VII SA/Wa 123/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] października 2015 r. [...] w sprawie zezwolenie na realizację inwestycji drogowej postanawia: odmówić J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj., ustanowienia adwokata. Wniosek ten został uzupełniony wyjaśnieniami, złożonymi na wezwanie Sądu, przy piśmie z dnia 27 września 2016 r. Z treści złożonego wniosku oraz nadesłanych wyjaśnień wynika, iż J. P. jest osobą samotną mieszkającą w domu o pow. 66 m2, wg oświadczenia jest to budynek przedwojenny. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 1 376 zł. Wnioskodawca posiada gospodarstwo rolne o pow. 1,72 ha., z których 0,42 ha to grunty klasy VI nieuprawiane, cześć (1,1 ha) zajmuje las. Na pozostałej części wnioskodawca uprawia zboże i ziemniaki z przeznaczeniem dla drobiu i dla własnej konsumpcji. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że z uwagi na trudną sytuację materialną nie wykupuje wszystkich leków, ogranicza do minimum wizyty lekarskie, koszty sądowe poniesione w sprawie stanowiły dla wnioskodawcy istotną kwotę. Posiada ciągnik rolniczy, ale bez urządzeń do produkcji, samochód osobowy Toyota - 13 letni. Wnioskodawca korzysta z usług rolnych. Średnie miesięczne wydatki to telefon 24 zł., światło 20 zł., ubezpieczenia 61 zł., leki około 70 zł., wizyty lekarskie 260 zł. (dwie wizyty przez okres pół roku), okulista 300 zł (trzy wizyty). Wnioskodawca otrzymuje dotacje z ARiMR w wysokości 1 298,70 zł. Wskazał także następujące koszty podatek rolny 198 zł., nawozy zakupione we wrześniu to 425 i 102 zł., nawozy zakupione wiosną około 600 zł., środki ochrony roślin 150 zł. Wnioskodawca zapłacił za wynajęcie kombajnu 170 zł. Choruję na zaćmę i serce (migotanie przedsionków). Nie otrzymuje pomocy od rodziny, ani świadczeń z pomocy społecznej. Dodatkowo wskazał, że posiada mieszkanie w K. o pow. 39,64 m2. Do wniosku dołączono: kopie decyzji dot. podatku rolnego, karty leczenia szpitalnego, paragony zakupu nawozów, decyzji w sprawie wymiaru emerytury, wyciągu z rachunku bankowego. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie zawodowego pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową J. P. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść. Wnioskodawca nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. Wskazać przede wszystkim należy, że wnioskodawca uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 1 376 zł., co zostało udokumentowane nadesłanym wyciągiem z rachunku bankowego, jednakże nie jest to jedyny dochód wnioskodawcy, gdyż wnioskodawca prowadzi również gospodarstwo rolne, który nie został wskazany. Trudno przyjąć, by wnioskodawca prowadził gospodarstwo rolne, które nie przynosiłoby żadnych dochodów, będąc przy tym osobą w wieku 71 lat. Należy również zauważyć, że wnioskodawca posiada majątek w postaci wyżej wskazanego gospodarstwa rolnego, domu o pow. 66 m2 oraz nieujawnionego w formularzu PPF mieszkania w K. (pow. 39 m2), które zostało ujawnione w dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu. Wnioskodawca uzyskuje ponadto dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w wysokości 1 298,70 zł. Strona zaznaczyła wprawdzie, że jej sytuacja materialna jest trudna, jednakże z ogólnego obrazu przedstawionego w sprawie wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy. Z przedstawionych danych wynika, że wnioskodawca prowadząc gospodarstwo rolne nie ma kłopotów z jego utrzymaniem, wręcz przeciwnie wskazując, że stać go na korzystanie z najmu kombajnu, dokonywania zakupu nawozów, opłacaniu orki, zasiewu i zasadzeń wskazał, że nie ma kłopotów finansowych. Należy również zauważyć, że wnioskodawca posiada mieszkanie, na którego utrzymanie przeznacza około 300 zł. miesięcznie. Osoby będącej w trudnej sytuacji finansowej nie stać byłoby na ponoszenie tego wydatku i utrzymywanie niewykorzystywanego mieszkania. Należy również zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, a na pewno w zakresie całkowitym. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, mieszkanie mogące służyć do wynajmu jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12). Z uwagi na powyższe wskazać należy, że brak jest podstaw do finansowania za stronę z środków budżetowych pełnomocnika z urzędu, skoro strona posiada majątek, który może wykorzystać do pozyskania środków finansowych (wynajem, zabezpieczenie pożyczki). Wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, które nie posiadają źródeł dochodu, a nawet jeżeli takowe posiadają, to wystarczają im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych. Z tych względów wniosek nie został uznany za zasadny. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.