VII SA/Wa 1272/23
WyrokWSA w Warszawie2023-10-04
Skład orzekający: Wojciech Rowiński, Artur Kuś, Justyna Wtulich - Gruszczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy inwestycji na terenie udokumentowanego złoża kopaliny, ze względu na ochronę tego złoża i zasadę racjonalnego gospodarowania zasobami kopalin, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy na terenie udokumentowanego złoża kopaliny jest zgodna z prawem, gdyż ochrona złóż kopalin polega na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu, co obejmuje zakaz trwałej zabudowy uniemożliwiającej przyszłą eksploatację. Ograniczenie prawa własności inwestora jest dopuszczalne i nie narusza istoty tego prawa, gdy służy realizacji celu publicznego, jakim jest ochrona zasobów surowcowych.Stan faktyczny
Wnioskodawca złożył projekt decyzji o warunkach zabudowy dla budowy domu jednorodzinnego na działce położonej na terenie udokumentowanego złoża węgla brunatnego. Marszałek Województwa Wielkopolskiego odmówił uzgodnienia projektu decyzji, co podtrzymał Minister Klimatu i Środowiska. Organ wskazał, że zabudowa uniemożliwi przyszłą eksploatację złoża metodą odkrywkową, co narusza zasady ochrony złóż kopalin. Skarżący wniósł skargę na postanowienie Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Justyna Wtulich - Gruszczyńska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 27 marca 2023 r. znak: DNGS-WOZ.414.19.2023.AG w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
Minister Klimatu i Środowiska, powoływany dalej jako: "MKiŚ" zaskarżonym postanowieniem z 27 marca 2023 r., znak : DNGS-WOZ.414.19.2023.AG po rozpatrzeniu zażalenia W.K. na postanowienie Marszałka Województwa Wielkopolskiego, powoływanego dalej jako "MWW" z 16 grudnia
2022 r., znak: DSK-I-OG.7634.3536.2022 odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego na części działki nr [...] w m. [...], gmina [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco:
MKiŚ postanowieniem z 5 lipca 2022 r., znak : DNGS-OZ.70.1.27.2022.MG odmówił uzgodnienia projektu ww. decyzji o warunkach zabudowy. W uzasadnieniu postanowienia MKiŚ wskazał, że (cytat): "(...) trwała zabudowa budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym, na działce nr [...], obręb [...], gmina [...], uniemożliwi przyszłą eksploatację udokumentowanego złoża "[...]. Zasoby geologiczne przedmiotowego złoża, udokumentowane w ilości ok. 746 mln ton na powierzchni ok. 3400 ha, zatwierdzone decyzją Ministra Środowiska znak: DGiKGkzk-4741- 23/7961/14687/10/AW - zostały zakwalifikowane do zasobów bilansowych, co oznacza, że jest to złoże o bogatych zasobach, silnie rokujące na perspektywiczne wydobycie. Obecnie stosowane technologie wydobycia przewidują eksploatację odkrywkową przedmiotowego złoża wymagającą zdjęcia nadkładu i przeniesienia go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Dlatego też planowana inwestycja narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji odkrywkowej".
Pismem z 14 lipca 2022 r. Skarżący złożył wniosek do MKiŚ o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej odmową uzgodnienia projektu ww. decyzji o warunkach zabudowy. MKiŚ (cytat) "przeprowadził z urzędu uzupełniające postępowanie dowodowe, polegające na analizie dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego "[...] oraz karty informacyjnej złoża, a także na sporządzeniu z ww. dokumentacji wyciągu.".
MKiŚ postanowieniem z 9 września 2022 r., znak: DNGS-WOP.734.41.2022.KS uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości.
Następnie, MKiŚ działając w trybie art. 65 § 1 K.p.a. pismem z 9 września 2022 r. przekazał wniosek Burmistrza [...].
MWW pismem z 23 września 2022 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego pomiędzy MWW, a MKiŚ, w przedmiocie rozpatrzenia wniosku Burmistrza [...].
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 23 listopada 2022 r., sygn. akt II OW 26/22 wskazał [...] jako organ właściwy w przedmiotowej sprawie.
MWW po rozpoznaniu wniosku Burmistrza [...]z 28 czerwca 2022 r. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji postanowieniem z 16 grudnia 2022 r., znak: DSK-I-OG.7634.3536.2022 odmówił uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji.
Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł W.K.
Rozpoznając sprawę MKiŚ stwierdził, że w granicach planowanej inwestycji znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego "[...]. Organ wyjaśnił, że udokumentowanym złożem kopaliny jest takie złoże, którego istnienie i zasoby zostały zatwierdzone decyzją właściwego organu administracji geologicznej. Wskazał, że zróżnicowany stopień zbadania złóż i możliwość ich wykorzystania przedstawiane są w postaci klasyfikacji ich zasobów. W Polsce od połowy XX w. stosowana jest klasyfikacja w której wyróżnia się zasoby w zależności od stopnia rozpoznania złoża w kategoriach D, C2, C1, B i A. W zależności od możliwości wykorzystania zasobów są one klasyfikowane jako "bilansowe", "pozabilansowe", "przemysłowe" i "nieprzemysłowe". Natomiast stosunek grubości nadkładu do miąższości złoża jest jednym z kryteriów bilansowości dla geologicznego dokumentowania tych złóż.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w ustawie P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Pojęcie "korzyści gospodarczych" czy "gospodarczego uzasadnienia" powinny być rozumiane bardzo szeroko, nie tylko jako doraźny zysk, ale również jako korzyść pośrednia w postaci tworzenia miejsc pracy, ogólnej aktywizacji gospodarczej, źródło niezbędnych surowców dla innych gałęzi przemysłu.
Organ zaznaczył, że mając na uwadze nieodnawialny charakter złóż kopalin, a więc fakt, że ich utrata jest nieodwracalna, złoża powinny być chronione w szczególnie troskliwy sposób dla racjonalnego ich wykorzystania także przez przyszłe pokolenia.
Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie udokumentowane zasoby geologiczne złoża węgla brunatnego "[...] pozwalają sądzić, że w przyszłości może być ono eksploatowane metodą odkrywkową wymagającą zdjęcia nadkładu i przeniesienia go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Powyższe oznacza, że wydobycie zasobów ze złoża odbywać się będzie poprzez zdejmowanie z powierzchni kolejnych warstw ziemnych i wydobywanie surowców ze złoża. W tego rodzaju sposobie wydobycia kluczową rolę odgrywa zatem swobodny dostęp do złoża z powierzchni ziemi, zatem jakakolwiek trwała zabudowa w tym miejscu blokuje możliwość jego wydobycia. Organ stwierdził, że złoża nadające się do wydobywania metodą odkrywkową nie mogą być odłączone od nieruchomości bez jej uszkodzenia bądź istotnej zmiany.
Zaznaczył, że węgiel brunatny jest najważniejszym surowcem energetycznym występującym w kraju, pełniącym od lat rolę strategiczną. Nieodnawialność i wyczerpywalność złóż kopalin powoduje konieczność racjonalnego nimi gospodarowania, co przejawiać się powinno w pierwszej kolejności poprzez działania ochraniające powierzchnię terenu nad złożem przed zabudową utrudniającą, a niekiedy uniemożliwiającą ich zagospodarowanie. Wskazał, że problem ochrony złóż kopalin przed zabudową jest szczególnie istotny w przypadku złóż eksploatowanych odkrywkowo.
Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu kwestii organ wskazał, że samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony niezależnie od tego, czy już podlega eksploatacji, czy też będzie eksploatowane dopiero w przyszłości. Organ wyjaśnił, że zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. MKiŚ przyjął, że zasadę "racjonalnego gospodarowania zasobami złóż", o której mowa w art. 125 P.o.ś. należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy. Zaznaczył, że ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych, które mają prowadzić politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom.
MKiŚ podzielił stanowisko organu uzgadniającego, że zabudowanie obszaru, na którym znajdują się złoża uniemożliwi trwale dostęp do jego eksploatacji. W konsekwencji jest to sprzeczne z zasadą ochrony nieodnawialnych zasobów środowiska przyrodniczego, w tym kopalin, która sprowadza się do racjonalnego gospodarowania tymi zasobami oraz ich kompleksowego wykorzystania.
Zdaniem organu odwoąłwczeo, z uwagi na planowany sposób zagospodarowania terenu działki ponad złożem uznać należy, że złoże węgla brunatnego "[...]będzie trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby zatem naruszenie zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem. Z tego względu, MKiŚ uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
MKiŚ podkreślił, że bezsporny w niniejszej sprawie pozostaje fakt, iż ochrona zasobów złóż kopalin jest niezbędna dla zagwarantowania bezpieczeństwa surowcowego, to jest zabezpieczenia potrzeb gospodarczych i bytowych ludności niezbędnego dla zrównoważonego rozwoju w skali krajowej, regionalnej i lokalnej. Ochrona ta musi być rozpatrywana w kontekście długiego horyzontu czasowego. Natomiast ochrona złóż jest przede wszystkim definiowana jako ochrona terenu ich występowania przed zagospodarowaniem, które może uniemożliwić wykorzystanie złoża. Zasadnicze znaczenie ma postulat utrzymania dostępności zasobów udokumentowanych i perspektywicznych poprzez ochronę terenów, na których się one znajdują, przed trwałą zabudową, z czym wiąże się konieczność zablokowania powierzchni terenu, w dłuższym okresie czasu.
W ocenie MKiŚ prawidłowo organ I instancji uznał, że wymóg ochrony złoża wynikający z treści art. 125 P.o.ś. uniemożliwia uzgodnienie projektu decyzji w przedłożonym kształcie. Wyjaśnił, że obowiązek uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z właściwym organem administracji geologicznej, w sytuacjach przewidzianych w art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. jest podyktowany przede wszystkim koniecznością ochrony dobra publicznego i bezpieczeństwa.
W ocenie organu odwoławczego, MWW w zaskarżonym postanowieniu odwołał się do zasady ochrony złóż kopalin, jako reguły determinującej rozstrzygnięcie w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Organ zaznaczył, że prawidłowy odczyt mapy wskazuje, że cała powierzchnia działki Skarżącego znajduje się na terenie udokumentowanego złoża. Wynika to również z treści projektu decyzji przedłożonej do uzgodnienia MWW, jak i dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie. Ponadto, jak wynika z karty złoża złoże "[...]jest udokumentowane. Co istotne, forma złoża jest pokładowa, zaś jako sposób eksploatacji wskazano odkrywkę. Powyższe oznacza więc, że wydobycie zasobów ze złoża odbywać się będzie poprzez zdejmowanie z powierzchni kolejnych warstw ziemi (nadkładu o średniej grubości 156,5 m) i wydobywanie surowców ze złoża. Organ wyjaśnił, że porównanie mapy położenia złoża dostępnej w portalu MIDAS oraz nałożenie na to fotomapy z geoportalu, wskazuje, że cały teren złoża [...] jest nadal niezabudowany, a okoliczność tę Strona może potwierdzić sama, porównując wskazane mapy dostępne powszechnie i bez ograniczeń. Istotne jest także to, że zgodnie z informacją zawartą w systemie MIDAS, zasoby złoża sięgają 746.326,00 tys. ton, a zatem nie jest to złoże marginalne, czy wyeksploatowane. W powyższej sytuacji zezwolenie na dalszą zabudowę powierzchni terenu, pod którym istnieje złoże wpływałoby na istotne ograniczenie możliwości korzystania z jego zasobów.
Organ zaznaczył, że konieczność zapewnienia kopalinom ochrony polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym ich wykorzystaniu stanowi obowiązek organu administracji geologicznej wynikający z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 125 P.o.ś. Dodał, że z treści art. 125 P.o.ś. wynika zasada ochrony złóż kopalin niezależnie tego, czy są już eksploatowane, czy dopiero będą eksploatowane w przyszłości. Zasadny jest w związku z powyższym wniosek, że przepis ten wymaga od organu w razie stwierdzenia istnienia złoża kopalin udzielenia stosownej ochrony.
MKiŚ stwierdził, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że wnioskowana inwestycja znajduje się na udokumentowanym złożu kopaliny. Wynika to zarówno z treści projektu decyzji przedłożonej do uzgodnienia MWW, jak i dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie. W ocenie MKiŚ nie zachodzą żadne wątpliwości, że Organ I instancji prawidłowo zastosował się do dyspozycji wyrażonej w art. 125 P.o.ś. i udzielił omawianemu złożu stosownej ochrony.
MKiŚ zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie Skarżący posiada nieruchomość, która nie ma określonego w żaden sposób swojego przeznaczenia (brak miejscowego planu), a ponadto znajduje się w całości na terenie udokumentowanego złoża kopaliny objętego ustawową ochroną. Podkreślił, że ma świadomość, iż planowana inwestycja jest niezwykle istotna z punktu widzenia Skarżącego. Zaznaczył jednak, że podejmując jakiekolwiek zamierzenie budowlane Inwestor musi brać pod uwagę istniejący stan prawny, w tym także w zakresie udokumentowanych złóż kopalin. Natomiast organy administracji geologicznej są zobligowane, w ramach postępowania uzgodnieniowego zapewnić, by ochrona tychże złóż miała charakter realny, co niekiedy wymaga odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Organ stwierdził, że niezasadny jest zarzut podniesiony przez Skarżącego, gdyż w sprawie nie naruszono art. 95 ust. 1 u.g.g. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 2 i art. 125 ustawy P.o.ś. w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 21 Konstytucji RP.
Zaznaczył, że to właśnie z uwagi na warunki niniejszej sprawy, nie może być mowy o tym, że złoże będzie racjonalnie wykorzystane, jeżeli umożliwi się realizację na nim wnioskowanej zabudowy. Skoro więc gospodarka kopalinami, zgodnie z zasadami ogólnymi prawa ochrony środowiska, powinna być prowadzona w sposób racjonalny i kompleksowy, to organ uznaje, że dopuszczanie zabudowy mieszkaniowej na udokumentowanym złożu stoi w wyraźnej opozycji do przepisów P.o.ś. Zdaniem organu odwoławczego, Organ I instancji mógł zatem wyrazić swój sprzeciw wobec postulowanej formy zagospodarowania terenu, która na trwałe wyłączy nie tylko teren działki nim objęty, ale stworzy także sytuację braku możliwości wykorzystania nawet niezabudowanej części złoża (powstaną nieekonomiczne enklawy powyżej działki Skarżącego).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP organ wskazał, że właściciel nieruchomości gruntowej w sprawie którego odmawia się dla planowanej przez niego inwestycji uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy wprawdzie doznaje ograniczenia prawa własności, ale nie narusza to istoty tego prawa i wynika z ustawy, co pozostaje w zgodności z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Artykuł ten przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności, w tym przypadku ograniczenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest zapewnienie dostępności do surowców, co z punktu widzenia gospodarki ma kluczowe znaczenie. Organ wskazał, że po pierwsze, prawo własności nie ma charakteru absolutnego, a wykonywanie tego prawa odbywa się, jak wskazuje to art. 140 k.c., w granicach określonych m. in. przez ustawy. Ustawami takimi są m. in. P.g.g., P.o.ś. oraz u.p.z.p. Po drugie, wykładnia i zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie przez Organ uwzględnia m.in. takie dobra jak bezpieczeństwo surowcowe kraju oraz ochrona złóż kopalin, czyli wartości chronionych w Konstytucji RP w ramach m. in. zasady dobra wspólnego (art. 1 Konstytucji RP) oraz zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP).
Zaznaczył, że wbrew przekonaniu Skarżącego w sprawie nie chodzi o zakaz jakichkolwiek inwestycji na obszarach na których stwierdzono istnienie kopalin, ale takie ich kształtowanie, które umożliwi eksploatację złóż w przyszłości.
W ocenie organu odwoławczego niezasadne są również zarzuty procesowe, gdyż nie naruszono art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. w sposób, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji ustalił wszystkie okoliczności faktyczne, które były w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie uzgodnienia ewentualnej decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji. Organ, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działki Skarżącego, dokonał oceny wpływu tej inwestycji na ochronę złóż, w szczególności jakie konsekwencje może ona mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża w przyszłości i miał wystarczające podstawy do przyjęcia, że zabudowa nieruchomości Skarżącego jest sprzeczna z zasadami ochrony tego złoża. Dokonana przez Organ ocena nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym.
MKiŚ wyjaśnił, że nie wystąpiła konieczność przeprowadzania przez organ uzgadniający dodatkowego postępowania dowodowego dotyczącego bezpośrednio graniczących działek. Wskazał, że przyczynę odmowy uzgodnienia stanowi okoliczność, iż zabudowa działki Skarżącego uniemożliwi eksploatację złoża węgla brunatnego "[...]spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania, określonej w art. 125 P.o.ś. Tym samym, brak było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego co do tego, czy zabudowa na działkach sąsiadujących nie narusza tych zasad.
Organ zaznaczył, że istotnym jest fakt istnienia złoża i konieczność jego ochrony przed trwałą zabudową. Definicja złoża kopaliny wymaga, by nagromadzenie minerałów mogło przynieść korzyść gospodarczą. Dlatego też do uznania danego nagromadzenia minerałów za złoże konieczne jest spełnienie parametrów granicznych określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów z 1 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 987). Fakt, że dane nagromadzenie kopalin jest określone w sporządzonej dokumentacji geologicznej jako złoże pozwala już na uznanie, że jego wydobycie może przynieść korzyść gospodarczą.
W ocenie organu odwoławczego, prawidłowo organ I instancji uznał, że wymóg ochrony złoża wynikający z treści art. 125 P.o.ś. uniemożliwia uzgodnienie projektu decyzji w przedłożonym kształcie. Przyszła eksploatacja złoża nie jest bowiem możliwa bez usunięcia budynku mieszkalnego jednorodzinnego, który planuje wybudować Skarżący. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom Skarżącego Organ odwoławczy dokonał oceny wpływu zabudowy budynkiem mieszkalnym terenu złoża "[...]na jego racjonalne gospodarowanie i doszedł do wniosku, iż planowana inwestycja uniemożliwi wykorzystanie jego zasobów. Nieruchomość Skarżącego położona jest w środkowej części złoża i nie sąsiaduje z żadnej strony z trwałą zabudową. Organ zaznaczył, że przedmiotowa inwestycja stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu, jakim jest ochrona złoża węgla brunatnego "[...]. Realizacja tej inwestycji spowoduje bowiem utrudnienie eksploatacji ww. złoża w przyszłości. Tym samym stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie wyraża się w odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji.
Reasumując, MKiŚ stwierdził, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, daje więc gwarancję, że gospodarka złożem będzie prowadzona racjonalnie i kompleksowo, zwłaszcza że jego wydobycie (nawet tylko potencjalne), a przede wszystkim czerpanie z tego korzyści ekonomicznych, leży w interesie publicznym w kontekście całego kraju, a nie tylko gminy.
Skargę na postanowienie MKiŚ z 27 marca 2023 r., znak : DNGS-WOZ.414.19.2023.AG wniósł W.K.
Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie :
1. przepisów prawa materialnego tj. naruszenie art. 95 ust. 1 P.g.g. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 2 i art. 125 ustawy P.o.ś. w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 21 Konstytucji RP poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że według tych przepisów ochrona złóż kopalin oznacza odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla domu mieszkalnego jednorodzinnego, podczas gdy w rzeczywistości z przepisów tych wynika jedynie ogólna norma o ujawnieniu złóż kopalin i ich ochronie, a ograniczenie prawa własności może wynikać jedynie z ustawy;
2. przepisów prawa materialnego tj. naruszenie art. 53 ust. 4 pkt. 5 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. przez nieuzasadnioną odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], z uwagi na brak przepisu zakazującego zabudowy terenu objętego decyzją, na którym występują złoża kopalin;
3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6 kpa w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt. 6 kpa w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP poprzez brak rozważenia całości materiału dowodowego, wyjaśnienia sprawy w pełni i zaniechanie wskazania w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przyczyn braku możliwości wydania uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji oraz zastosowanie uznania administracyjnego w sytuacji, gdy nie jest ono przepisami dozwolone, co jest złamaniem zasady państwa prawa i praworządności;
4. błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez stwierdzenie, że inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, na działce nr [...], obręb [...], gmina [...], uniemożliwi w przyszłości eksploatację złoża kopaliny, podczas gdy nawet obecnie funkcjonujące w Polsce kopalnie węgla brunatnego, m.in. kopalnia [...]na odkrywce [...]dokonywały i dokonują zakupu zabudowanych nieruchomości, na których następnie prowadzone jest wydobycie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od organu administracji publicznej zwrotu kosztów postępowania.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął i uzasadnił swoje zarzuty podniesione w skardze.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje :
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "P.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie naruszało prawa, a skarga nie była zasadna.
Stosownie do treści art. 95 ustawy z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1072 ze zm.) dalej jako: "P.g.g" udokumentowane złoża kopalin, w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Natomiast w myśl art. 125 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 556) dalej jako: P.o.ś. złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących.
Zgodnie z art. 3 pkt 13 lit. a P.o.ś. ochrona środowiska – spoczywająca m.in. na organach właściwych do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy - polega również na racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Przepisy ustawy o ochronie środowiska (art. 81 ust. 3 P.o.ś.), odnosząc się do ochrony szczególnego przedmiotu, jakim są złoża kopalin, odsyłają do ustawy Prawo geologiczne i górnicze, stanowiąc jednocześnie, że te złoża podlegają ochronie, wyrażającej się w racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących (art. 125 P.o.ś.).
Dlatego też szczegółowe warunki zagospodarowania konkretnego terenu, powinny uwzględniać istnienie złoża tak, aby możliwa była jego eksploatacja także w przyszłości. Hipoteza art. 125 P.o.ś, prowadzi bowiem do wniosku, że złoża kopalin podlegają ochronie, polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących i nastawiona jest właśnie na efektywne wykorzystywanie tego dobra rzadkiego. Tym samym, skoro gospodarka kopalinami powinna być prowadzona w sposób racjonalny i kompleksowy, to dopuszczanie zabudowy mieszkaniowej na udokumentowanym złożu ją w rzeczywistości uniemożliwia i to w sposób sprzeczny z ochroną środowiska.
Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 394/15 (CBOSA), złoża kopalin są wartością podlegającą prawnej ochronie, która znajduje swój wyraz zarówno w przepisach Prawa górniczego, jak i przepisach Prawa ochrony środowiska. Przepisy tych ustaw nie pozostają bez wpływu na postępowanie uzgodnieniowe i szerzej na postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Tym samym, z art. 125 P.o.ś. wynika zasada ochrony złóż kopalin niezależnie od tego, czy są już eksploatowane, czy dopiero będą eksploatowane w przyszłości. Zasadny jest w związku z powyższym wniosek, że przepis ten wymaga od organu w razie stwierdzenia istnienia złoża kopalin udzielenia jej stosownej ochrony.
Słusznie więc MKiŚ przyjął, że zasadę racjonalnego gospodarowania zasobami złóż, o której mowa w art. 125 P.o.ś. należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko, jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także, jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy. Z art. 95 ust. 1 P.g.g. wynika ponadto, że sam obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi jeden z instrumentów ochrony złóż kopalin, ujęty w ustawie o ochronie środowiska.
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2020 r., poz.293 ze zm., dalej: "u.p.z.p.") decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Organami tymi, zgodnie z art. 156 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1064 ze zm., dalej: "P.g.g.") - są minister właściwy do spraw środowiska, marszałkowie województw i starostowie. Organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa (art. 161 ust. 1 ww. ustawy, z wyjątkiem spraw określonych w ust. 2-4).
Wskazać należy, że instytucja uzgodnienia ma na celu uzyskanie stanowiska oraz wskazania warunków wyspecjalizowanego organu w danej dziedzinie w sprawie realizacji planowanych inwestycji. Zatem uzgodnienia powinien dokonywać wyspecjalizowany organ w danej dziedzinie. Takim organem w niniejszej sprawie jest niewątpliwie marszałek województwa, który określa wymagania w zakresie ochrony złóż kopalin, wód podziemnych oraz innych elementów środowiska w związku z wykonywaniem działalności – w tym takiej, której przedmiotem jest wydobywanie kopalin ze złóż.
Zasadniczym argumentem organów, stanowiącym przyczynę odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w treści przedstawionej przez organ meriti, było to, że projektowane zamierzenie budowlane zlokalizowane jest na udokumentowanym złożu węgla brunatnego "[...] Granice przedmiotowego złoża zostały wyznaczone w "Dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego [...]w kat. D miejscowość [...], [...], [...], [...], [...], [...], gmina: [...], [...], [...], [...], powiat: [...], [...], [...], województwo: [...]", która została zatwierdzona przez Ministra Środowiska decyzją z 31 marca 2011 r., a granice przedmiotowego złoża przedstawione są na ogólnodostępnym serwisie internetowym Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego: System Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych "MIDAS".
Przesłanką odmowy uzgodnienia projektu decyzji Burmistrza [...]była więc między innymi jej bezpośrednia sprzeczność z art. 125 P.o.ś. Zdaniem organów, udokumentowane złoża powinny być chronione przed zagospodarowaniem, które uniemożliwia ich eksploatację, a takim zagospodarowaniem jest zurbanizowanie terenu złoża.
Zdaniem natomiast skarżącego, organy naruszyły w niniejszej sprawie przepisy postępowania administracyjnego i błędnie zastosowały prawo materialne uznając, że opisane zamierzenie inwestycyjne może naruszać ochronę udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...].
W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Zatem wszelkie zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego należało uznać za niezasadne. Tym samym nieuzasadnione pozostają zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia przepisów postępowania, w tym zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Organy ustaliły bowiem wszystkie okoliczności faktyczne, które były w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie uzgodnienia ewentualnej decyzji zezwalającej na realizację planowanej inwestycji, a pozostające w związku z koniecznością ochrony złóż kopalnych węgla brunatnego. Organy, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działki skarżącego, dokonały oceny wpływu tej inwestycji na ochronę złóż, w szczególności, jakie konsekwencje może ona mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża w przyszłości i miały wystarczające podstawy do przyjęcia, że zabudowa nieruchomości skarżącego jest sprzeczna z zasadami ochrony tego złoża.
Dla rzeczowo w tej sprawie właściwych organów istotny jest sam fakt istnienia złoża i konieczność jego ochrony przed trwałą zabudową. Definicja złoża kopaliny wymaga, by nagromadzenie minerałów mogło przynieść korzyść gospodarczą o wymiarze ogólnospołecznym. Dlatego też do uznania danego nagromadzenia minerałów za złoże konieczne jest spełnienie parametrów granicznych określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny, z wyłączeniem złoża węglowodorów z 1 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 987). Fakt, że dane nagromadzenie kopalin jest określone w sporządzonej dokumentacji geologicznej, jako złoże pozwala już na uznanie, że jego wydobycie może przynieść korzyść gospodarczą.
Przyczynę odmowy uzgodnienia stanowiła okoliczność, iż zabudowa części działki nr ewid. [...] uniemożliwi eksploatację złoża węgla brunatnego "[...], spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania, określonej w art. 125 P.o.ś. Zgodnie z tym przepisem, złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Przepis ten zawiera podstawowe zasady ochrony takich elementów środowiska, jak kopaliny. Złoża kopalin, ze względu na swój ograniczony i nieodnawialny charakter, podlegają ochronie, która koncentruje się na kwestii ich racjonalnego i kompleksowego wykorzystania (por. wyrok WSA w Gliwicach z 24 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 886/10, CBOSA). Tym samym, brak było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego co do tego, czy ewentualnie uzgadniana pozytywnie przez ten sam organ zabudowa na działkach sąsiadujących nie narusza tej zasady.
Podkreślić trzeba, że ochrona złóż kopalin nie jest automatyczna, nieuwzględniająca stanu faktycznego w konkretnej sprawie, a przepisy w tym zakresie mają charakter bezwarunkowy. Każde rozstrzygnięcie jest wynikiem odrębnego postępowania administracyjnego, uwzględniającego okoliczności, specyfikę i jego indywidualny charakter. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym. Art. 125 P.o.ś. zawiera klauzulę ochronną poprzez ustanowienie dyrektywy, iż złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. W przepisie tym ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości (por. wyrok NSA z 20 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 394/15, CBOSA). Zatem, na mocy art. 125 P.o.ś. samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jego ochrony.
Sąd zwraca ponadto uwagę, że ustawodawca nie uzależnia zastosowania zasady ochrony złoża od stopnia zaawansowania planów czy przyszłych zamierzeń dotyczących wydobycia kopalin. Przepisy prawa nie różnicują ochrony złóż od tego, w jakim stopniu dane złoże jest rozpoznane i realizowane.
Odnosząc się do zarzutu skargi wyjaśnić należy, że granice przedmiotowego złoża zostały wyznaczone w "Dokumentacji geologicznej złoża węgla brunatnego [...]w kat. D miejscowość: [...], [...], [...], [...], [...], [...], gmina: [...], [...], [...], [...], powiat: [...], [...], Poznań, [...]: [...]", która została zatwierdzona przez Ministra Środowiska decyzją z 31 marca 2011 r., a granice przedmiotowego złoża przedstawione są na ogólnodostępnym serwisie internetowym Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego: System Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych "MIDAS".
W ocenie Sądu uzasadnione jest więc stwierdzenie organów obu instancji, że w niniejszej sprawie inwestycja miałaby znajdować się na terenie, na którym złoże zostało rozpoznane. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że wymóg ochrony złoża wynikający z art. 125 P.o.ś. uniemożliwia uzgodnienie projektu decyzji w przedłożonym kształcie.
Zasadnie też twierdzą organy, że aktualny stan prawny oraz ustawowy obowiązek przedmiotowego uzgodnienia w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin istnieje od 2015 r. (w związku z wejściem w życie ustawy o zmianie ustawy - Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw Dz. U. z 2014 r. poz. 1133 ze zm.), wobec czego, na dzień wydania decyzji Burmistrz [...]zobowiązany był do uzgodnienia projektu decyzji z właściwym organem administracji geologicznej. Z uwagi na występujące na terenie planowanej inwestycji złoże węgla brunatnego "[...] organem właściwym w postępowaniu uzgodnieniowym był Marszałek Województwa Wielkopolskiego.
Stan faktyczny w zakresie przedmiotowej nieruchomości wskazuje więc jednoznacznie na przesadzający w sprawie fakt, że znajduje się ona na udokumentowanym złożu węgla brunatnego "[...] podlegającym ustawowej ochronie. Z uwagi na planowany sposób zagospodarowania terenu działki ponad złożem budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym wolnostojącym, zasadnie organy uznały, że złoże węgla brunatnego "[...]będzie wówczas trwale niedostępne dla eksploatacji, a co za tym idzie zostanie utracona możliwość jego gospodarczego wykorzystania w przyszłości. Pozytywne uzgodnienie spornego projektu decyzji o warunkach zabudowy stanowiłoby zatem naruszenie zasady szczególnej ochrony złóż kopalin oraz zasady racjonalnej gospodarki złożem.
W ocenie Sądu, mając na uwadze opisany stan faktyczny i prawny sprawy, organy w sposób zgodny z prawem odmówiły uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji.
Istotnym jest też to, że właściciel nieruchomości gruntowej, w sprawie którego odmawia się uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla planowanej przez niego inwestycji, wprawdzie doznaje ograniczenia prawa własności, ale w sposób nienaruszający istoty tego prawa i wynikający z ustawy. To z kolei pozostaje w zgodności z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, który przewiduje możliwość ograniczenia prawa własności, w tym przypadku ograniczenie służy realizacji celu publicznego, jakim jest zapewnienie dostępności do surowców energetycznych, co z punktu widzenia gospodarki ma kluczowe znaczenie. Dopuszczalność ograniczenia prawa własności może nastąpić w wyniku działania organów władzy publicznej, podjętego w ustanowionych w ustawach formach prawnych (por. wyrok NSA z 10 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 543/14, CBOSA). Taki przypadek odnosi się również do odmowy ustalenia warunków zabudowy.
Zdaniem Sądu, z tego względu bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 125 P.o.ś. w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 21 Konstytucji RP. Dokonując tym samym oceny konkretnej inwestycji planowanej na określonej granicami nieruchomości w aktualnym stanie prawnym oraz analizy jej wpływu na zalegające w jej granicach złoże i możliwość podjęcia jego eksploatacji prawidłowo organy wskazały, że trwała zabudowa nieruchomości uniemożliwi jej podjęcie. Obecnie stosowane technologie wydobycia przewidują eksploatację odkrywkową przedmiotowego złoża wymagającą zdjęcia nadkładu i przeniesienia go na zwałowisko co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. W tego rodzaju sposobie wydobycia kluczową rolę odgrywa zatem swobodny dostęp do złoża z powierzchni ziemi, zatem jakakolwiek trwała zabudowa w tym miejscu blokuje możliwość jego wydobycia. Z tego też względu, słusznie organy uznały, że planowana inwestycja narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji odkrywkowej.
Organy, mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy, w szczególności rodzaj inwestycji i usytuowanie działki skarżącego, dokonały oceny wpływu tej inwestycji na ochronę złóż węgla brunatnego, w szczególności, jakie konsekwencje może ona mieć dla możliwości eksploatacji tego złoża w przyszłości i miały wystarczające podstawy do przyjęcia, że zabudowa nieruchomości skarżącego jest sprzeczna z zasadami ochrony tego złoża. Zaznaczyć należy, że przyszła eksploatacja złoża nie jest możliwa bez zlikwidowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, który zamierza wybudować skarżący.
Zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w materiale dowodowym. Skarżący nie przedstawił innych danych, z których wynikałoby, że fakty podane przez organy nie są rzetelne i nie mogą być podstawą ustaleń faktycznych w tej sprawie, a w konsekwencji podstawą odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Gdyby ochrona złóż kopalni, w szczególności poprzez racjonalne gospodarowanie tymi kopalinami i kompleksowe ich wykorzystanie nie stanowiła kryterium oceny, to brak byłoby potrzeby uzgadniania danej inwestycji przez wyspecjalizowany organ administracji geologicznej.
Nieuzasadnionym był też zarzut naruszenia przez organy art. 95 ust. 1 P.g.g. w zw. z art. 72 ust. 1 pkt. 2 i art. 125 ustawy P.o.ś. w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 21 Konstytucji RP poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że ochrona złóż kopalin oznacza odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla domu mieszkalnego jednorodzinnego, podczas gdy w rzeczywistości z przepisów tych wynika jedynie ogólna norma o ujawnieniu złóż kopalin i ich ochronie, a ograniczenie prawa własności może wynikać jedynie z ustawy.
Z treści art. 95 ust. 1 P.g.g. wynika, że udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w granicach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, a także udokumentowane kompleksy podziemnego składowania dwutlenku węgla, w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. W ustępie 2 wskazano z kolei, że w terminie do 2 lat od dnia zatwierdzenia dokumentacji geologicznej przez właściwy organ administracji geologicznej obszar udokumentowanego złoża kopaliny oraz obszar udokumentowanego kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla obowiązkowo wprowadza się do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Art. 95 P.g.g. adresowany jest więc do organów planistycznych i ma zastosowanie w ramach procedury uchwalania aktu prawa miejscowego. Natomiast z jego ust. 2 wynika obowiązek uwzględnienia złóż w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis ten podkreśla zatem rangę, jaką ustawodawca wiąże z ochroną złoża kopalin.
W ocenie Sądu, nie został naruszony także art. 60 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. poprzez nieuzasadnioną odmowę uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy ww. inwestycji z uwagi na brak przepisu zakazującego zabudowy terenu objętego decyzją, na którym występują złoża kopalin. Zaznaczyć należy, że odmowa uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy nie wymaga bowiem istnienia przepisu o brzmieniu obejmującym sformułowanie "zakazuje się zabudowy terenu objętego decyzją, na którym występują złoża kopalin". Wystarczający jest w tym przypadku przepis, który nakazuje ochronę złóż w celu ich racjonalnego wykorzystania.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów ustawy zasadniczej niezależnie od oceny wyrażonej już w poprzedzającej części uzasadnienia wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 21 § 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia, natomiast art. 64 ust. 3 ustawy zasadniczej stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Wyjaśnić więc należy, że prawo własności nie ma w polskim systemie prawnym charakteru absolutnego, o czym świadczy ww. art. 64 ust. 3 Konstytucji. Dlatego też zawarta w art. 140 Kodeksu cywilnego definicja własności, stanowiąca triadę uprawnień właścicielskich wyraźnie wskazuje, że właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy, ale w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Ustawami takimi są m.in. P.g.g., P.o.ś. oraz u.p.z.p. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Wspomniane w uzasadnieniu niniejszego wyroku przepisy, nakazujące ochronę przyrody i w szczególności udokumentowanych złóż kopalin są właśnie tymi ustawami, które prawo własności ograniczają w sposób określony zarówno w art. 64 ust. 3 Konstytucji, jak i w art. 140 k.c. Ochrona ta realizowana jest m.in. w drodze przyznania właściwym organom administracji publicznej kompetencji do merytorycznego (a więc leżącego w ich właściwości rzeczowej) uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy.
W ocenie Sądu, nie można w tej sprawie zarzucić organowi odwoławczemu naruszenia przepisów prawa materialnego, ani procesowego (także i tych w skardze wymienionych), które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Zdaniem Sądu, organy dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Organy nie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w sposób, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonego postanowienia. Organy prawidłowo ustaliły wszystkie okoliczności faktyczne, które były w niniejszej sprawie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja złóż kopalin wprost uzasadnia prawidłowe stanowisko organów o odmowie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Słusznie zatem organy stwierdziły, ze zabudowa działki skarżącego uniemożliwi eksploatację złoża węgla brunatnego "[...]spełniającego warunki do jego eksploatacji, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania, określonej w art. 125 P.o.ś.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło