VII SA/Wa 1219/16

Dnia 12 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.C. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2017 r. w przedmiocie cofnięcia prawa pomocy w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 marca 2017 r. cofające A.C. przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. VII SA/Wa 1219/16 referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku A.C., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2017 r. w sprawie VII SA/Wa 1219/16 cofnięto A.C. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie A.C. wskazał, że na błąd w ustaleniach faktycznych, błędną ocenę zgromadzonego materiału przyjmującą, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Wskazał, że nie jest osobą majętną, ma sprawę komorniczą, zalega z płatnościami w Banku [...], w którym ma kredyt hipoteczny. Stronę internetową ma od kilku lat i nie będzie jej likwidował tylko dlatego, że prowadzi kilka spraw w sądach z osobami, które w sposób bezwzględny doprowadziły skarżącego do zakładania spraw za wyrządzone świadomie szkody. Przez wiele lat był osobą medialną lecz z racji kompresyjnego uszkodzenia kręgosłupa nie ma możliwości zarobkowych takich jak przed wypadkiem. Ma 61 lat i brak mu środków na własne utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 - sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 249 ustawy przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym oraz kosztów pomocy prawnej udzielonej im przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Nadto strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy, przy czym to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania sytuacji majątkowej i rodzinnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd orzekając w przedmiocie cofnięcia przyznania prawa pomocy ponownie ocenił okoliczności powołane przez skarżącego na podstawie których przyznano a następnie cofnięto prawo pomocy i uznał, że dane do przyznania prawa pomocy są niewystarczające i przedstawione w sposób nierzetelny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 154 m2, na który zaciągnął kredyt hipoteczny. Oświadczył, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalno-rentowego w wysokości 1325 zł miesięcznie. Do wydatków zaliczył m.in.: opłaty za gaz – 131 zł, za energię elektryczną – 106 zł, za telefon – 99 zł, ratę kredytu – 478 zł. W dniu 26 stycznia 2017 r. do akt sprawy VII SA/Wa 2604/16, w której również przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wpłynęło pismo [...] z dnia 23 stycznia 2017 r., w którym uczestnik postępowania wniósł o cofnięcie przyznanego skarżącemu w tej sprawie prawa pomocy. [...] wskazał, iż według jego wiedzy skarżący poza emeryturą i rentą posiada stałe źródło dochodów. Podniósł, że na stronie internetowej http://www.[...].pl A.C. reklamuje siebie jako wysokiej klasy specjalistę iluzjonistę. Wskazał również, że skarżący we wrześniu 2013 r. oraz w styczniu 2014 r. otrzymał odszkodowanie za szkodę (w związku z osunięciem się posadzki w jego domu) od [...] S.A. w wysokości 301.184,23 zł, przy czym zgodnie z jego dyspozycją kwota ta została wpłacona na rachunek bankowy należący do córki. [...] poinformował także, że w sprawie przed Sądem Okręgowym [...], którą A.C. wytoczył [...] (sygn. [...]), w celu uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych A.C. złożył fałszywe oświadczenie. Sąd powziął wątpliwość co do pełnego i rzeczywistego wykazania sytuacji majątkowej A.C. oraz wszczął dochodzenie na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i cofnął przyznane A.C. zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2017 r. wydanym w sprawie VII SA/Wa 2604/16 referendarz sądowy wezwał A.C. do ustosunkowania się do treści przesłanego skarżącemu odpisu pisma [...] z dnia 23 stycznia 2017 r., w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem cofnięcia przyznanego w tej sprawie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe zarządzenie A.C. w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r. nadesłanym do sprawy VII SA/Wa 2604/16 oświadczył, że nigdy nie miał działalności gospodarczej i "nigdy nie była ona zarejestrowana w Urzędzie Gminy pod nazwą "[...]". Wskazał, że jako osoba powypadkowa z kompresyjnym uszkodzeniem kręgosłupa nie może wykonywać prac zleconych, które szkodzą jego zdrowiu. Podniósł jednocześnie, że faktem jest, iż przed wypadkiem próbował wykonywać dodatkowe prace na umowę o dzieło, które są zarejestrowane w urzędzie skarbowym. Oświadczył, że strona internetowa http://www.[...].pl jest "wizytówką dawnej wykonywanej okazjonalnej pracy sprzed 10 lat". Wskazał też, że "otrzymane odszkodowanie z tytułu błędów wykonawczych kierownika budowy i konstruktora budowy zostało wypłacone bezspornie przez Allianz i zostało przekazane na rzecz remontu i wad konstrukcyjnych". Wraz ze sprzeciwem skarżący nadesłał informację z CEIDG potwierdzającą - w odpowiedzi na zapytanie: czy jest zarejestrowana działalność pod nazwą "[...]" - że w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie ma zarejestrowanego przedsiębiorcy ze wskazanymi danymi identyfikacyjnymi. Przedstawione zaświadczenie - informacja z CEIDG nie może jednak, jako jedyne, stanowić przesłanki i jedynej okoliczności uzasadniającej zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu. Biorąc pod uwagę dostępne miesięczne środki finansowe wnioskodawcy i jednocześnie jego wydatki – Sąd nie dał wiary zapewnieniom strony, że wskazane środki pieniężne (renta) są jedynymi posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi na życie do jego dyspozycji miesięcznie. Z nadesłanego do sprzeciwu wyciągu bankowego z miesiąca lutego 2017 roku wynika np.: wpłata 1000 zł – zasilenie własnego konta przez skarżącego. Jednocześnie brak informacji od skarżącego skąd miał takie środki. Skoro zaś jedynym przychodem miesięcznym jest renta to już na tym etapie są nieścisłości. Podkreślenia zatem jeszcze raz wymaga, że oświadczenia strony, które stanowiły podstawę przyznania jej prawa pomocy, mogą być weryfikowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Jeśli bowiem okaże się, że sytuacja finansowa wnioskodawcy, która stanowiła podstawę przyznania prawa pomocy, poprawiła się lub została przez stronę przedstawiona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy w postanowieniu z 2 marca 2017 r., również informacje dostępne na stronach internetowych podważają twierdzenie skarżącego, że występował jako iluzjonista ponad 10 lat temu. I tak np. na stronie internetowej www.parkmania.pl można odnaleźć informacje o występie A.C. na Festiwalu Sztuki [...] na [...] w [...] w dniach [...] września 2012 r.; na stronie www. [...].[...].pl – o występie w dniu 16 marca 2014 r. w [...] Ośrodku Kultury w [...]; na stronach www. [...].pl i www. [...].pl o pokazach w dniach odpowiednio: [...] sierpnia 2014 r. i [...] września 2014 r.; na stronie www. [...].pl – o występie w dniu [...] września 2013 r., a także w dniu [...] czerwca 2016 r. na pikniku rodzinnym [...] 2016 w [...]. Warto też zauważyć, że nawet na stronie internetowej http://www.[...].pl, która jak twierdzi skarżący, jest "wizytówką dawnej wykonywanej okazjonalnej pracy sprzed 10 lat", znajdują się informacje m.in. o występach skarżącego: w marcu 2010 r., w maju 2011 r., w dniu [...] czerwca 2013 r., w dniu [...] stycznia 2014 r., w dniu [...] września 2014 r. Do powyższych twierdzeń referendarza Sądowego odnośnie konkretnych występów wnioskodawca w żaden sposób się nie odniósł, poza wskazaniem, że z uwagi na uszkodzenie kręgosłupa nie ma możliwości zarobkowych. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie okazało się, że okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy nie istniały, albowiem skarżący nierzetelnie wskazał posiadane środki finansowe i niezbędne wydatki wobec czego odebrał Sądowi możliwość rzetelnej, niespornej i realnej oceny jego możliwości finansowych. Tym samym Sąd pozostaje w przekonaniu o prawidłowości oceny starszego referendarza sądowego zawartej w jego postanowieniu z 2 marca 2017 r., tj. o cofnięciu przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie, Sąd – na podstawie art. 249 p.p.s.a. orzekł – jak w sentencji.