VII SA/Wa 1231/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. J. i M. J. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) marca 2011 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A R tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych pięćdziesiąt groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych i pięćdziesiąt groszy). VII SA/WA 1231/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia (...) marca 2011 r. Nr (...) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (...) (dalej "PINB (...)") nałożył na M i M J (dalej "skarżący") grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 5.000 zł za niedopełnienie obowiązku wynikającego z decyzji PINB (...) Nr (...) z dnia (...) maja 2009 r., nakazującej skarżącym rozbiórkę basenu o wymiarach 12,60 m x 8,80 m wybudowanego na działce nr ew. (...) we wsi (...), Gm. (...) bez pozwolenia na budowę. Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki budynku w dniu (...) września 2010 r. PINB (...) w dniu (...) września 2010 r. skierował do skarżących upomnienie wzywające do wykonania obowiązku z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Następnie tytułem wykonawczym z dnia (...) stycznia 2011 r. wszczął postępowanie egzekucyjne. W związku z niewykonaniem przez skarżących obowiązku rozbiórki organ I instancji nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia. Wysokość nałożonej grzywny organ określił na podstawie art. 121 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 229, poz.1954 ze zm., dalej "u.p.e.a."), na kwotę 5.000 zł. Organ wskazał, iż grzywna w orzeczonej kwocie została nałożona przy uwzględnieniu rodzaju nałożonego obowiązku i zakresu robót budowlanych wynikających z decyzji PINB. Grzywna ta jest możliwa do zapłaty dla zobowiązanego, nie obciąża go w sposób nadmierny, a jednocześnie motywuje do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. W wyniku złożonego przez skarżących zażalenia, (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia (...) marca 2011 r. Nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że wobec niewykonania ciążącego na skarżących obowiązku organ I instancji był zobligowany nałożyć grzywnę w celu przymuszenia a jej wysokość została wyliczona zgodnie ze wskazaniami art. 121 § 2 i § 4 u.p.e.a. Podkreślił, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że niedyspozycja finansowa zobowiązanego nie stanowi przesłanki o uchylenia postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Organ wskazał także, iż w przypadku wykonania egzekwowanego obowiązku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają z mocy prawa umorzeniu oraz, że zobowiązany, który wykonał obowiązek może złożyć wniosek o zwrot w wysokości 75 % lub w całości grzywny uiszczonej lub ściągniętej. W skardze skierowanej na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania postanowienia wskazując na wyjątkowo trudną sytuację finansową oraz podnosząc, że decyzja poprzedzająca zaskarżone postanowienie została zaskarżona do Sądu. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. W ocenie Sądu analizowane pod tym kątem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Dokonując oceny legalności aktu Sąd jest obowiązany na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") rozstrzygać w granicach danej sprawy. Wskazać zatem należy, że przedmiotem sądowej kontroli jest legalność wydanego przez (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) nakładające na skarżących grzywnę w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki basenu wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Przedmiotowy nakaz rozbiórki wynika z prawomocnej i ostatecznej decyzji administracyjnej nakazującej dokonanie rozbiórki basenu. W sprawie nie są kwestionowane ustalenia faktyczne, natomiast w skardze do Sądu Skarżący kwestionują wysokość nałożonej w celu przymuszenia grzywny i konieczność jej zapłaty odwołując się do swojej trudnej sytuacji finansowej i osobistej, związanej z chorobą syna. Jest niewątpliwe, iż skarżący nie zrealizowali nałożonego na nich decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2009 r. obowiązku rozbiórki samowolnie wybudowanego basenu o rozmiarach 12,60 m x 8,80 m. W tej sytuacji organ administracji miał obowiązek wszczęcia egzekucji administracyjnej, która winna doprowadzi do stanu zgodnego z prawem. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dają organowi "narzędzia" – tzw. "środki egzekucyjne", które mogą w trybie przymusu doprowadzić do wykonania obowiązku. Podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest osiągnięcie celu egzekucji tj. skutecznego wykonania w trybie przymusowym obowiązku ciążącego na zobowiązanym, przy czym, jeśli cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może stosować nawet wszystkie dostępne środki jednocześnie (vide wyrok NSA z dnia 20 stycznia 1999r., sygn. akt I SA/Gd 39/97 – niepubl.). Dokonując wyboru takiego środka organ winien kierować się wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. zasadą racjonalnego działania oraz zasadą niezbędności, sformułowaną w art. 7 § 3 u.p.e.a., która nakłada na organ obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w chwili gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W przypadku niewykonania obowiązku niepieniężnego (jakim w sprawie jest nakaz rozbiórki) organ miał możliwość zastosowanie jednego z dwóch wskazanych w ustawie środków egzekucyjnych - opisanej w art. 119 – 126 u.p.e.a. "grzywny w celu przymuszenia" lub "wykonania zastępczego" uregulowanego w art. 127 -135 u.p.e.a. W rozpatrywanej sprawie nałożono na skarżących grzywnę w celu przymuszenia. Podstawą prawną nałożenia środka był art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a. Zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. wymierzona grzywna nie może przekroczyć kwoty 10.000 zł, w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50.000 zł. W sprawie skarżących grzywna ta wyniosła 5000 zł. Jak wskazał organ, w przypadku zastosowania tego środka egzekucyjnego sytuacja zobowiązanego jest o tyle korzystna, że w sytuacji wykonania obowiązku nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny podlegają umorzeniu (art.125 § 1 u.p.e.a.),a także istnieje możliwość ich zwrotu w wysokości 75% lub w całości( art. 126 u.p.e.a.) Wymienione w art. 125 § 1 u.p.e.a. oraz art. 126 u.p.e.a. instytucje czynią w rozpatrywanej sprawie " grzywnę w celu przymuszenia" środkiem mniej dolegliwym, niż wykonanie zastępcze, zwłaszcza, że pozostawiają wykonanie rozbiórki w dyspozycji zobowiązanego. Natomiast w przypadku wykonania zastępczego, obowiązek objęty tytułem wykonawczym jest wykonywany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo. Ponadto w postanowieniu o zastosowaniu wykonania zastępczego organ egzekucyjny może wezwać zobowiązanego do wpłacenia w oznaczonym terminie określonej kwoty tytułem zaliczki na koszty wykonania zastępczego, z pouczeniem, że w przypadku niewpłacenia kwoty w wyznaczonym terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ zasadnie przyjął, iż uwagi na charakter i wielkość obiektu, zastosowany środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia jest środkiem najmniej dolegliwym, spełniającym wymogi art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. W skardze skierowanej do Sądu strona kwestionuje także wysokość nałożonej grzywny odwołując się do swojej trudnej sytuacji finansowej i osobistej, związanej z chorobą syna. Skarżący wskazują ponadto, iż przez cały czas zamieszkują w siedlisku w m. Klaudyny. Jest to ich cały dorobek, miejsce pracy i zamieszkania. Analizując skargę należy stwierdzić, że mimo oczywiście trudnej sytuacji finansowej skarżących organ zasadnie wskazał, że podstawową przesłanką przy wyborze środka egzekucyjnego jest osiągnięcie celu egzekucji. A zatem przede wszystkim skuteczność środka, a nie możliwości finansowe strony wyznaczać muszą jego granice. W rozpatrywanej sprawie organ mógł wymierzyć skarżącym maksymalnie grzywnę w wysokości 10.000 zł. Wymierzona kwota wyniosła 5.000 zł., a zatem stanowi połowę wartości maksymalnej. W okolicznościach tej sprawy wysokość grzywny należy uznać za racjonalną i mogącą realizować cel, któremu służy ten środek egzekucyjny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie § 18 ust.1 lit c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.)