VII SA/Wa 1244/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. Z. i P. Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania P. Z. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zauważyć trzeba, że treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia: "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 255 ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla uwzględnienia złożonego przez P. Z. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. P. Z. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie VII SA/Wa 1244/13 złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Opisując swój stan majątkowy skarżący w rubryce "dom" wpisał "współwłasność działki 150 m2", wskazał ponadto, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,05 ha ("najgorszej klasy"). P. Z. podniósł, że od 18 czerwca 2012 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (na potwierdzenie czego dołączył zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy), a także oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów. Pismem z dnia 12 lipca 2013 r. wezwano P. Z. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: - podanie źródeł utrzymania, - wskazanie, gdzie skarżący zamieszkuje (dom/mieszkanie ze wskazaniem właściciela tej nieruchomości oraz jej powierzchni) i jakie ponosi koszty z tym związane, - wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, sezonowe, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu, - podanie wysokości miesięcznych wydatków, - wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny lub ze świadczeń z pomocy społecznej (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia). W odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z 28 lipca 2013 r. skarżący wskazał, że w 2012 r. skończył odbywać specjalizację lekarską, po której rozpoczął przygotowania do egzaminu, który miał się odbyć wiosną 2013 r. Ze względu na te przygotowania, jak i poważne problemy zdrowotne, nie wykonywał żadnych prac dorywczych, sezonowych, z tytułu umowy o dzieło, zlecenia itp. Oświadczył, że przygotował się odpowiednio do trudnego okresu przed egzaminem i utrzymywał się z drobnych oszczędności. Podniósł, że nie korzysta z pomocy społecznej czy pomocy rodziny. Wskazał, że zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni ok. 60 m2, którego jest właścicielem. Do swych miesięcznych wydatków skarżący zaliczył wydatki na wyżywienie - średnio 255 zł, na utrzymanie mieszkania – ok. 100-150 zł. Zauważyć jednakże trzeba, że P. Z. nie wskazał źródeł utrzymania. Podkreślenia wobec tego wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy bowiem jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej czy o niskich dochodach. W sytuacji zaś, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej lub budzi wątpliwości, a strona (pomimo wynikającego z art. 255 ustawy obowiązku) nie udziela w ogóle bądź nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący oświadczył bowiem, że nie uzyskuje żadnych dochodów, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie podejmuje prac dorywczych, z tytułu umowy o dzieło, zlecenia itp. Oświadczył też, że nie korzysta z pomocy społecznej czy pomocy rodziny. W piśmie z dnia 28 lipca 2013 r. do comiesięcznych wydatków zaliczył wydatki na żywność - średnio 255 zł, koszty utrzymania mieszkania stanowiącego jego własność (o którym nie wspomniał we wcześniej złożonym formularzu) – ok. 100 – 150 zł. Skarżący nie wyjaśnił jednak, z jakich środków pokrywa te wydatki. Brak wyjaśnienia przez skarżącego, z czego się utrzymuje, skoro nie uzyskuje żadnych dochodów, nie korzysta też z pomocy społecznej czy pomocy rodziny, nie pozwala na dokonanie rzetelnej oceny jego rzeczywistej sytuacji finansowej, a tym samym uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższych okoliczności uznano, że brak jest podstaw do przyznania P. Z. prawa pomocy, skarżący nie wykazał bowiem, że spełnia przesłanki określone w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270).