VII SA/Wa 1238/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 r. w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na formularzu PPPr wniosek E. sp. z o.o. z siedzibą w W., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (wpisu od skargi). Argumentując wniosek ww. Spółka wskazała, że jest spółką celową powołaną w celu wybudowania, a następstwie eksploatowania farm wiatrowych. Z uwagi na liczne postępowania administracyjne i nowelizację prawa sytuacja materialna spółki uległa pogorszeniu (spadek produkcji energii elektrycznej). Z formularza PPPr wynika, że Spółka posiada na koncie bankowym 5 000 zł. Wysokość kapitału/majątku wskazano na kwotę 19 000 zł. Wartości środków trwałych Spółki i wysokości zysku/strat nie podano. Postanowieniem z dnia 20 września 2017 r. Starszy referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Starszego referendarza sądowego spółka nie wyjaśniła w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Spółka w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. Skarżąca podniosła, że przy wydawaniu postanowienia nie wzięto pod uwagę, okoliczności powszechnie znanych: m.in. o załamaniu rynku OZE, problemach farm wiatrowych z obsługą istniejącego zadłużenia, dramatycznym obniżeniem poziomu wsparcia publicznego dla produkcji energii elektrycznej w ramach farm wiatrowych, spadku rentowności wszystkich farm wiatrowych przynajmniej o 40 % na przestrzeni ostatnich lat. Zdaniem spółki powyższe okoliczności jako fakty notoryjne nie wymagały wykazania w formularzu PPPr oraz powinny zostać uwzględnione z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "ppsa", rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ppsa). Wskazać należy, że zgodnie z art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym (pkt 2) – może być przyznane gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba (prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy zasadnicze znaczenie ma uwzględnienie wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu oraz jej możliwości finansowych. Biorąc pod uwagę dane zawarte w formularzu oraz w sprzeciwie Sąd stwierdził, że wnioskująca spółka nie wykazała w sposób przekonujący i wiarygodny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem sprawy sądowej. Jak słusznie podkreślił referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 20 września 2017 r. spółka nie wypełniła wszystkich rubryk formularza PPPr z danymi dotyczącymi sytuacji finansowej (rubryki w których należy podać wartość środków trwałych, wysokość zysku/strat). Tym samym spółka uniemożliwiła pełną ocenę jej sytuacji materialnej. Zdaniem Sądu, spółka nie wykazała w sposób bezsporny, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej wnioskowanego prawa pomocy. Informacje wskazane przez spółkę we wniosku nie są wystarczające do ustalenia jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości finansowych. Podkreślić należy, że wymagane informacje nie zostały również nadesłane przy sprzeciwie. Ogólnikowe twierdzenia o jej ciężkiej sytuacji finansowej nie zostały poparte żadnymi dowodami. W sprzeciwie pod hasłem faktów notoryjnych padło stwierdzenie o problemach farm wiatrowych z obsługą istniejącego zadłużenia, jednakże jest to sformułowanie gołosłowne. Nawet jeśli inne podmioty posiadają takie problemy, to nie znaczy, że skarżąca również, tym bardziej, iż z nadesłanych informacji nie wynika aby spółka posiadała jakiekolwiek zadłużenie, a tym bardziej nie została wskazana jego wysokość. Z całą stanowczością należy podkreślić, że problemy innych podmiotów działających w tej samej branży, co skarżąca nie oznaczają z automatu, że dotyczą także skarżącej. Jak to zostało wskazane powyżej to na skarżącej spoczywa ciężar udowodnienia swojej na tyle ciężkiej sytuacji finansowej, że uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego należało uznać zaskarżone postanowienie za prawidłowe, bowiem Starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.