VII SA/Wa 1235/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal, asesor WSA Nina Beczek (spr.), , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. K. i A. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 21 marca 2025 r. znak: DOR.7100.14.2025.MB w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] grudnia 2024 r. nr [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 21 marca 2025 r. znak: DOR.7100.14.2025.MB, po rozpatrzeniu odwołania A. J. i J. K. , utrzymał w mocy decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z 19 grudnia 2024 r. nr 686/2024 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] sierpnia2022 r. nr [...] . U podstaw zaskarżonej decyzji legły następujące ustalenia. W dniu 27 stycznia 2022 r. pracownicy PINB w Z. przeprowadzili kontrolę na działce nr [...] i nr [...] w miejscowości G. , w wyniku której stwierdzono, że na działce tej znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny o konstrukcji częściowo drewnianej, częściowo murowanej, dwukondygnacyjny, bez podpiwniczenia, posiadający dwuspadowy dach pokryty blachą trapezową. Ustalono, że ok. 2019 r. inwestor A. S. , współwłaściciel budynku, wykonała roboty budowlane polegające na rozbudowie budynku. Dobudowany został segment mieszkalny od strony północnej budynku, o wymiarach 4,91m x 5,04m i konstrukcji murowanej oraz wykonano otwarcie dachowe od strony północnej i południowej. W rozbudowanej części powstała kotłownia z kotłem na paliwo stałe, a w całym budynku wykonano instalację centralnego ogrzewania. Stwierdzono, że na wykonanie robót nie uzyskano pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Wobec powyższego 10 lutego 2022 r. organ I instancji poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Następnie postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. nr 145/22 PINB w Z. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie powyższego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz nakazał inwestorowi A. S. zabezpieczyć teren budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości. Ponadto pouczył o możliwości złożenia przez inwestora w ciągu 30 dni wniosku o legalizację rozbudowy i o obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Postanowienie zostało skutecznie doręczone stronom postępowania i nie zostało zaskarżone. Wniosek o legalizację samowolnie rozbudowanej części budynku nie został złożony i okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżące w postępowaniu nieważnościowym. W związku z niezłożeniem wniosku o legalizację, PINB w Z. wydał w dniu [...] sierpnia2022 r. decyzję nr [...] , którą nakazał właścicielom działek nr ewid. [...] i [...] A. S. , A. J. i J. K. oraz inwestorowi A. S. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego. W piśmie z 24 lipca 2023 r. A. S. , A. J. i J. K. zawarły wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z 11 kwietnia 2022 r. nr 145/22 oraz ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] sierpnia2022 r. nr [...] . We wniosku powołano się na przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa zarzucając, że decyzja PINB z [...] sierpnia2022 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ PINB powinien był zastosować tryb naprawczy określony w art. 50-51 Prawa budowlanego zamiast trybu legalizacyjnego określonego w art. 48 i art. 49e pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem skarżących organ nie zbadał też kwestii powiązań konstrukcyjnych rozbudowanej części z resztą budynku oraz zarzucono rażące naruszenie art. 52 Prawa budowlanego poprzez nałożenie obowiązku określonego decyzją na wszystkich współwłaścicieli, zamiast tylko na inwestora. W ocenie GINB decyzja organu powiatowego z [...] sierpnia2022 r. nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W sprawie słusznie zastosowano tryb legalizacyjny. Doszło bowiem do zmiany charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu. W wyniku rozbudowy powierzchnia zabudowy zwiększyła się o dobudowaną część o wymiarach 4,91m na 5,04m. Z tego powodu nie można uznać zdaniem organu, że była to przebudowa, jak twierdzą skarżące. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt Prawa budowlanego, tryb naprawczy stosowany jest jedynie "w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f". W niniejszej sprawie doszło do budowy części obiektu bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, a sytuację tę reguluje art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. W ocenie GINB niesłuszny jest też zarzut niezbadania powiązań konstrukcyjnych rozbudowanej części z resztą budynku. Skarżące twierdzą, że o powiązaniu konstrukcyjnym ma w tym przypadku świadczyć zdanie znajdujące się w protokole kontroli z 27 stycznia 2022 r. określające, że w rozbudowanej części wykonano kotłownię i instalację centralnego ogrzewania w całym budynku. Organ zwrócił uwagę, że badana decyzja nie nakazuje jednak rozbiórki tej instalacji. Poza tym wspólna instalacja centralnego ogrzewania nie jest powiązaniem konstrukcyjnym, ponieważ nie dotyczy elementów nośnych budynku. Organ zwrócił również uwagę, że przez lata obiekt istniał bez dobudowanej części i spełniał swoją funkcję, dlatego należy założyć, że możliwe jest przywrócenie do go tego stanu. GINB stwierdził, że także w tym zakresie nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a decyzja nie jest niewykonalna. Odnosząc się dalej do zarzutu zaniechania zbadania powiązań konstrukcyjnych w rozbudowanej części z budynkiem uprzednio już istniejącym, GINB wyjaśnił, że kwestionowanie przez skarżące w ramach niniejszego postępowania ustaleń organu terenowego nie może odnieść zamierzonego skutku, ponieważ postępowanie nieważnościowe nie służy ustalaniu na nowo stanu faktycznego w sprawie. W postępowaniu tym nie dochodzi do ponownego zbierania materiału dowodowego w celu ustalenia, jakie rozstrzygnięcie winno było zapaść na etapie wydawania decyzji merytorycznej badanej w trybie nieważnościowym. Organ nadzoru ogranicza się wyłącznie do oceny, czy zebrany w postępowaniu zwykłym materiał uzasadniał wydanie danego rozstrzygnięcia. Z akt sprawy nie wynika zaś, żeby rozbudowana część była konstrukcyjnie powiązana z resztą budynku. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji pod kątem czy decyzja jest dotknięta którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Wbrew oczekiwaniom skarżących postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem, w którym na nowo bada się zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty stron. Postępowanie prowadzone w ramach trybu nadzwyczajnego nie jest "trzecią instancją" i nie może prowadzić do dokonywania nowych ustaleń, czy też weryfikacji dotychczasowych w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. Odnosząc się natomiast do podnoszonych zarzutów skarżących, że organ powiatowy naruszył art. 52 ustawy Prawo budowlane, nakładając nakaz rozbiórki na wszystkich współwłaścicieli, a nie jedynie na inwestorkę, GINB wyjaśnił po pierwsze, że zwrot "w pierwszej kolejności" nie znaczy, że inne rozwiązania są rażącym naruszeniem prawa. Po drugie, pogląd ten powstał na gruncie dawnej treści art. 52 Prawa budowlanego. Zgodnie z obecnym brzmieniem "obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale [5b Prawa budowlanego], nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego.". Jak wynika z akt sprawy roboty budowalne, których dotyczyło postępowania zostały zakończone, czego nie podważają także strony. W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie zdanie drugie przytoczonego powyżej przepisu: jeżeli roboty budowlane zostały zakończone obowiązki nakłada się na właściciela. Dlatego GINB stwierdził, że PINB w Z. poprawnie zakazał rozbiórkę wszystkim współwłaścicielkom działek, na których znajduje się obiekt. Ta okoliczność nie jest więc rażącym naruszeniem prawa (bo organ zachował się zgodnie z normą prawną). Nie doszło też do skierowania decyzji do osób niebędących stroną w sprawie, bo wszystkie współwłaścicielki uczestniczyły w postępowaniu od momentu jego wszczęcia. Zdaniem GINB organ wojewódzki nie dopuścił się naruszenia żadnej z zasad postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności polega przede wszystkim na analizie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa i nie jest ponownym merytorycznym rozstrzygnięciem całej sprawy. Dlatego, zdaniem GINB, nie można zarzucić organowi wojewódzkiemu, że nie dokonał własnych ustaleń stanu faktycznego i nie zebrał nowego materiału dowodowego. Podsumowując, zdaniem GINB, decyzja PINB w Z. z [...] sierpnia2022 r. nie wypełnia żadnej z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa warunkujących stwierdzenie nieważności, w szczególności nie narusza prawa, nie jest niewykonalna i nie została skierowana do osób niebędących stronami. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosły J. K. i A. J. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji MWINB w Krakowie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] sierpnia2022 r. nr [...] w sytuacji, gdy decyzja PINB w Z. dotknięta jest wadą nieważności, tj. decyzja PINB w Z. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tj. organ I Instancji zastosował art. 48 i następne, w tym art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i nakazał A. S. , A. J. i J. K. rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez zbadania powiązań konstrukcyjnych rozbudowanej części z budynkiem uprzednio już istniejącym, bez rozważenia prowadzenia postępowania w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane oraz nałożył obowiązki określone decyzją na podmioty nie będące inwestorem, tj. na A. J. i J. K. w sytuacji, gdy organowi znany jest inwestor mogący wykonać rzeczoną decyzję, a zatem wbrew art. 52 in principio ustawy Prawo budowlane; 2) art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 9, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kpa przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. zaniechanie zbadania powiązań konstrukcyjnych w rozbudowanej części z budynkiem uprzednio już istniejącym, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy decyzji MWINB w Krakowie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w Zakopanem, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa budowlanego w zakresie prowadzonego trybu. Podnosząc powyższe zarzuty, rozwinięte w uzasadnieniu skargi, skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji MWINB w Krakowie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżące w piśmie z 7 lipca 2025 r. wniosły o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Kontroli Sądu została poddana decyzja GINB utrzymująca w mocy decyzję MWINB w Krakwie o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z [...] sierpnia2022 r. nr [...] . Podstawę wydania decyzji PINB w Z. z [...] sierpnia2022 r. stanowił art. 49e pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm.). Decyzją tą PINB nakazał współwłaścicielom działek nr [...] i [...] A. J. i J. K. oraz A. S. jako również współwłaścicielowi powyższych działek i zarazem inwestorowi rozbiórkę opisanej na wstępie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Decyzja ta poprzedzona została wydaniem postanowienia przez PINB w Z. w dniu 11 kwietnia 2022 r. nr 145/22 - na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 48a Prawa budowlanego - wstrzymującym prowadzenie robót budowlanych polegających na rozbudowie opisanego na wstępie budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę i nakazującym inwestorowi A. S. zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich, w sposób niezagrażający bezpieczeństwu użytkowników przyległych nieruchomości oraz pouczono o możliwości złożenia przez inwestora w ciągu 30 dni wniosku o legalizację rozbudowy. Z powyższego jednoznacznie wynika, że treść decyzji o nakazie rozbiórki nie koresponduje z treścią postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, w zakresie podmiotu zobowiązanego do rozbiórki, albowiem w postanowieniu nakaz został nałożony jedynie na inwestora A. S. , zaś w nakazie rozbiórki został rozszerzony krąg podmiotów zobowiązanych do rozbiórki na pozostałych współwłaścicieli działek A. J. i J. K. , prócz inwestora A. S. , która jest również współwłaścicielem działek. Należy zwrócić przy tym uwagę, że mimo że postanowienie z 11 kwietnia 2022 r. zostało doręczone nie tylko inwestorowi A. S. , ale również uczestniczącym w postępowaniu współwłaścicielom działek A. J. i J. K. , to jednak nakaz zabezpieczenia terenu budowy, jak również informacja o możliwości złożenia "przez inwestora" wniosku o legalizację został skierowany wprost i wyłącznie do "inwestora A. S. ", co wynika z osnowy rozstrzygnięcia. Nakaz wstrzymania robót budowlanych i informacja o możliwości złożenia wniosku o legalizację nie była formalnie skierowana do współwłaścicieli działek A. J. i J. K. . Należy również wskazać, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych było wydane w granicach tej samej sprawy, w której zapadła decyzja nakazująca rozbiórkę i rozstrzygnięcia te zostały podjęte w odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy Sąd stwierdza, że organ nieprawidłowo określił adresata nakazu rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wskazać bowiem trzeba, że w art. 52 Prawa budowlanego przewidziano, że obowiązanym do dokonania czynności nakazanych m.in. w decyzji wydanej na podstawie art. 48 jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Jak wskazuje się w literaturze decyzje, o których mowa w art. 52 Prawa budowlanego, dotyczą samowoli budowlanych lub innych naruszeń przepisów prawa budowlanego, dlatego adresatem tych decyzji powinien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca tych wykroczeń. Inwestor bowiem jako jeden z uczestników procesu budowlanego (art. 17) jest odpowiedzialny za prawidłowe zorganizowanie procesu budowy (art. 18), on też jest adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też podmiotem, który dokonuje zgłoszenia (zob. A. Gliniecki [w:] A. Despot-Mładanowicz, Z. Kostka, A. Ostrowska, W. Piątek, A. Gliniecki, Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2016, art. 52.). Również w orzecznictwie sądowym jednolity jest pogląd, że wymienienie w art. 52 Prawa budowlanego trzech kategorii podmiotów zobowiązanych nie oznacza, że obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie, a kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. W pierwszej kolejności więc zobowiązany do dokonania czynności jest inwestor, będący sprawcą samowoli budowlanej, tym bardziej, że rozbiórka obiektu budowlanego jest likwidacją stanu niezgodnego z prawem. Pozostałe podmioty wymienione w tym przepisie powinny być adresatami nakazu rozbiórki dopiero wtedy, gdy skierowanie tego nakazu do inwestora z przyczyn faktycznych nie gwarantowałoby jego wykonania (zob. wyroki NSA z dnia: 19 września 2025 r., II OSK 2111/24; 26 czerwca 2008 r., II OSK 70/23, i powołane tam orzecznictwo). Skoro bowiem obowiązek usunięcia skutków samowoli budowlanej jest w istocie nakazem przywrócenia stanu zgodnego z prawem, to nie kto inny, jak rzeczywisty sprawca samowoli w pierwszej kolejności winien być obciążony nakazem wykonania tego obowiązku (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2010 r., II SA/Wr 359/10). Inwestor w procesie inwestycyjno-budowlanym zajmuje bowiem kluczową pozycję. To inwestor jest odpowiedzialny za zorganizowanie procesu budowy i zgodne z przepisami prawa jej prowadzenie od początku aż do zakończenia budowy. Nie ulega zatem wątpliwości, że w pierwszej kolejności zobowiązanym do dokonania czynności nakazanych w decyzji, o której mowa m.in. w art. 49e pkt 1 w zw. z art. 48 Prawa budowlanego, jest inwestor, chyba że według okoliczności sprawy nałożenie takiego obowiązku byłoby nieracjonalne. Przepis art. 52 Prawa budowlanego należy bowiem interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu, tj. aby nakaz został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania. Prawidłowość wyboru adresata decyzji powinna być zatem oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. W pewnych okolicznościach nakaz rozbiórki może zostać bowiem skierowany również do inwestora, który nie jest właścicielem nieruchomości zwłaszcza, kiedy buduje obiekt na terenie, do którego nie ma żadnych praw, bez zgody właściciela nieruchomości gruntowej (wyrok NSA z dnia 31 maja 2019 r., II OSK 1838/17). W takim bowiem przypadku nałożenie nakazu rozbiórki na właściciela nieruchomości byłoby dla niego nieuzasadnionym obciążeniem, narażałoby na koszty i dolegliwą procedurę, a także stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i to on powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2009 r., II OSK 1234/08). Co także istotne, powołany powyżej art. 52 Prawa budowlanego nie stoi na przeszkodzie zaadresowaniu decyzji o rozbiórce wyłącznie do inwestora w sytuacji, gdy aktualny właściciel wypowiedział się jednoznacznie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie prac rozbiórkowych (tak wyrok NSA z dnia [...] sierpnia2024 r., II OSK 1707/23). Należy również zauważyć, że kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w przepisie art. 52 ust. 1 Prawa budowlanego podmiotów jest posiadanie takiego tytułu prawnego, który umożliwia wykonanie decyzji. Innymi słowy, nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, czy też współwłaściciela nieruchomości, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Przepis ten należy interpretować w taki sposób, aby doprowadzić do wydania wykonalnego nakazu rozbiórki, tj. aby nakaz rozbiórki został skierowany do takiej osoby, która ma realną możliwość jego wykonania. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być zatem oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2022 r., II OSK 300/19). A zatem anturaż niniejszej sprawy wskazuje, że nic nie stało na przeszkodzie skierowaniu decyzji o nakazie rozbiórki wyłącznie do inwestora A. S. , która jest jednocześnie współwłaścicielem działek, na których dokonała ona rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W konsekwencji w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa w zw. z art. 52 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa budowlanego. Zaistniały więc wszystkie trzy elementy niezbędne dla stwierdzenia nieważności decyzji z rażącym naruszeniem prawa: oczywistość naruszenia, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne, tj. skutki które wywołuje decyzja objęta kontrolą w postępowaniu nieważnościowym pozostająca w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z brzmieniem art. 52 ust. 1 zdanie pierwsze Prawa budowlanego i postanowieniem PINB z 11 kwietnia 2022 r. Pozostałe zarzuty skargi są pozbawione podstaw. W sprawie słusznie zastosowano tryb legalizacyjny określony w art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, jako że w sprawie doszło do budowy części obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, a sytuację tę reguluje właśnie powyższy przepis. Zatem chybione jest stanowisko skarżących, że organ powinien był zastosować tryb naprawczy określony w przepisach art. 50-51 Prawa budowlanego. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący niezbadania kwestii powiązań konstrukcyjnych rozbudowanej części budynku z resztą budynku. Skoro skarżące w administracyjnym toku instancji nie zaskarżyły ani postanowienia wstrzymującego roboty budowlane, ani decyzji o rozbiórce - bowiem ani zażalenie od postanowienia, ani odwołanie od decyzji nie zostały wniesione – to nie mogły już skutecznie kwestionować w postępowaniu nieważnościowym i zarzucać organowi "zaniechanie zbadania powiązań konstrukcyjnych w/w rozbudowanej części z budynkiem uprzednio już istniejącym". Tego rodzaju kwestionowanie ustaleń PINB w ramach niniejszego postępowania nieważnościowego nie może odnieść zamierzonego skutku, albowiem jak trafnie wyjaśnił GINB postępowanie nieważnościowe nie służy ustalaniu na nowo stanu faktycznego w sprawie. W postępowaniu tym nie dochodzi do ponownego zbierania materiału dowodowego w celu ustalenia na nowo stanu faktycznego sprawy. Organ nadzoru ogranicza się wyłącznie do oceny, czy zebrany w postępowaniu zwykłym materiał dowodowy uzasadniał wydanie danego rozstrzygnięcia. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji pod kątem czy decyzja jest dotknięta którąś z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Wbrew oczekiwaniom skarżących postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie zastępuje postępowania odwoławczego i nie może być postępowaniem, w którym na nowo bada się zebrany materiał dowodowy, przeprowadza dowody uzupełniające lub ponownie ocenia zarzuty stron. Postępowanie prowadzone w ramach trybu nadzwyczajnego nie jest "trzecią instancją" i nie może prowadzić do dokonywania nowych ustaleń, czy też weryfikacji dotychczasowych w zakresie przyjętego na moment orzekania stanu faktycznego i prawnego. Z uwagi na wskazane wcześniej nieprawidłowe określenie adresata decyzji o rozbiórce, należało uchylić zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 52 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 156 § 1 kpt 2 in fine kpa. Wobec braku wniosku skarżących w warunkach przewidzianych w art. 210 § 1 tej ustawy, Sąd nie orzekł o kosztach postępowania. Jednocześnie Sąd wskazuje, że powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).