VII SA/Wa 1243/08

WyrokWSA w Warszawie2008-10-17

Skład orzekający: Mariola Kowalska, Tadeusz Nowak, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut niewykonalności obowiązku niepieniężnego, polegającego na opróżnieniu budynku mieszkalnego zagrażającego bezpieczeństwu, może być uznany za uzasadniony w sytuacji, gdy wykonanie tego obowiązku jest uzależnione od zapewnienia lokali zamiennych przez gminę, a gmina nie wywiązała się z tego obowiązku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut niewykonalności obowiązku opróżnienia budynku mieszkalnego jest uzasadniony, jeśli wykonanie tego obowiązku jest zależne od zapewnienia lokali zamiennych przez gminę, a gmina nie wywiązała się z tego obowiązku. W takiej sytuacji, do momentu dostarczenia lokali, obowiązek nie jest możliwy do wykonania, a opóźnienia obciążają podmiot zobowiązany do dostarczenia lokali, czyli gminę. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że kwestie zapewnienia lokali zamiennych wykraczają poza zakres obowiązku opróżnienia budynku.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uznało zarzuty K. R. w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło wykonania decyzji nakazującej opróżnienie budynku mieszkalnego z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa. K. R. zarzuciła błąd co do osoby zobowiązanego oraz niewykonalność obowiązku, wskazując na konieczność wykwaterowania lokatorów i zapewnienia im lokali zamiennych przez gminę. Organy egzekucyjne uznały zarzuty za nieuzasadnione, twierdząc, że kwestie zapewnienia lokali zamiennych wykraczają poza zakres obowiązku opróżnienia budynku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Asesor WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi K. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r. (nr [...]), działając na podstawie art. 34 § 1 i 4 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r, Nr 229, poz. 1954 - z późn. zm.), po rozpatrzeniu zarzutów K. R. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2008r. (TYT-3, Nr [...]) w sprawie wynikającej z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2006r. (nr [...]) nakazującej K. R., L. W., A. W. i R. W. opróżnienie w całości budynku mieszkalnego, wielorodzinnego, położonego przy ul. [...] w W. oraz umieszczenie zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz zakazie użytkowania, a także wykonanie doraźnych zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp osób trzecich - uznał przedstawione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mogą być przesłanki wymienione enumeratywnie w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. K. R. pismem z dnia [...] marca 2008r. wniosła zarzuty w zakresie niewykonalności obowiązku określonego tytułem wykonawczym oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Odnosząc się do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, organ stwierdził, że zobowiązany oznaczony ww. tytule wykonawczym jest zgodny ze zobowiązanym określonym w decyzji z dnia [...] marca 2006r, w związku z tym zarzut błędu co do osoby zobowiązanej jest bezzasadny. Organ wskazał, że K. R. jest jednym ze współwłaścicieli budynku przy ul. [...] co oznacza, że nadal jest zobowiązana do wykonania nałożonego na nią obowiązku wraz z pozostałymi współwłaścicielami tj. L., A. i R. W. Organ nie zgodził się również z zarzutem niewykonalności obowiązku określonego w przedmiotowym tytułem wykonawczym, w którym zobowiązana wskazała, że niewykonalność obowiązku związana jest z konicznością wykwaterowania osób zamieszkujących w budynku, co może nastąpić dopiero po zapewnieniu im lokali przez Urząd Dzielnicy [...]. Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazano, że niewykonalność obowiązku niepieniężnego musi mieć charakter obiektywny. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki, ale także przez żadną inna osobę. Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty, a także konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. Niewykonalność obowiązku (obowiązku opróżnienia lokalu z osób) miałaby miejsce również w sytuacji, gdyby istniały niezależne od zobowiązanego, trwałe przeszkody - przede wszystkim o charakterze fizycznym - uniemożliwiające jego realizację (np. przestałby istnieć podmiot zamieszkujący w tym lokalu bądź przestałby istnieć lokal służbowy, którego opróżnienia żąda wierzyciel albo gdy zaistniałyby zdarzenia powodujące nieusuwalny brak możliwości otwarcia i opróżnienia tego lokalu). W ocenie organu, zarzut niewykonalności obowiązku nie może zostać uznany za uzasadniony, gdyż możliwa jest jego realizacja. Natomiast kwestie związane z przydziałem lokali zamiennych przez Urząd Dzielnicy [...] wykraczają poza zakres obowiązku opróżnienia budynku określonego tytułem wykonawczym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008r. (nr [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia K. R. - utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] kwietnia 2008r. Organ II instancji podzielił stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] i odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu stwierdził, że nie wypełniają one przesłanek wskazanych w art. 33 pkt 5 ww. ustawy. Brak lokali zastępczych dla osób zakwaterowanych w budynku objętym nakazem opróżnienia nie może zostać uznany za trwały, gdyż zapewnienie przez Urząd Dzielnicy [...] przydziału lokali z gminnych zasobów lokalowych przerwie tymczasową niemożność wykonania obowiązku. Organ podniósł, że egzekwowany obowiązek o charakterze niepieniężnym polega na opróżnieniu budynku mieszkalnego znajdującego się w stanie zagrażającym bezpieczeństwu, a nie na zapewnieniu lokatorom tegoż budynku lokali zastępczych. Skargę na to rozstrzygnięcie złożyła K. R. podnosząc, że [...]i Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego wskazując, że obowiązek polega na opróżnieniu budynku a nie na zapewnieniu lokali zastępczych, nie powołał przepisów, które umożliwiałyby takie podejście do sprawy. W związku z powyższym Skarżąca podtrzymała argumentację co do zgłoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia z [...] kwietnia 2008r., a także cofnięcie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2008r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jedynie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należało podzielić stanowisko organów o braku podstaw do uwzględnienia zarzutu określonego w art. 33 ust. 4 ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. w zakresie błędu co do osoby zobowiązanego. Jak wynika bowiem z treści tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2008r. (TYT-3, Nr [...]) Skarżąca zobowiązana jest - wraz z pozostałymi współwłaścicielami budynku przy ul. [...] w W. - do wykonania obowiązku nałożonego decyzją z dnia [...] marca 2006r. W powołanej decyzji, jako osobę zobowiązaną wymieniono również Skarżącą. Zasadnie zatem organ egzekucyjny wskazał, że skoro K. R. pozostaje jednym ze współwłaścicieli budynku przy ul. [...] i jest wymieniona ww., decyzji, to zarzut naruszenia art. 33 ust 4 w. ustawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organów egzekucyjnych w zakresie zarzutu niewykonalności obowiązku określonego ww. tytułem wykonawczym. Organy winny mieć bowiem na uwadze, że wymieniony w art. 33 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, związany był w niniejszej sprawie z niewykonalnością wynikającą z ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. - o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz.U. z 2005r,. Nr 31, poz. 266 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 2 tej ustawy to na gminie - na zasadach i w przypadkach przewidzianych w ustawie - spoczywa obowiązek zapewnienia lokali socjalnych i zamiennych, a także zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach. W art. 11 ust. 9 ww. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. wskazano wprost, iż w przypadku opróżnienia lokalu w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku lokatorowi przysługuje prawo do lokalu zamiennego. Przy czym, na podstawie art. 32 powołanej ustawy obowiązek dostarczenia lokalu do dnia 31 grudnia 2015r. spoczywa na właściwej gminie, jeżeli najemca opłacał w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy czynsz regulowany. Jak wynika z akt administracyjnych wszyscy lokatorzy budynku przy ul. [...] w W. spełniali ten warunek. Dodać również należy, że gwarancją realizacji tego przepisu jest art. 68 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane, w którym nakazuje się doręczać decyzję o wyłączeniu budynku z użytkowania podmiotowi zobowiązanemu innemu niż właściciel. Oznacza to, że choć egzekwowany obowiązek wyłączenia budynku z użytkowania obciąża właściciela, to zobowiązanym do zapewnienia lokali zamiennych jest inny podmiot, którym w niniejszej sprawie jest gmina W. W orzecznictwie wskazuje się, że skarżącego nie może obciążać obowiązek dostarczenia takich lokali, skoro nimi nie dysponuje. Wszelkie opóźnienia wykonania nakazu opróżnienia lokalu winny zatem obciążać podmiot zobowiązany do dostarczenia lokali. W związku z powyższym, do momentu, gdy lokale takie nie zostaną dostarczone obowiązek nie jest możliwy do wykonania. Brak wykonalności obowiązku podlega zaś kontroli organu egzekucyjnego w ramach rozpatrywanych zarzutów (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2000r., sygn. akt II SA/Gd 1685/98 oraz z dnia 19 lipca 2007r, II OSK 1083/06, LEX nr 360191). W świetle poczynionych ustaleń, obowiązkiem organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło