VII SA/Wa 1235/11

WyrokWSA w Warszawie2011-10-05

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Włodzimierz Kowalczyk, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu nakładająca obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę w związku z ochroną konserwatorską jest prawidłowa, gdy budynek nie jest wpisany do rejestru zabytków?
Ratio decidendi
Decyzja nakładająca obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę może być wydana tylko wtedy, gdy roboty budowlane mogą spowodować pogorszenie stanu zabytków wpisanych do rejestru zabytków. Ochrona konserwatorska nie obejmuje obiektów jedynie ujętych w gminnej ewidencji zabytków. W niniejszej sprawie organ nie wykazał, że budynek jest zabytkiem wpisanym do rejestru, ani że roboty mogą zagrozić jego stanowi, co skutkuje uchyleniem decyzji.
Stan faktyczny
H. M. zaskarżyła decyzję Wojewody utrzymującą w mocy sprzeciw Prezydenta wobec zgłoszenia wykonania robót budowlanych polegających na odtworzeniu dachu i ociepleniu budynku. Organ I instancji uznał, że budynek jest objęty ochroną konserwatorską jako zabytek wpisany do ewidencji, co wymaga pozwolenia na budowę. Skarżąca podniosła, że budynek nie jest zabytkiem wpisanym do rejestru i nie podlega ochronie konserwatorskiej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz decyzję organu pierwszej instancji; stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Wojewody na rzecz H. M. zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 500 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia wykonywania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz H. M. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezydent [...]wniósł sprzeciw do zgłoszenia dotyczącego zamiaru wykonania odtworzeniowego dachu oraz ocieplenia budynku położonego na terenie działki nr. ew. 99 przy ul. [...] [...] w W. oraz nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nieruchomość objęta wnioskiem jest geodezyjnie wydzieloną częścią budynku o adresach [...] [...], [...], [...], znajdującego się w ewidencji zabytków [...] Konserwatora Zabytków. Zatem podlega ochronie konserwatorskiej i przeprowadzenie zamierzonych przez inwestora prac musi być poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę. Odwołanie od tej decyzji złożyła H. M. podnosząc, że zlokalizowany przy ul. [...] [...] budynek nie jest zabytkiem. W związku z powyższym organ I instancji naruszył art. 30 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przyjmując, że zachodzą warunki do wniesienia sprzeciwu i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że planowana inwestycja dotyczy remontu budynku znajdującego się w wykazie zabytków sporządzonym przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Planowane roboty budowlane charakteryzują się dużą ingerencją w stan budynku, których realizacja doprowadzi do pogorszenia stanu zabytku. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła H. M. podnosząc, że budynek położony przy ul. [...] [...] nie jest zabytkiem zaś pozostałe budynki znajdujące się przy tej ulicy nie zostały wpisane do rejestru zabytków a więc nie podlegają ochronie konserwatorskiej. W związku z tym działania [...] Konserwatora Zabytków nie znajdują umocowania w przepisach prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U nr. 153 poz. 1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle §2 powołanego przepisu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U nr. 153 poz. 1270 ze zm. , dalej określana jako p.p.s.a /, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawa prawną. Organ I instancji jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał art. 30 ust.7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm., dalej jako Prawo budowlane). Zgodnie z tym przepisem 7. właściwy organ może nałożyć, w drodze decyzji obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub spowodować pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków. Z przepisu tego wynika, że wydanie decyzji nakazującej uzyskanie pozwolenia na budowę może nastąpić jeżeli roboty budowlane mogą spowodować pogorszenie stanu zabytków. W związku z tym pierwszym warunkiem koniecznym do spełnienia przed wydaniem decyzji jest ustalenie, że roboty mogą ingerować w stan zabytków. Po drugie zakres tych robót może spowodować zagrożenie stanu ich zachowania. Przy czym ochronie określonej w art. 30 ust. 7 ustawy Prawo budowlane podlegają jedynie zabytki wpisane do rejestru zabytków, obiekt zaś ujęty w gminnej ewidencji zabytków takiej ochronie nie podlega. Zabytek ujęty w gminnej ewidencji zabytków zostaje objęty ochroną konserwatorską dopiero w momencie wpisu do rejestru zabytków lub objęcia ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego bądź zajdzie inna okoliczność wymieniona w art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Za poglądem taki przemawia fakt, że art. 30 Prawa budowlanego jest ściśle powiązany z art. 29 w/w ustawy, gdzie wprost jest mowa o ochronie obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Oczywiście w art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego określony jest inny sposób ochrony zabytków polegający na konieczności dokonania uzgodnień z konserwatorem zabytków ale ten tryb postępowania nie został zastosowany w niniejszej sprawie. Drugim elementem koniecznym do zastosowania ust. 7 art. 30 Prawa budowlanego jest ustalenie, że roboty mogą spowodować zagrożenie stanu zachowania zabytku. Należy w tym miejscu wskazać, że stanowisko w tym zakresie organu I instancji nie zostało w żaden sposób uzasadnione. Brak jest jakichkolwiek rozważań na ten temat. Natomiast próba naprawienia tego błędu przez organ odwoławczy nie może być uznana za wystarczającą. W szczególności wymagało wyjaśnienia co do którego budynku istnieje obawa o stan zachowania, czy dotyczy to budynku sąsiedniego, czy też tego którego mają dotyczyć roboty. Należy przy tym wskazać, że sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, nie zastępują one bowiem organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy. W związku z tym rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie mógł, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przeprowadzać własnych ustaleń co do stanu faktycznego. Rolą sądu administracyjnego jest ocena, czy postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami K.p.a., a nadto ocena prawidłowości ustaleń faktycznych oraz kontrola trafności zastosowania przepisów prawa materialnego i jego wykładni. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia wskazać należy, że organ zobowiązany będzie dokładnie ustalić stan faktyczny sprawy i w sposób wyczerpujący ocenić materiał dowodowy i rozstrzygnąć w pierwszej kolejności jaki charakter ma budynek, którego dotyczą zamierzone roboty bowiem stanowisko organów w tym zakresie nie jest jednoznaczne. Z tych wszystkich względów, Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c związku z art. 152 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., jak w punkcie 3 wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło