VII SA/Wa 1259/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-16
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Małgorzata Miron, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu nadzoru budowlanego odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wykonanie przeróbek w budynku gospodarczym, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., jest zgodna z prawem, gdy skarżący zarzucają rażące naruszenie prawa skutkujące obowiązkiem nakazania rozbiórki obiektu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wykonanie przeróbek w budynku gospodarczym, jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zastosował przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., a zgromadzony materiał dowodowy nie wykazał rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji. Nakaz wykonania przeróbek, zamiast rozbiórki, był uzasadniony brakiem wystarczających dowodów na zaistnienie przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. i możliwością usunięcia zagrożeń w trybie art. 40 tej ustawy.Stan faktyczny
Skarżący J. i E. C. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2009 r., która nakazała wykonanie przeróbek w budynku gospodarczym I. i J. D. (zamurowanie otworów wentylacyjnych i okiennych). Organy nadzoru budowlanego (Wojewódzki i Główny Inspektor) odmówiły stwierdzenia nieważności tej decyzji, uznając, że nie jest ona dotknięta wadami kwalifikowanymi. Skarżący zarzucili rażące naruszenie prawa, twierdząc, że budynek został samowolnie wybudowany z naruszeniem przepisów technicznych i lokalizacyjnych, co powinno skutkować nakazem rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi J. C. i E. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
Przedmiotem skargi J. i E. C. jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...], wydana w postępowaniu nadzwyczajnym, w trybie stwierdzenia nieważności.
Postępowanie zakończone ww. decyzją, wszczęte zostało na wniosek skarżących, którzy w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. zakwestionowali decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Decyzją tą organ, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), po rozpatrzeniu wniosku J. i E. C., nakazał I. i J. D. wykonanie przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego na działce położonej w [...] przy ul. [...] do stanu zgodnego z przepisami, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki Państwa C., w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
Po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania z ww. wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] uznając, iż decyzja ta nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Od decyzji tej odwołanie wnieśli J. i E. C., reprezentowani przez adwokata P. S..
Po rozpatrzeniu tego odwołania, zapadła zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja, którą organ II instancji utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał w pierwszej kolejności na instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej zaznaczając, że służy ona eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania administracyjnego, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i obowiązującego systemu prawnego. Zaznaczył, że możliwość eliminacji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności także ostatecznych decyzji administracyjnych skłoniła ustawodawcę do ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności jedynie do decyzji obarczonych najcięższymi wadami prawnymi, wyczerpująco wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a., jako wyjątku od określonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej. Podkreślił przy tym, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwzględnia się stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji oraz, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ nie może orzekać co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją.
I dalej organ wskazał na przebieg postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną decyzją. Podał, iż podczas oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli organu powiatowego w dniu 14 maja 2007 r. na działce nr ewid. [...], położonej w [...] przy ul. [...], ustalono, że budynek gospodarczy o wym. 17,10 m x 5,70 m, usytuowany jest w granicy działki. Jest to budynek murowany z pustaka, o dachu jednospadowym ze spadkiem w kierunku własnej działki, kryty eternitem. Odległość pomiędzy budynkiem I. i J. D. a budynkiem J. i E. C. wynosi około 0,8 m. Obecny podczas oględzin J. D. oświadczył, że przedmiotowy budynek wybudowano w latach 1971-1972, w miejscu starego drewnianego budynku, który wymagał rozbiórki ze względu na stan techniczny. I. i J. D. oświadczyli, że nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. J. C. oświadczyła, że przedmiotowy budynek wybudowano w latach 1973-1976, a lokalizacja tegoż budynku narusza granicę działki, będącej jej własnością, na której znajduje się budynek wybudowany w latach 1954-1955. PINB w [...] pismem z dnia 4 czerwca 2007 r., znak: [...], wystąpił do Wójta Gminy [...] o przedstawienie informacji, czy przedmiotowa budowa była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a szczególności z ustaleniami obowiązującego w okresie budowy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wójt Gminy [...] pismem z dnia 22 czerwca 2007 r. znak: [...] poinformował, że nie posiada dokumentów, na podstawie których można wskazać stan prawny ww. inwestycji w latach 1971-1976. Następnie, PINB w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], nakazał I. i J. D. rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. [...] WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. i J. D., uchylił w całości decyzję organu powiatowego z dnia [...] lipca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W toku prowadzonego przez organ powiatowy postępowania ustalono, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany w latach 1970-1972 jako nowy na miejscu drewnianego obiektu. PINB w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] nakazał I. i J. D. rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego. [...] WINB decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], uchylił w całości decyzję organu powiatowego z dnia [...] lipca 2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. PINB w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...], nakazał I. i J. D. wykonanie przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego na działce położonej w [...] przy ul. [...], do stanu zgodnego z przepisami, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 cm x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki J. i E. C., w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. [...] WINB decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. i E. C., uchylił w całości decyzję PINB w [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. I w końcu, PINB w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), nakazał I. i J. D. wykonanie przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego na działce położonej w [...] przy ul. [...], do stanu zgodnego z przepisami, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 cm x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki J. i E. C., w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji.
Dostrzegając powyższe organ odwoławczy przywołał treść art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazał też na przepis art. 37 ust. 1 tej ustawy. Stwierdził przy tym, że zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym, samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami, nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. (i orzeczenia na jego podstawie o przymusowej rozbiórce). Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być takie okoliczności, jak niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednej z ww. okoliczności musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Przez "niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Dlatego też nakaz przymusowej rozbiórki obiektu z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy.
Organ podał następnie, że PINB w [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r., wystąpił do Wójta Gminy [...] o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], obowiązującego na dzień dzisiejszy. Wójt Gminy [...] pismem z dnia 23 kwietnia 2009 r., znak: [...], poinformował, że plan ogólny zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], zatwierdzony uchwałą Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1988 r., Nr [...], obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003 r. Wójt Gminy [...] przy piśmie z dnia 8 maja 2009 r., znak: [...], przesłał wypis i wyrys z ww. planu. Z dokumentacji wynika, że działka nr ewid. [...], na której usytuowany jest sporny budynek gospodarczy, znajduje się na terenie oznaczonym symbolem A1MNj - tereny zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności z usługami podstawowymi (istniejąca zabudowa mieszkaniowa do utrzymania). Z akt sprawy wynika, że odległość pomiędzy budynkiem I. i J. D. a budynkiem J. i E. C., wynosi około 0.8 m. W ścianie budynku I. i J. D. znajdują się trzy otwory wentylacyjne oraz otwór okienny o wym. 56 cm x 57 cm. Zgodnie z § 20 ust. 3 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44 ze zm.), odległość wolnostojącego budynku, zwróconego do sąsiedniego budynku ścianą przeciwpożarową, nie może być mniejsza niż 3 m. Stosownie do § 80 ust. 1 ww. zarządzenia, w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej nie obowiązuje stawianie na granicy nieruchomości ścian przeciwpożarowych w obrębie dopuszczalnych maksymalnych wymiarów stref pożarowych dla danego rodzaju budynków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 80 ust. 2 pkt 3 ww. zarządzenia, jeżeli nie stawia większych wymagań wielkość obciążenia ogniowego pomieszczeń przyległych do granicy nieruchomości, dla oddzielenia budynku sąsiadów, wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych. W celu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami, PINB w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 40 prawa budowlanego z 1974 r., nakazał I. i J. D. wykonanie przeróbek, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 cm x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki J. i E. C.. W świetle powyżej przedstawionego stanu faktycznego i prawnego sprawy, należy stwierdzić, że [...] WINB zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Decyzja organu powiatowego nie jest bowiem obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ wojewódzki do stwierdzenia nieważności decyzji. Badana decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, bez rażącego naruszenia prawa, nie została wydana bez podstawy prawnej, nie dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do właściwych stron postępowania, była wykonalna w dniu jej wydania, a jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą oraz nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
W skardze do Sądu na ww. decyzję GINB z dnia [...] kwietnia 2014 r., skarżący – J. i E. C. wnieśli o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa odmowa nakazania rozbiórki w sytuacji, gdy samowolę wzniesiono w sposób sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi określonymi zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, a w tym przypadku doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami jest możliwe wyłącznie poprzez nakazanie rozbiórki samowoli, ponieważ powoduje ona niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że lokalizacja budynku gospodarczego I. i J. D. narusza granicę działki stanowiącej własność J. i E. C.. Budynek ten został zrealizowany w latach 1973-1976, a część południowa została bezprawnie posadowiona na działce stanowiącej własność odwołujących, zajmując około 70 cm. Takie usytuowanie narusza przepisy z okresu realizacji tego obiektu i winno skutkować zastosowaniem art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazano nadto, że budynek ten stwarza zagrożenie bezpieczeństwa pożarowego, a stanu tego nie można było usunąć poprzez nałożenie obowiązku wykonania jego przeróbek. Powołano przy tym przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, a to § 330 i 207, wskazując w ten sposób, że przepisy tego rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego stosuje się z uwzględnieniem § 2 ust. 2, również do użytkowanych budynków istniejących, jeżeli zagrażają one życiu. Przywołano także § 12 tego rozporządzenia. I dalej podniesiono, iż sporny budynek usytuowano w odległości ok. 80 cm od budynku skarżących na sąsiedniej działce. Zarówno jego konstrukcja, jak też usytuowanie naruszają obowiązujące w dacie jego budowy przepisy, jak również obowiązujące obecnie, i nie można było tego stanu zmienić poprzez przeróbki obiektu. W konsekwencji należało uznać decyzję organu powiatowego za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd kontrolował decyzję wydaną w postepowaniu nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stąd też należy dostrzec, iż istota nadzwyczajnego postępowania nieważnościowego polega na tym, że rozstrzygnięcie w takiej sprawie i jego uzasadnienie ma odnosić się do oceny kwestionowanej w tym postępowaniu decyzji ze względu na stan faktyczny i prawny z czasu wydawania tej decyzji, a więc wymaga zajęcia przez organ jednoznacznego stanowiska co do tego, czy i jakie przepisy zostały naruszone, a jeżeli są podstawy do przyjęcia, iż decyzja została wydana z naruszeniem określonych przepisów, czy naruszenie to jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tak NSA w wyroku z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1968/09, Lex nr 746858).
Nadto, należy zaznaczyć, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego i bezspornego naruszenia prawa, a przy tym takiego, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasadę sprawiedliwości społecznej. "Rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. "Rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi natomiast wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Przy czym, nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (v. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1910/09, Lex nr 746847).
Kierując się powyższym i dokonując oceny zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd uznał, iż decyzja ta prawa nie narusza. GINB przeprowadził postępowanie w prawidłowym zakresie, z uwzględnieniem właściwego -dla zbadania ważności decyzji organu powiatowego- stanu prawnego i materiału dowodowego, a ocena jaką w konsekwencji organ ten dokonał jest prawidłowa w okolicznościach sprawy.
Organ ten weryfikował decyzję organu powiatowego wydaną na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Decyzja ta odnosi się do budynku gospodarczego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej -bo bez wymaganego pozwolenia na budowę- oraz w latach 1970-1972, a - na pewno w latach 70 ubiegłego wieku, co w sprawie pozostaje bezsporne.
Słusznie więc przyjęto, że w sprawie tej należało zastosować przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. W myśl bowiem art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. przepisu art. 48 tej ustawy, dotyczącego rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem jej wejścia w życie, a więc przed dniem 1 stycznia 1995 r. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Nakaz stosowania przepisów dotychczasowych wynikający z ww. art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. pociąga za sobą obowiązek właściwego zastosowania (w pierwszej kolejności) art. 37 lub art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. W zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (w oparciu o art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (na podstawie art. 37 tej ustawy). Przy czym zauważenia wymaga, iż wydanie decyzji o rozbiórce jest obowiązkowe w razie stwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 omawianej ustawy. W sytuacji nieustalenia w postępowaniu dowodowym przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2, a także - w przypadku nie skorzystania z art. 37 ust. 2, organ (w razie konieczności) przeprowadza postępowanie legalizacyjne przewidziane w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
W niniejszej sprawie, w toku postępowania zwykłego nie stwierdzono zaistnienia przesłanek z art. 37, niemniej biorąc pod uwagę usytuowanie budynku w ostrej granicy i ścianą z otworami w odległości ok. 80 cm od budynku znajdującego się na działce sąsiedniej, uwzględniając przy tym -co istotne- stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] (zawarte w piśmie z dnia 9 kwietnia 2009 r. znak: [...]), za konieczne uznano nałożenie obowiązku wykonania konkretnych robót na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy i dawały podstawę do zastosowania ww. art. 40. Przede wszystkim dowody pozostające w aktach wskazują na powyżej opisane posadowienie budynku, tj. w granicy działki, a nie z naruszeniem tej granicy, co miałoby skutkować realizacją budynku w części na działce skarżących (na co wskazuje się w skardze). Takie ustalenia poczyniono podczas oględzin i odzwierciedlono w protokole z tej czynności z dnia 14 maja 2007 r. Dodać należy, iż weryfikowana decyzja stanowi efekt kilkuletniego prowadzenia postępowania, w którym w pierwszej kolejności czyniono ustalenia co do samowoli budowlanej, a następnie – co do usytuowania obiektu oraz jego zgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym (a to, już w kontekście art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Do akt włączono m. in. pismo Urzędu Gminy w [...] z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], z którego wynika, iż obiekt zrealizowano na terenie przeznaczonym w Miejscowym Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą z dnia [...] marca 1988 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) i obowiązującym do dnia 31 grudnia 2003 r., pod zabudowę mieszkaniową niskiej intensywności z usługami podstawowymi, dla którego dodatkowo przewidziano ograniczenie do min. rolniczej funkcji produkcyjnej ze stopniowym przekształceniem istniejącej zabudowy zagrodowej w zabudowę jednorodzinną. Takie też przeznaczenie terenu wynika z opracowanego obecnie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...], włączonego również do akt.
W konsekwencji, zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, aby w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez ich niezastosowanie. Z akt sprawy i badanej decyzji wynika, iż organ uwzględnił ww. regulacje. Uznał na ich podstawie, że okoliczności sprawy dają podstawę do zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej. Nie stoi temu na przeszkodzie ani plan miejscowy, ani usytuowanie obiektu. Przy czym, jak ustalił, sporny obiekt znajduje się w ostrej granicy z działką sąsiednią (należącą do skarżących), w tym - w odległości ok. 80 cm od budynku znajdującego się na tej działce. Stąd też szczególną uwagę w sprawie przypisał przesłance z art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, a to w kwestii odpowiedniego zabezpieczenia przeciwpożarowego, formułując w efekcie nakaz wykonania określonych robót w trybie art. 40 omawianej ustawy, opierając się przy tym na aktualnym w dacie orzekania przez organ stanowisku Straży Pożarnej. Takie działanie organu powiatowego nie ujawnia, w ocenie Sądu, wad, które należałoby uwzględnić w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W kontekście podniesionych w skardze zarzutów należy zaś dostrzec, iż ww. przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 trzeba odczytywać w ścisłym związku z art. 40 tej ustawy, który upoważnia organy nadzoru budowlanego do nałożenia na właściciela obiektu obowiązku wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Stwierdzić też trzeba, iż samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Decyzja o przymusowej rozbiórce wydana z mocy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. znajdzie więc zastosowanie tylko wtedy, gdy jest taka absolutna konieczność. Powyższa konieczność będzie zachodziła w szczególności wtedy, gdy niewątpliwym będzie, iż brak jest możliwości usunięcia powołanych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy pogorszeń, czy zagrożeń w trybie określonym w art. 40. Oznacza to, że przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. organ prowadzący postępowanie powinien rozważyć czy źródło niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia jest nierozerwalnie związane z samym istnieniem obiektu oraz, czy istnieje możliwość zniwelowania pogorszenia warunków przez nakazanie czynności określonych w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nakaz rozbiórki może mieć natomiast zastosowanie dopiero w sytuacji, gdy nie ma innej możliwości usunięcia zagrożeń w oparciu o art. 40 tej ustawy. Samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków nie może być więc utożsamiane z "niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia", które automatycznie skutkuje rozbiórką (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2053/11, Lex nr 1354932).
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na to rozstrzygniecie.
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło