VII SA/Wa 1224/16

WyrokWSA w Warszawie2017-05-15

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Mirosława Kowalska, Krystyna Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jeśli tak, to czy dotyczy to również organu odwoławczego sprawującego nadzór?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, a także organ odwoławczy sprawujący nadzór, są związane stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i obalenia stanowiska wierzyciela.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. P. na postanowienie Ministra Zdrowia utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody, które z kolei utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu na T. P. grzywny w celu przymuszenia z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. T. P. zgłosił zarzuty dotyczące braku wymagalności, niewykonalności obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie Ministra Zdrowia dotyczące oddalenia tych zarzutów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] marca 2016r., znak [...] Minister Zdrowia, po rozpatrzeniu zażalenia T. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji - utrzymał w mocy ww. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] w sprawie dotyczącej obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego O. P. urodzonego w dniu [...] września 2005 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. znak[...] Wojewoda [...] nałożył na T. P. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 420,00 zł (słownie: czterysta dwadzieścia złotych) z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna O. P. obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i wezwał do jej uiszczenia w terminie do 15 października 2014 r. Jednocześnie Wojewoda [...] w swoim postanowieniu wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w ww. tytule wykonawczym również w terminie do 15 października 2014 r. Dodatkowo organ obciążył Skarżącego opłatą w wysokości 42,00 zł (słownie: czterdzieści dwa złote) za wydanie przedmiotowego postanowienia. W postanowieniu zawarta została również informacja o tym, iż w razie niewykonania nałożonego obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, oraz że w sytuacji nieuiszczenia grzywny (wraz z opłatą), zostaną one ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Powyższe postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 24 lipca 2014 r. Pismem z dnia 28 lipca 2014 r. T. P. zgłosił do Wojewody [...] zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (data wpływu pisma: 30 lipca 2014 r.). Podniósł: 1) brak wymagalności obowiązku, 2) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 3) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zażaleniem, również z dnia 28 lipca 2014 r., T. P. za pośrednictwem Wojewody (data wpływu pisma do organu: 30 lipca 2014 r.) zaskarżył do Ministra Zdrowia ww. postanowienie Wojewody o nałożeniu grzywny. Zażalenie zostało wniesione w terminie. Z uwagi na to, że Minister dopatrzył się w przedmiotowym zażaleniu zarzutu na postępowanie egzekucyjne w administracji, tj. zgodnie z określeniem żalącego się, nieistnienia obowiązku w dniu wydania postanowienia (punkt 2 zażalenia), zwrócił się zatem do Wojewody pismem przesłanym w dniu 22 kwietnia 2015 r. o jego rozpatrzenie. W dniu 7 maja 2015 r. do Ministra Zdrowia wpłynęło pismo, którym Wojewoda przekazał zażalenie T. P. w sprawie zgłoszonych zarzutów - rozpoznanych zaskarżonym postanowieniem Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r. Mając na uwadze ww. okoliczności sprawy, w szczególności to, że ww. pisma (Ministra Zdrowia do Wojewody przesłane w dniu 22 kwietnia 2015 r. oraz Wojewody do Ministra z dnia 4 maja 2015 r.) rozminęły się, Minister Zdrowia stwierdził, że zarzut zgłoszony w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny określony, jako nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia, został faktycznie rozpatrzony przez Wojewodę przy rozpatrywaniu zarzutu dotyczącego braku wymagalności obowiązku. Treść nazwanych różnie zarzutów, jest jednakowa. Wojewoda po uzyskaniu stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], doręczone Wojewodzie w dniu 20 sierpnia 2014 r.) uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione - postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zażaleniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. T. P. zaskarżył ww. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. (zażalenie zostało wniesione w terminie: data doręczenia postanowienia: 22 kwietnia 2015 r., data nadania zażalenia: 25 kwietnia 2015 r.). Zarzucił rozstrzygnięciu Wojewody następujące naruszenia: 1) brak wymagalności obowiązku szczepień, 2) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Ponadto wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Minister Zdrowia mając na uwadze postanowienie Wojewody [...] w odniesieniu do zgłoszonych zarzutów oraz po analizie okoliczności sprawy, uznał ww. akt administracyjny za zgodny z prawem. Minister wskazał, ze zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619), zwanej dalej również ustawą lub ustawą egzekucyjną, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2 ww. ustawy, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie podstawę zarzutów zgłoszonych stanowiły przepisy art. 33 § 1 pkt 2, 5, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Wojewoda w odniesieniu do powyższego wydał postanowienie oddalające wszystkie zarzuty. Minister Zdrowia podkreślił, że zgodnie z treścią art. 34 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy, stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r. (II GSK 1490/10), stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 ustawy było wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. W ww. wyroku Sąd wskazał, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie był uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i merytorycznego badania stanowiska wierzyciela. Odnośnie do zarzutu uciążliwości środka, Minister Zdrowia stwierdził, że zarzut ten nie jest zasadny, bowiem zastosowany przez Wojewodę środek w postaci grzywny w wysokości 420,00 zł stanowi najmniej uciążliwy środek w nakłonieniu do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Celem grzywny jest wyłącznie skuteczne wyegzekwowanie wykonania obowiązku. Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy egzekucyjnej, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4. Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (§ 2). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 z (§ 3). Wniosek, jaki zatem płynie z ww. przepisu jest taki, że organy egzekucyjne mogą nakładać na zobowiązaną osobę fizyczną grzywnę w wysokości do 10 000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą przekroczyć 50 000 zł. Mając z kolei na uwadze zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, Minister Zdrowia wyjaśnił, że ze sformułowań przedstawionych przez zobowiązanego wynika, iż zarzuca niewłaściwość organu egzekucyjnego, podniósł brak kompetencji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Minister Zdrowia stwierdził - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do Skarżącego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżąca myli określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie działał w przedmiotowej sprawie, jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o egzekucji w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...]; o czym Skarżący wie (pismo z dnia 4 lutego 2014 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ). Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji - Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy. Z kolei o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej można mówić wyłącznie wtedy, gdy np. tytuł wykonawczy nie został prawidłowo wystawiony lub gdy upomnienie nie zostało doręczone. W sprawie dotyczącej T. P. ww. okoliczności nie wystąpiły, w związku z czym nie może być mowy o naruszeniu art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wniósł T. P., błędnie wskazując, że dotyczy ono nałożenia grzywny. Skarżący podniósł zarzuty takie same, jak w skardze skierowanej do Sądu na postanowienie Ministra dotyczące postanowienia o nałożeniu grzywny. Podniósł – naruszenie 1) art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619), zwanej dalej również ustawą lub ustawą egzekucyjną, poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej wystawionego tytułu wykonawczego oraz naruszenia art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 ww. ustawy, poprzez niewydanie postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji, mino że tytuł wykonawczy nie podlegał egzekucji administracyjnej, 2) art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., poprzez wydanie postanowienia w warunkach nieważności w postaci niewykonalności nałożonego obowiązku, 3) art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez wydanie postanowienia pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania, 4) art. 124 § 2 k.p.a., poprzez niespełnianie przez postanowienie Wojewody o nałożeniu grzywny, ustawowych warunków przedstawionych w przepisie, w tym poprzez nieuzasadnienie zasadności nałożenia grzywny, 5) art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezbadanie istotnego dla sprawy faktu, tj. przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane, 6) art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a., poprzez uniemożliwienie Skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra oraz postanowienia go poprzedzającego wydanego przez Wojewodę, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonej decyzji. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne. Sąd kontrolował postanowienie zapadłe w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 wyżej wymienionej ustawy, zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy. Zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie do treści ww. art. 34 § 1, zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z powyższego wynika, że wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Skarżący w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne w administracji zarzucił postanowieniu Wojewody: 1) brak wymagalności obowiązku szczepień oraz 2) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Minister prawidłowo wyjaśnił, że procedurę opisaną powyżej a wynikającą z art. 33 oraz art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W przedmiotowej sprawie podstawę zarzutów zgłoszonych przez skarżącego stanowiły przepisy art. 33 § 1 pkt 2, 5, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (brak wymagalności obowiązku, niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Wojewoda w odniesieniu do powyższego wydał postanowienie oddalające wszystkie zarzuty. Minister prawidłowo ocenił - zgodnie z treścią art. 34 § 1 pkt 1-5 i 7 ustawy, stanowisko wierzyciela wyrażone w ostatecznym postanowieniu jest dla organu egzekucyjnego wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną. Organ prawidłowo ocenił także zarzutu uciążliwości środka jako niezasadny, bowiem zastosowany przez Wojewodę środek w postaci grzywny w wysokości 420,00 zł stanowi najmniej uciążliwy środek w nakłonieniu do wykonania obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy egzekucyjnej, grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie, organy egzekucyjne mogą nakładać na zobowiązaną osobę fizyczną grzywnę w wysokości do 10 000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą przekroczyć 50 000 zł. W ocenie Sądu Minister prawidłowo uznał za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, a w szczególności podnoszony faktycznie przez skarżącego zarzut niewłaściwość organu egzekucyjnego. Sąd w pełni podziela stanowisko Ministra - Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącemu upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Jak słusznie podniósł organ - skarżący myli określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działał w przedmiotowej sprawie, jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawienie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował natomiast w przedmiotowej sprawie czynności egzekucyjnych w rozumieniu przepisów ustawy o egzekucji w administracji, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym w przedmiotowej sprawie jest Wojewoda [...]. Powtórzmy jeszcze raz - zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem organ ten zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnej w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy. Sąd w pełni akceptuje także stanowisko Minister Zdrowia – w okolicznościach sprawy nie można mówić o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony wobec zobowiązanego ,który dobrowolnie nie wykonał ustawowego obowiązku szczepień. Nie doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 ustawy egzekucyjnej. W odniesieniu stanowiska skarżącego przedstawionego w niniejszej skardze Sąd podnosi co następuje. Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. oprawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2016 r., poz. 186) pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Zgoda oraz sprzeciw, o których mowa, mogą być wyrażone ustnie albo poprzez takie zachowanie pacjenta lub jego opiekuna prawnego, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom, albo brak takiej woli. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2015 r., poz. 464). Wykonanie świadczenia zdrowotnego wymaga poinformowania pacjenta o realizowanym świadczeniu oraz wymaga uzyskania zgody od pacjenta w formie ustnej lub pisemnej. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się konstrukcję tzw. zgody zastępczej. Wyraża ją wówczas przedstawiciel ustawowy, którym wobec małoletnich dzieci są najczęściej ich rodzice. Jednakże w przypadku obowiązkowych szczepień, obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a wiec zgoda szczepionego, bądź ¡ego przedstawiciela ustawowego jest zbędna, a poddanie sie szczepieniu jest spełnieniem obowiązku ustawowego. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r., poz. 947) oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r., poz. 1086). Zgodnie z § 2 pkt 1, 5, 9 i 11 ww. rozporządzenia szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Obowiązek poddania się ww. szczepieniom obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (zob. § 3 ww. rozporządzenia). Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2013 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2014. Z ww. Komunikatu wynika, że sczepienia ochronne przeciwko chorobom, określone w tytule wykonawczym wystawionym w stosunku do Skarżącego powinny być wykonane od drugiego miesiąca życia dziecka. Biorąc więc pod uwagę ww. okoliczności, obowiązek szczepień przeciwko ww. chorobom u małoletniego jest wymagalnego słusznie dochodzony przez wierzyciela. Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wobec powyższego Minister Zdrowia stwierdza, iż brak jest podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z ww. art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak zostało to już wyżej omówione, wbrew twierdzeniu skarżącego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie żart. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a ww. ustawy. Odnośnie do niemożliwości spełnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], należy wskazać, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy, w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny. W rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, szczepieniem ochronnym nazywamy cyt.: "podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie". Według ww. ustawy, szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581). Zgodnie z powołanym artykułem, świadczenie zdrowotne jest działaniem służącym profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz innym działaniem medycznym wynikającym z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności: 1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz 2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta. Artykuł 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi wskazuje, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. O kwalifikacji do szczepienia dziecka zdecyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebrania potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej, wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania. Skarżący wyraźnie oświadczał w toku postępowania administracyjnego, że przyczyną niepoddania obowiązkowym szczepieniom jest niestawienie się przez rodzica z dzieckiem na badaniu kwalifikacyjnym, w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Skarżący, podkreślał kategorycznie, że odmówił wykonania szczepień u dziecka. Nie można zatem stwierdzić, że skarżący miał zamiar wykonania obowiązkowych szczepień u syna. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 18/13 zapadłym na kanwie zbliżonego stanu faktycznego sprawy: "Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania obowiązku za niewykonalny nie mogą być natomiast trudności w jego wyegzekwowaniu wiążące się z takim działaniami adresatów obowiązku, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Badanie kwalifikacyjne, którego brak stanowi - według twierdzeń skarżącego - przeszkodę w uznaniu obowiązku szczepienia za wykonalny, jest koniecznym elementem realizacji obowiązku szczepień. Szczepieniu może bowiem zostać poddane takie dziecko, którego stan zdrowia pozwala na przeprowadzenie szczepienia. Natomiast z art. 17 ust. 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania dziecka badaniu kwalifikacyjnemu. Nie można więc faktem nieprzeprowadzenia badania dziecka, którego matka odmówiła, uzasadniać niewykonalności szczepienia". Zarzut skargi naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. nie dotyczy przedmiotowego w sprawie rozstrzygnięcia (tu nie nakładano grzywny). W ocenie Sądu w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia zasad postępowania, a w szczególności art. 77 k.p.a. Okoliczność - "przyczyny, dla której szczepienie nie zostało wykonane" - została wyjaśniona, zatem nie było potrzeby prowadzenia w tym zakresie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ II instancji. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów art. 10 oraz 81 k.p.a. Sąd stwierdza, że skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania, że przez uchybienie organu pozbawiło możliwości dokonania konkretnej czynności, skarżący nie wykazał zaś, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnej czynności procesowej. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D. U. z 2016 r., poz. 718 tj.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło