VII SA/Wa 1261/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu demontażu reklamy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości ul. [...] w [...] kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 25 lipca 2008 r. do organu architektury wpłynęło zgłoszenie [...] o zamiarze wykonania robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, polegających na montażu banera reklamowego wraz z oświetleniem. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Delegatury [...] pismem z dnia 31 lipca 2008 r. wniosło o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie zamontowanej konstrukcji wsporczej pod baner reklamowy oraz oświetlenia na elewacji budynku przy ul. [...] w [...]. W dniu 12 sierpnia 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, zw. dalej PINB, [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania, a postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r., Nr [...], przekazał sprawę [...] Konserwatorowi Zabytków, które zostało uchylone przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zw. dalej WINB (postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r" Nr [...]). PINB [...] w dniu 13 stycznia 2010 r. przeprowadził oględziny, podczas których stwierdzono: "zamontowany nośnik reklamowy wraz z umieszczoną na nim reklamą wielkoformatowej na ścianie elewacyjnej budynku z oknami lokali mieszkalnych, podświetlaną, ograniczającą dostąp światła i powietrza do lokali". W dniu 29 stycznia 2010 r. PINB [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nielegalnie zamontowanego nośnika reklamowego na elewacji budynku przy ul. [...] w [...], a następnie decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2010 r nakazał inwestorowi - firmie [...] rozbiórkę samowolnie zamontowanego nośnika reklamowego na elewacji budynku przy ul. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] września 2010 r., Nr [...], [...] WINB uchylił powższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę, PINB [...], decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...] nakazał firmie [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...] demontaż reklamy wielkoformatowej - siatki winylowej wraz z konstrukcją wsporczą na elewacji budynku przy ul. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...], [...] WINB na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję Nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], znak: [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym i § 14a ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. Nr 74, poz. 836, ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", w związku z decyzją [...] WINB Nr [...], po ponownym rozpoznaniu spawy, PINB [...] nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej Nieruchomości [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy Al. [...] w [...] poprzez demontaż reklamy wielkoformatowej - siatki winylowej wraz z konstrukcją wsporczą i oświetleniem 7 szt. lamp halogenowych umieszczonej na elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]. Organ wskazał, że prace związane z demontażem należy wykonywać pod nadzorem osoby uprawnionej, w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz ochronę środowiska. Ponadto na podstawie art. 108 § 1 k p a. decyzji nadano się rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. W uzasadnieniu organ I instancji, powołując się na treść art. 66 Prawa budowlanego oraz § 14a ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, stwierdził, że budynek stanowiący własność Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] jest użytkowany w sposób niezgodny z przepisami dotyczącymi warunków technicznych. Umieszczenie siatki winylowej z nadrukiem reklamowym na ścianie z oknami powoduje pogorszenie warunków użytkowych obiektu. Ponadto w ocenie organu stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej, że w ten sposób zamontowana siatka ma stanowić zabezpieczenie dla prowadzonych prac remontowych jest bezzasadne gdyż sposób zamontowania płachty reklamowej uniemożliwia prowadzenie robót budowlanych, nie obejmuje również całej ściany budynku a jedynie jej niewielki fragment. Ponadto w toku postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych dotyczących elewacji budynku przy ul. [...]. PINB [...] wskazał, że ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, a także mając na uwadze zasady współżycia społecznego decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od ww. decyzji wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], [...] WINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. odwołania, uchylił decyzję PINB [...] nr [...] i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] poprzez: demontaż reklamy wielkoformatowej - siatki winylowej wraz z konstrukcją wsporczą i oświetleniem 7 szt. lamp halogenowych, umieszczonej na elewacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...], wskazując, że decyzja staje się wykonalna w dniu jej doręczenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że "przedmiotem postępowania jest reklama wieloformatowa - siatka winylowa wraz z konstrukcją wsporczą i oświetleniem 7 szt. lampami halogenowymi umieszczona na elwacji budymku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w [...]. Zazanczył, jednak, że w sprawie postępowanie dotyczyło samowolnie zamontowanej konstrukcji w wsporczej pod baner reklamowy natomiast z zawiadomienia z dnia 29 stycznia 2010 r. Wynika, że postępowanie dotycyz nielegalnie zamontowanego nośnika reklamowego. Jednak w ocenie organu taka zmiana "trybu " postpowania była w sprawie możliwa. Organ wyjaśnił także, iż musiał uchylić decyzję organu I - ej instancji, albowiem w sentencji skarżonego rozstrzygnięcia prawdopodobnie omyłkowo wskazano, że przedmiotowy budynek znajduje się na terenie nieruchomości przy Al. [...] w [...]. Dokonując wykładni § 14a ww. rozporządzenia, organ II instancji wskazał, że przepis nie określa stopnia ograniczenia dostępu światła dziennego do lokalu mieszkalnego, może on być minimalny, a wskazuje sam fakt jego wystąpienia. Skoro w niniejszej sprawie zaistniał taki fakt, to zdaniem organu okoliczność ta stanowi o użytkowaniu budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, co obliguje organy nadzoru budowlanego do wydania stosownego rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który nakładany jest na właściciela lub zarządcę obiektu. Zagrożenie dla zdrowia polega na niedopuszczalnym ograniczeniu światła dziennego dla pomieszczeń mieszkalnych budynku, co uniemożliwia legalizację przedmiotowej inwestycji. Ponadto organ odwoławczy ustosunkował się do kwestii podnoszonej w trakcie postępowania, że przedmiotowa inwestycja miała służyć jako zabezpieczenie w okresie robót budowalnych dotyczących elewacji budynku przy ul. [...] w [...], wskazał, że przeprowadzone oględziny nie potwierdziły tego, bowiem żadnych prac remontowych nie prowadzono (protokoły kontroli z dnia 18 listopada 2011 r. i 15 grudnia 2011 r.), inwestor nie dokonał skutecznego zgłoszenia prac remontowych, a sposób montażu przedmiotowej siatki winylowej, tj. zamontowanie siatki zabezpieczającej na konstrukcji wsporczej przylegającej bezpośrednio do ściany budynku nie zabezpiecza robót budowlanych we właściwy sposób, a wręcz uniemożliwia ich prowadzenie na części elewacji przykrytej przedmiotową siatką winylową. Organ II instancji wskazał, że materiał zdjęciowy załączony do pisma [...] z dnia 8 grudnia 2011 r. potwierdza, iż nawet jeżeli faktycznie w dniu 21 sierpnia 2011 r. były prowadzone roboty na elewacji budynku usytuowanego na terenie ww. nieruchomości to były one prowadzone w warunkach samowoli oraz poza obszarem osłoniętym przedmiotową siatką z nadrukiem reklamowym (zdjęcia str. 42 i 43 akt sprawy [...]). W ocenie organu zasadnym jest nakazanie demontażu zarówno siatki ograniczającej w sposób bezpośredni oświetlenie dzienne mieszkań, jak i konstrukcji wsporczej wraz z oświetleniem, ponieważ pomimo, iż konstrukcja i oświetlenie nie ograniczają dostępu światła dziennego do pomieszczeń mieszkalnych, to są związane nieodłącznie z siatką reklamową. Pełnią wyłącznie funkcję podtrzymującą i doświetlającą zamontowaną płachtę reklamową. Zdaniem organu odwoławczego nie można odrębnie rozstrzygać kwestii dotyczącej konstrukcji mocującej i lamp zamontowanych na elewacji przedmiotowego budynku, gdyż trzeba mieć na względzie, że lampy służyły do oświetlenia reklamy, więc wraz ze stalowymi elementami mocującymi reklamę wielkoformatową należy je traktować jako jedną funkcjonalnie ze sobą powiązaną całość. Po zdemontowaniu siatki reklamowej nie będą pełniły żadnej funkcji a ich pozostawienie na elewacji budynku utrudni ewentualne prowadzenie robót związanych z elewacją budynku, będzie zakłócało estetykę elewacji przedmiotowego budynku oraz będzie umożliwiało w łatwy sposób zamontowanie na niej kolejnej siatki reklamowej naruszającej przepisy obowiązującego prawa. Powyższe ustalenia stanowią o użytkowaniu budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, co obligowało organy nadzoru budowlanego do wydania stosownego rozstrzygnięcia na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej w części nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej [...] na podstawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto, w skardze zawarto wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu na podstawie przepisu art. 193 Konstytucji RP pytania prawnego: "czy przepis § 14 a ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych jest zgodny z przepisem art. 2 oraz art. 31 ust. 3 zdanie 1 Konstytucji RP?". Zaskarżonej decyzji zarzucono: A. naruszenie prawa materialnego, poprzez: błędne zastosowanie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego: a) całkowicie dowolne uznanie przez organ orzekający, iż budynek posadowiony w Warszawie przy ul. [...] w [...] jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, b) orzeczenie o konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku, mimo iż prowadzony jest remont elewacji, co wymaga zawieszenia siatki zabezpieczającej z nadrukiem reklamowym, c) orzeczenie o konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku, mimo iż siatka zabezpieczająca została zamontowana na czas trwającego remontu, w oparciu o zgłoszenie dokonane właściwemu organowi, który w terminie 30 dni od dnia jego dokonania nie zgłosił sprzeciwu, d) orzeczenie o konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku, mimo braku jakiegokolwiek materiału dowodowego potwierdzającego, iż siatka zabezpieczająca wraz z konstrukcją oraz oświetleniem ogranicza dostęp światła dziennego do mieszkań, - niewskazanie terminu wykonania obowiązku, co stanowi konieczny element decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku, - wydanie decyzji w oparciu o przepis prawa materialnego, który nie ma zastosowania do postępowania dotyczącego montażu siatki zabezpieczającej wraz z konstrukcją wsporczą, zamontowanej na czas prowadzonego remontu. B. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie postanowień § 14 a ust. 1 i nie zastosowanie postanowień § 14 a ust. 4 ww. rozporządzenia i w konsekwencji błędne uznanie, iż budynek przy ul. [...] w [...] jest użytkowany w sposób nieprawidłowy, zagrażający zdrowiu lub życiu ludzi, mimo iż trwa remont elewacji, prowadzony w oparciu o dokonane przez Inwestora zgłoszenie właściwemu organowi, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego; C. naruszenie prawa materialnego, poprzez niezastosowaniu przepisu art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i w konsekwencji orzeczenie o nakazie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym, w oparciu o niekonstytucyjny przepis (§14a ww. rozporządzenia), a tym samym niedopuszczalne ograniczenie prawa własności Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...]; D. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 107 k p a. poprzez: - błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, w konsekwencji błędne zastosowanie normy prawa materialnego, - naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa, - niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, - nienależyte uzasadnienie decyzji, co skutkowało bezpodstawnym orzeczeniem o nakazie usunięcia nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na skargę [...] WINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] i nakazująca Wspólnocie Mieszkaniowej przy ul. [...] w [...] usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ww. ulicy poprzez demontaż reklamy wielkoformatowej - siatki winylowej wraz z konstrukcją wsporczą i oświetleniem 7 sztuk lamp halogenowych. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż decyzja ta, jak również decyzja ją poprzedzająca nie odpowiadają prawu i wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd podzielił zarzuty zawarte w skardze, jednakże nie w pełnym zakresie, albowiem część z nich uznał za przedwczesne. Po pierwsze należy stwierdzić, że zarówno organ I -ej jak i II -ej instancji, w okolicznościach kontrolowanej sprawy bezpodstawnie dopatrzył się możliwości zastosowania w sprawie regulacji prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt. 2 p. Prawa budowlanego. Przepis ten znajduje się w rozdziale Vl-ym ustawy prawo budowlane - "Utrzymanie obiektów budowlanych", stanowi że w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. W ugruntowanym orzecznictwie sądowym, wielokrotnie wyrażano pogląd, iż dyspozycja omawianego przepisu odnosi się do obiektu budowlanego jako całości, nie zaś jego części, poszczególnych mieszkań, czy też urządzeń, które nie są związane z funkcją tego obiektu. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 maja 2011, sygn. akt VII SA/Wa 276/11, w odniesieniu do tego przepisu " Wskazać trzeba, iż art. 66 ustawy Prawo budowlane znajduje się w Rozdziale 6 wymienionej ustawy zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Przez pojęcie "utrzymanie" należy rozumieć zachowanie w dobrej sprawności, zachowanie w stanie niezmienionym, niepogorszonym, należytym. Przepis ten służy usunięciu nieprawidłowości (nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Nie można zaakceptować zastosowania omawianego przepisu, wówczas gdy sam obiekt nie budzi zastrzeżeń w świetle jego dyspozycji, lecz w wyniku robót budowlanych zamontowano na nim urządzenia niezwiązane z funkcją tego obiektu. Należy zauważyć, że urządzenie reklamowe nie jest związane z funkcją obiektu budowlanego, lecz z jego strukturą poprzez zamocowanie reklamy. W związku z tym nie ma podstaw prawnych, aby przyjmować możliwość zastosowania art. 66 Prawa budowlanego w odniesieniu do tego urządzenia. Analogiczny pogląd wyraził np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1100/10. Należy zwrócić uwagę , że decyzje wydawane w oparciu o art. 66 Prawa budowlanego mogą być kierowane do właściciela lub zarządcy budynku, co wynika z treści art. 61 Prawa budowlanego. Zainstalowanie na elewacji budynku urządzenia reklamowego należy, natomiast w ocenie Sądu, zdefiniować, jako roboty budowlane, czyli jako nowe działanie inwestycyjne. Do wykonywania działań inwestycyjnych związanych z budynkiem właściwy będzie inny tryb badania i ustalania skutków podjętych robót budowlanych, a mianowicie tryb przewidziany w art. 51 Prawa budowlanego, inaczej zatem kształtować się będzie krąg stron postępowania i inny może być adresat decyzji, co wynika z treści art. 52 Prawa budowlanego. Należy również zauważyć, że jak wynika ze stanu faktycznego niniejszej sprawy organy koncentrując się na wpływie siatki winylowej na ograniczanie dopływu światła zaniechały przeprowadzenia dodatkowych istotnych czynności dowodowych, nie ustalając na przykład, czy siatka wraz konstrukcją wsporczą i elementami oświetlenia jest zawieszona na terenie i w granicach nieruchomości należącej do Wspólnoty, czy też zajmuje pas drogowy. W ocenie Sądu, dokonanie takich ustaleń jest zasadne, ponieważ jego skutkiem może być udział w postępowaniu zarządcy drogi, a także wyjaśnienie, czy inwestor legitymował się jego zgodą na zajęcie pasa drogowego w myśl art. 39 ust. 3 i art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego w odniesieniu do robót budowlanych wykonywanych w pasie drogowym (również w przestrzeni nad drogą), a do takich robót należy zaliczyć zainstalowanie reklamy, nie wynika tylko ze zgody właściciela budynku położonego poza granicą pasa drogowego, chociaż zgoda taka inwestorowi również jest niezbędna, lecz z decyzji, wydanej przez zarządcę drogi, o której mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o drogach publicznych. Błędne zastosowanie przepisu art. 66 Prawa budowlanego, zdaniem Sądu, skutkuje tym, iż bezprzedmiotową staje się ocena prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie. Również zarzuty skargi dotyczące naruszenia § 14a rozporządzenia i jego zgodności z Konstytucją są co najmniej przedwczesne, dlatego też Sąd nie widział potrzeby, aby ustosunkować się do nich. Niezależnie od powyższego, należy podnieść, że podstawą uchylenia decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie może być oczywista omyłka pisarska. Uchylenie decyzji skutkuje koniecznością orzeczenia, co do istoty sprawy na nowo, co w sprawie nie miało miejsca. Właściwym trybem do sprostowania oczywistej omyłki jest art. 113 §1 k.p.a. Ponieważ w przedmiotowej sprawie wystąpiły naruszenia prawa materialnego oraz procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Koszty zasądzono na podstawie art. 200 p.p.s.a.