VII SA/Wa 1261/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić Wspólnocie Mieszkaniowej [...] w [...] przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] złożyła na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Argumentując wniosek Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...] wskazała, że z uwagi na przedmiot sprawy i sytuację Wspólnoty wnosi o przyznanie prawa pomocy. W formularzu PPPr wskazała, że koszty działalności przewyższają dochody. Do wniosku dołączono zestawienie przychodów i wydatków za 2015 r. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny sytuacji finansowej Wspólnoty, zarządzeniem z dnia 14 marca 2016 r. wydanym w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wezwano Wspólnotę do: - właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie faktów i okoliczności przemawiających za trudną sytuacją materialną Wspólnoty, - wskazania ile lokali i ilu właścicieli gromadzi Wspólnota, - nadesłania wyciągu z rachunków bankowych posiadanych przez Wspólnotę za ostatnie 3 miesiące, - nadesłania zestawienia przychodów i wydatków Wspólnoty za 2017 r. (poinformowano, że nadesłane zestawienie dotyczy 2015 r.). W odpowiedzi na powyższe wezwanie Wspólnota wskazała, że liczy 8 lokali i współwłaścicieli, za rok 2016 r. strata w rozliczeniu przychodów i rozchodów wyniosła 1 318, 55 zł. Na koncie bankowym Wspólnota na dzień 22 marca 2017 r. posiadała 205,79 zł. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym (a takim jest wniosek złożony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika) następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. W niniejszej sprawie analizując złożony wniosek wskazać należy, że Wspólnota nie wykazała, że nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Wspólnota liczy osiem lokali i ośmiu współwłaścicieli. We wniosku i załączonych dokumentach wskazano, że Wspólnota poniosła stratę w bilansie rozliczeń za 2016 r. w wysokości 1 318,55 zł., a na koncie bankowym posiada jedynie kwotę 205 zł. Należy wskazać, że kwota posiadana na koncie bankowym i tak przewyższa koszty sądowe jakie strona ma do ew. poniesienia w sprawie (100 zł. wpisu od ew. skargi kasacyjnej). Nawet jednak jeżeli kwota ta, zgodnie z podjętymi uchwałami i zobowiązaniami Wspólnoty, nie może być przeznaczona na inne cele np. finansowanie sprawy sądowej, to Wspólnota powinna podjąć odpowiednią uchwałę w celu zabezpieczenia tych wydatków. Służyć temu mogło, stosownie do art. 31 lit. a ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892), zwołanie zebrania właścicieli lokali w celu przedstawienia okoliczności związanych z koniecznością poniesienia dodatkowych wydatków i podjęcia przez członków wspólnoty uchwały, na mocy której dodatkowe środki zostałyby przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Wspólnoty Mieszkaniowej, a wiec w istocie zrzeszenia współwłaścicieli nieruchomości, na społeczeństwo i Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność tego podmiotu zostaje finansowana ze środków publicznych. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że Wspólnota nie wykorzystała wszystkich możliwości dla zabezpieczenia finansowego prowadzonych spraw i brak jest podstaw do przyznania skarżącej Wspólnocie prawa pomocy. Należy również zauważyć, że strona nie wykonała należycie wezwania do uzupełnienia braków wniosku. Nadesłany wyciąg z rachunku bankowego, pomijając jego niestaranne skserowanie uniemożliwiające pełne odczytanie dat transakcji, nie przedstawia rozliczeń na koncie za trzy miesiące, a za trzy dni – 30 stycznia 2017 r., 17 lutego 2017 r. i 22 marca 2017 r. Przy czym Wspólnota była wzywana do nadesłania rozliczeń za pełne trzy miesiące. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Nienależyte wykonanie wezwania do uzupełnienia braków wniosku nie może być okolicznością przemawiającą na korzyść wnioskodawcy. Podobnie przedstawia się sprawa z poniesieniem kosztów opłat za wynagrodzenie pełnomocnika procesowego. Pamiętać należy także, że wszystkie dotychczasowe koszty sądowe, które przewyższały ew. koszty pozostałe do poniesienia w sprawie, strona poniosła samodzielnie. W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do przerzucenia na budżet państwa i ogół obywateli kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie zainicjowanej przez skarżącą. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.