VII SA/Wa 1230/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. J. i M. J. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. R. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych i pięćdziesiąt groszy). VII SA/WA 1230/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia (...) marca 2011 r. Nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (...) (dalej "PINB (...)") nałożył na M i M J (dalej "skarżący") grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 31 577,34 zł, za niedopełnienie obowiązku wynikającego z decyzji PINB (...) Nr (...) z dnia (...) maja 2009 r., nakazującej skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 6,20 m x 6,40 m wybudowanego na działce nr ew. (...) we wsi (...), Gm. (...) bez pozwolenia na budowę. Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki budynku PINB (...), w dniu (...) września 2010 r. skierował do skarżących upomnienie wzywające do wykonania obowiązku z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie tytułem wykonawczym z dnia (...) stycznia 2011 r. wszczął postępowanie egzekucyjne. W związku z niewykonaniem przez skarżących obowiązku rozbiórki organ I instancji nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia. Wysokość nałożonej grzywny ustalił na podstawie art. 121 § 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu wyjaśnił, że wysokość ta zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, została ustalona na podstawie iloczynu powierzchni zabudowy budynku objętego nakazem rozbiórki i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. (W IV-tym kwartale 2010r. cena ta wynosiła 3979,00 zł) Dokonując stosownego wyliczenia ( 795,80 zł/m2 x 39,68 m2) organ ustalił wysokość grzywny na kwotę 31.577,34 zł. W wyniku złożonego przez skarżących zażalenia (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...)marca 2011 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że wobec niewykonania ciążącego na skarżących obowiązku organ I instancji był zobligowany nałożyć grzywnę w celu przymuszenia a jej wysokość został wyliczona zgodnie ze wskazaniami art. 121 § 5 u.p.e.a. Podkreślił, że niedyspozycja finansowa zobowiązanego nie stanowi przesłanki do uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ wskazał także, że w przypadku wykonania egzekwowanego obowiązku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają z mocy prawa umorzeniu oraz, że zobowiązany, który wykonał obowiązek może złożyć wniosek o zwrot grzywny uiszczonej lub ściągniętej w wysokości 75 % lub w całości grzywny. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania postanowienia wskazując na wyjątkowo trudną sytuację finansową oraz podnosząc, że decyzja poprzedzająca wydanie zaskarżonego postanowienia została zaskarżona do Sądu. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. W ocenie Sądu analizowane pod tym kątem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Dokonując oceny legalności aktu Sąd jest obowiązany na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") rozstrzygać w granicach danej sprawy. Wskazać zatem należy, że przedmiotem sądowej kontroli jest legalność wydanego przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) nakładające na skarżących grzywnę w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 6,20 m x 6,40 m wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Przedmiotowy nakaz rozbiórki wynika z prawomocnej i ostatecznej decyzji administracyjnej nakazującej dokonanie rozbiórki budynku. W sprawie nie są kwestionowane ustalenia faktyczne, natomiast w skardze do Sądu, Skarżący kwestionują wysokość nałożonej w celu przymuszenia grzywny i konieczność jej zapłaty, odwołując się do swojej trudnej sytuacji finansowej i osobistej, związanej z chorobą syna. Jest niewątpliwe, iż skarżący nie zrealizowali nałożonego na nich decyzją PINB (...) z dnia (...) maja 2009 r. obowiązku rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 6,20 m x 6,40 m. W tej sytuacji organ administracji miał obowiązek wszczęcia egzekucji administracyjnej, która winna doprowadzi do stanu zgodnego z prawem. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dają organowi "narzędzia" – tzw. "środki egzekucyjne", które mogą w trybie przymusu doprowadzić do wykonania obowiązku. Podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest osiągnięcie celu egzekucji tj. skutecznego wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym, przy czym, jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki jednocześnie (vide wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999r., sygn. akt I SA/Gd 39/97 – niepubl.). Dokonując wyboru takiego środka organ winien kierować się wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasadą racjonalnego działania oraz zasadą niezbędności, sformułowaną w art. 7 § 3 u.p.e.a., która nakłada na organ obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w chwili gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego (jakim w sprawie jest nakaz rozbiórki) organ miał możliwość zastosowanie jednego z dwóch wskazanych w ustawie środków egzekucyjnych - opisanej w art. 119 – 126 u.p.e.a. "grzywny w celu przymuszenia" lub "wykonania zastępczego" uregulowanego w art. 127 -135 u.p.e.a. Jak wskazał organ, w przypadku zastosowania grzywny w celu przymuszenia sytuacja zobowiązanego jest o tyle korzystna, że w przypadku wykonania obowiązku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają umorzeniu (art.125 § 1 u.p.e.a.), a także istnieje możliwość ich zwrotu w wysokości 75% lub w całości( art. 126 u.p.e.a.) Wskazane w art. 125 § 1 u.p.e.a. oraz art. 126 u.p.e.a. instytucje czynią niewątpliwie, w rozpatrywanej sprawie " grzywnę w celu przymuszenia" środkiem mniej dolegliwym, niż wykonanie zastępcze, zwłaszcza, że pozostawiają wykonanie obowiązku rozbiórki w dyspozycji zobowiązanego. Natomiast w przypadku wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Ponadto w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w wyznaczonym terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ zasadnie przyjął, iż uwagi na charakter i wielkość obiektu, zastosowany środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia jest środkiem najmniej dolegliwym, spełniającym wymogi art. 7 § 2 i 3 u.p.e.a. W skardze skierowanej do Sądu strona kwestionuje także wysokość nałożonej grzywny odwołując się do swojej trudnej sytuacji finansowej i osobistej, związanej z chorobą syna. Analizując powyższe zarzuty należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie podstawą prawną nałożenia środka był art. 121 § 5 u.p.e.a. Zgodnie z ww. przepisem wysokość grzywny stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Z brzmienia przepisu wynika, iż organ nie ma żadnej dowolności w ustaleniu kwoty grzywny, albowiem w sposób sztywny reguluje to art. 121 § 5 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie matematyczny sposób obliczenia w wysokości grzywny został szczegółowo przedstawiony przez organ i nie budzi on wątpliwości. W takiej sytuacji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają argumenty skarżących dotyczące ich niewątpliwie trudnej sytuacji finansowej, albowiem przepis art. 121 § 5 u.p.e.a., jak wyżej wskazano nie uzależnia możliwości zastosowania tego środka od sytuacji finansowej i osobistej zobowiązanego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie § 18 ust.1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)