VII SA/Wa 1243/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi B. K. - "[...]" [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego B. K. - "[...]" [...] kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] marca 2011r., (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia B. K. prowadzącego działalność gospodarczą "[...]" [...] - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2010 r. nr [...] stwierdzające - na wniosek "[...]" [...]. - nieważność postanowienia Prezydenta [...] z [...] lipca 2009 r., ([...]), prostującego - na wniosek B. K. - oczywiste pomyłki pisarskie poprzez wykreślenie słów "z przeznaczeniem na sklep meblowy" w decyzjach Prezydenta [...]: 1) z [...] lipca 2008 r., ([...]) zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej ww. firmie "'[...]" pozwolenia na budowę budynku usługowego - sklepu meblowego wraz z elementami zagospodarowania na działce nr ew. [...] obręb [...] ,przy ul. T.B. w [...]. 2) z [...] kwietnia 2009 r., ([...]) zmieniającej decyzję z [...] lipca 2008r. i zatwierdzającej zamienny projekt zamienny oraz zezwalającej na budowę szczelnego zbiornika ścieków Organ po przedstawieniu specyfiki postępowania nieważnościowego wskazał, że zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Powołując się na orzecznictwo wyjaśnił pojęcie "błędu pisarskiego" oraz "błędu rachunkowego". Stwierdził, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Przedmiotem sprostowania nie mogą być bowiem mylne ustalenia faktyczne organu lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Skreślenie słów "z przeznaczeniem na sklep meblowy" ww. postanowieniem nie stanowiło sprostowania błędu pisarskiego czy oczywistej omyłki, ale usuwało część nazwy obiektu. Tym samym pozwalało na prowadzenie budowy niezgodnie z zatwierdzonym projektem salonu wystawowo-meblowego (projekt budowlany, opis techniczny pkt 3.2, str. 11). Doszło zatem do rażącego naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. Na koniec organ zaznaczył, że oczywistość naruszenia ww. przepisu nie budzi wątpliwości, a skutki społeczno-gospodarcze nim wywołane tj. próba obejścia prawa, a tym samym naruszenia art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej nie pozwalają przyjąć, iż postanowienie wydał organ praworządnego państwa. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ stwierdził, że art. 113 § 2 k.p.a. nie był podstawą rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego, zatem chybiony jest zarzut jego naruszenia przez błędną wykładnię. Podobnie zarzuty merytoryczne nie podlegają ocenie w niniejszym postępowaniu, a tym samym pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Organ nie stwierdził, aby badane postanowienie obarczone było pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Skargę na to postanowienie złożył B. K. i wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie prawa procesowego tj.: 1. błędną wykładnię art. 156 § 1 k.p.a, w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 36a ust. 1 Pr. bud. i art. 36a ust. 5 Pr. bud. poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, iż możliwe jest stwierdzenie nieważności postanowienia bez konkretnego ustalenia: • ekonomicznych lub gospodarczych skutków, które wywołało postanowienie; • przepisów prawa materialnego, w szczególności Prawa budowlanego, które zostały naruszone oraz stopnia ich naruszenia; 2. błędną wykładnię art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż dopuszczalne jest utrzymanie w mocy postanowienia, w którym brak jest rozważań co do racji ekonomicznych lub gospodarczych oraz skutków, które ono wywołało, wobec braku oceny tych skutków przez organ I instancji, co winno powodować automatyczne uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania: 3. błędną wykładnię art. 156 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. oraz art. 35 ust. 1 Pr. bud. i art. 36a ust. 5 Pr. bud. poprzez stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, w sytuacji gdy: • błąd miał charakter oczywistej omyłki i prowadził jedynie do usunięcia niezgodności polegającej na nieuwzględnieniu w słownym opisie obiektu zmian wynikających ze zmian poczynionych decyzją Prezydenta [...] nr [...] usuwającej niezgodność między projektem i jego częścią opisową a treścią samej decyzji; • postanowienie nie miało wpływu na zmianę parametrów technicznych oraz projektu zamierzenia inwestycyjnego, nie naruszało art. 34 ust. 3, art. 35 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 oraz art. 71 ust. 1 i 2 Prawa Budowlanego; 4. błędną wykładnię art. 156 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności ww. postanowienia w sytuacji, gdy wywołało ono nieodwracalne skutki prawne tj. zrealizowanie obiektu i uzyskanie pozwolenia na użytkowanie oraz wynajęcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271) dalej p.p.s.a. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej przedstawione. Kontrolując wydane rozstrzygnięcia pod kątem wskazanych na wstępie kryteriów stwierdzić należy, że organy nie ustaliły, czy "[...]", na wniosek której wszczęto postępowanie nieważnościowe, posiada przymiot strony. Doszło zatem do naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. Przypomnieć bowiem trzeba, że prawo wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jak i postanowienia przysługuje stronie. Wynika to jednoznacznie z treści art. 157 § 2 k.p.a., który znajduje zastosowanie również do postanowień w związku z dyspozycją art. 126 k.p.a. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Kwestie przymiotu strony, co do zasady, w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 28 k.p.a. wskazując, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony przesądzają przepisy prawa materialnego. Wprawdzie postępowanie nieważnościowe dotyczyło weryfikacji postanowienia wydanego w trybie art. 113 § 1 k.p.a., tym niemniej, skoro postanowienie to "prostowało oczywistą omyłkę" w decyzjach wydanych w przedmiocie pozwolenia budowlanego, to - zdaniem Sądu - przymiot strony spółki "[...]" winien podlegać ocenie organów stosownie do art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 3 pkt 20 tej ustawy. Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Natomiast obszarem oddziaływania obiektu, stosownie do art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu stosownie do treści art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Tak więc obowiązkiem organów nadzoru w niniejszej sprawie było przede wszystkim zbadanie, czy na podstawie wyżej powołanych regulacji, wnioskująca Spółka mogła domagać się stwierdzenie nieważności ww. postanowienia, a zatem, czy jest podmiotem, dla którego realizacja ww. inwestycji powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu terenu wynikające z przepisów odrębnych. Wprawdzie we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia Spółka z o.o. "[...]" podnosi, że jest właścicielem działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestora [...], tym niemniej okoliczność ta nie przesądza automatycznie o jej przymiocie strony w niniejszej sprawie. Nie wnikając zatem w merytoryczną zasadność wydanych rozstrzygnięć, brak jakichkolwiek ustaleń organów w powyższym zakresie należało ocenić jako uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji obligowało Sąd do uchylenia obu kontrolowanych postanowień. Nie można bowiem wykluczyć, że dotychczasowe postępowanie wszczęto i prowadzono na wniosek podmiotu, który nie był legitymowany do zainicjowania takiego postępowania.. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny mieć na uwadze wyżej przedstawioną argumentację. W przypadku dokonania ustaleń negatywnych organy winny również pamiętać, że art. 157 § 3 k.p.a. został z dniem 11 kwietnia 2011 r. uchylony przez art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18). Przewidywał on, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Ustawodawca nie zdecydował się przy tym na zmianę jedynie formy rozstrzygnięcia na postanowienie, tak jak w przypadku wznowienia w art. 149 § 3 k.p.a. Nie skorzystał też z okazji do wyraźnego rozstrzygnięcia kontrowersji co do formy wszczęcia postępowania nieważnościowego na rzecz postanowienia, tak jak ma to miejsce przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 149 § 1. Wydaje się więc, że obecnie w tym zakresie do postępowania nieważnościowego będą miały zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem I instancji, w tym art. 61 a k.p.a. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.