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r zostały wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 16 grudnia 2013r, II OPS 2/13.
Z uchwały tej wynika, że wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji, lecz nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi - zwłaszcza z zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) - byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania przez organy z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, o tyle jednak w razie bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli, podczas gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez lata korzystniejszy dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dniu orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od początku jego budowy.
W rozpoznawanej sprawie wbrew twierdzeniem organów nie zostało przeprowadzone postępowanie zmierzające do ustalenia przeznaczenia przedmiotowego terenu od daty budowy budynku .
Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien wyjaśnić wskazane przez Sąd wątpliwości, dokonać ustaleń dotyczących sprawdzenia przeznaczenia nieruchomości od daty budowy spornego budynku jak również obecnie obowiązującego planu. Sprawdzić czy obiekt ten, służący [...]", jest służebny wobec budyniów mieszkalnych administrowanych przez skarżącą i czy należy do kategorii usług świadczonych na rzecz mieszkańców Spółdzielni i mieści się w zakresie dopuszczalnej zabudowy.
Mając zatem na uwadze, iż w sprawie nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny w rozumieniu art. 7 k.p.a. jak również nie został wyczerpująco rozpatrzony cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., a ponadto decyzja nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło