VII SA/Wa 1235/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi D. W. i M. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2011 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. O., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., znak [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), w związku z wnioskiem D. i M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2011 r., znak: [...] – stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]stycznia 2011 r. znak [...] stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]listopada 2010 r. znak [...] odmawiającym wyłączenia organu administracji publicznej – [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w osobie B. S. od udziału we wskazanych we wniosku D. i M. W. postępowaniach administracyjnych dotyczących działki nr ew. [...] w [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniosku D. i M. W., postanowieniem z dnia [...]lipca 2011 r., znak: [...] – odmówił stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...]stycznia 2011 r. W związku z wniesieniem wniosku D. i M. W., o ponowne rozpatrzenie sprawy, zapadło opisane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że obowiązkiem każdego organu odwoławczego rozpoznającego odwołanie od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest w pierwszej kolejności zbadanie, czy odwołanie spełnia warunki formalne do jego merytorycznego rozpoznania tj. czy zostało wniesione przez podmiot posiadający przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy został zachowany ustawowy termin do jego wniesienia. Brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek skutkuje wydaniem stosownego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym (umorzenia postępowania odwoławczego lub stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu); jednocześnie skutkuje to brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1059/09). Stosownie do treści art. 144 Kpa powyższe rozważania prawne mają odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że postanowienie z dnia [...]lipca 2011 r., znak: [...], zostało doręczone skarżącym w dniu [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w treści tego postanowienia zawarł pouczenie o sposobie i terminie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący złożyli drogą pocztową w dniu [...]sierpnia 2011 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie (ewentualnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem) wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zatem ostatni dzień na złożenie przez skarżących wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przypadał na [...]sierpnia 2011 r. Ponieważ wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu organ nie był uprawniony do jego merytorycznej oceny. Organ podkreślił, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., a stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060, wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32). Mając na uwadze treść art. 126 k.p.a. organ stwierdził, że w przypadku, gdy przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia jest rozstrzygnięcie w formie postanowienia, to orzeczenie kończące to postępowanie ma formę postanowienia. Termin na złożenie zażalenia został precyzyjnie określony w art. 141 § 2 k.p.a. i wola lub subiektywne przekonanie strony nie może wpłynąć na jego zmianę. Błędne pouczenie co do prawa wniesienia odwołania (zażalenia) nie może szkodzić stronie która zastosowała się do tego pouczenia, ale w niniejszej sprawie strony zostały pouczone prawidłowo o przysługującym środku zaskarżenia oraz przewidzianym terminie do jego wniesienia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie złożyli D. W. i M. W.. Skarżący podnieśli, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie 14 dni stosownie do art. 127 § 3 k.p.a., i termin ten nie może być skrócony. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia [...]stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących oświadczył, że popiera skargę oraz wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie. W uzasadnieniu stanowiska wskazał, że zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy art. 134 w zw. z art. 127 § 3, art. 126 i art. 144 k.p.a., albowiem w jego osnowie nie stwierdzono niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie kwestii rozstrzygniętej postanowieniem, jak tego wymaga przepis, lecz jedynie uchybienie terminu do złożenia wniosku. Ponadto pełnomocnik wywodził, że niezasadne jest stanowisko organu, iż nie miał on możliwości rozpatrzeć merytorycznie środka prawnego wniesionego przez skarżących. W piśmie, którego dotyczy zaskarżone postanowienie, nazwanym "odwołaniem" zawarto bowiem wniosek o stwierdzenie nieważności poprzedniego postanowienia organu. W ocenie pełnomocnika skarżących jeżeli więc nawet nie było możliwe uwzględnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), to należało wniosek ten rozpatrzeć jako żądanie stwierdzenia nieważności objętego nim postanowienia (art. 156 w zw. z art. 126 i art. 134 k.p.a.), bez uprzedniego stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skoro wniosek o stwierdzenie nieważności nie wpłynął z uchybieniem terminu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie naruszył prawa i prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. Powołany przepis stanowi w zdaniu pierwszym, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Znajduje zastosowanie do środków odwoławczych wnoszonych od postanowień na mocy odesłania zawartego w art. 144 k.p.a. zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 działu II k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z odpowiedniego stosowania tych przepisów wynika również sposób zaskarżania w administracyjnym toku instancji postanowień (na które służy zażalenie) wydanych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, polegający na wniesieniu, na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie. Z tym że termin, w jakim ten wniosek należy złożyć, stosownie do art. 141 § 2 k.p.a., wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie. Termin ten ma charakter zawity i z jego istoty wynika, że nie może być on przedłużony. W sytuacji stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia organ zobligowany jest do wydania postanowienia o treści wynikającej z art. 134 k.p.a. Tego rodzaju rozstrzygnięcie nie zależy bowiem od uznania organu, a samo uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika bezspornie, że postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2011 r. znak [...] zostało doręczone skarżącym w dniu [...] sierpnia 2011 r. Postanowienie to zawierało pouczenie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Termin na złożenie wniosku upłynął więc w dniu [...]sierpnia 2011 r., skarżący zaś złożyli wniosek drogą pocztową dopiero w dniu [...]sierpnia 2011 r., a więc po upływie terminu ustawowego. Skoro zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący złożyli po upływie przewidzianego dla tej czynności ustawowego terminu, to rozstrzygnięcie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., odpowiada prawu, a skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżących zawartych w piśmie z dnia [...]stycznia 2013 r. należy wskazać, że w przypadku wniesienia odwołania (odpowiednio zażalenia, czy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) z uchybieniem terminu organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wymaga jednak podkreślenia, że wniesienie odwołania po terminie nie oznacza jego niedopuszczalności. Odwołanie wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia jest środkiem zaskarżenia wniesionym z przekroczeniem ustawowego terminu, ale nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 k.p.a., bowiem termin ten może być stronie na jej żądanie przywrócony. Dlatego w przypadku wniesienia odwołania po terminie (gdy nie ma wniosku o jego przywrócenie lub odmówiono jego przywrócenia) organ odwoławczy powinien wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niezawarcie zatem w treści postanowienia stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stanowi naruszenia art. 127 § 3, art. 126 i art. 144 k.p.a. Nie można zgodzić się również z twierdzeniem, że w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zatytułowanego "Odwołanie" skarżący zawarli żądanie stwierdzenia nieważności postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lipca 2011 r. Sąd uznał, że analiza treści wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mogła dawać podstaw organowi do rozpoznania go jako żądania stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...]lipca 2011 r. We wniosku skarżący kategorycznie i jednoznacznie określili swoje żądanie, i w ocenie Sądu, organ nie mógł domniemywać woli skarżących, która w sposób wyraźny nie wynikała z treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto analiza akt administracyjnych wskazuje, że skarżący składają liczne pisma, w których jednoznacznie formułują swoje wnioski oraz przytaczają podstawy prawne. Najlepszym przykładem jest pismo z dnia [...] października 2011 r., w którym wnieśli, w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a., o stwierdzenie nieważności, kontrolowanego w niniejszej sprawie, postanowienia z dnia 9 września 2011 r. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm), orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.