VII SA/Wa 1273/21
WyrokWSA w Warszawie2021-09-09
Skład orzekający: Monika Kramek, Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo obywatela, zatytułowane "Zawiadomienie", ale zawierające żądanie podjęcia działań przez organ nadzoru budowlanego i wskazujące na posiadanie interesu prawnego, powinno być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, czy jako informacja uzasadniająca wszczęcie postępowania z urzędu?Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że pismo obywatela, mimo nazwania go "Zawiadomieniem", powinno być traktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego, ponieważ jego treść, w tym wskazanie na posiadanie interesu prawnego i żądanie podjęcia działań przez organ, jednoznacznie wskazuje na wolę zainicjowania procedury administracyjnej. Organ nie był zobowiązany do wszczęcia postępowania z urzędu, gdyż takie działanie wynika z przepisów szczególnych, a podanie niebędące stroną postępowania może być jedynie źródłem informacji dla organu.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Zawiadomienie" o samowolnym przeprowadzeniu robót budowlanych. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, uznając pismo za wniosek, który dotyczył sprawy już rozstrzygniętej. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając organom błędne zakwalifikowanie jej pisma jako wniosku, a nie zawiadomienia, oraz nierozpoznanie istoty sprawy. Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zakwalifikowały pismo jako wniosek o wszczęcie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2021 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej także "[...] WINB" bądź "organem II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 256 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia M. J., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB" lub "organ I instancji") z [...] stycznia 2021 r. znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z pismem M.J. z 31 grudnia 2020 r. o samowolnym przeprowadzeniu robót budowlanych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym przy ul. [...] w [...].
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez [...] WINB.
W dniu 31 grudnia 2020 r. do PINB wpłynęło zawiadomienie M. J.j (dalej także "Skarżąca"), reprezentowanej przez S. J., o samowolnym przeprowadzeniu robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym przy ul. [...] w [...], stanowiącym własność K. i J. P.
Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., znak: [...], organ I instancji odmówił M. J. wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie na jej wniosek.
Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, z zachowaniem ustawowego terminu, wniosła M. J., reprezentowana przez S. J.
Rozpatrując zażalenie [...] WINB wskazał, że z treści art. 61a § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. W pierwszej kolejności ustawodawca wskazuje na przesłanki o charakterze podmiotowym, tj. sytuacje, gdy podanie wnosi osoba niebędącą stroną. Natomiast w zakresie drugiej grupy przesłanek o charakterze przedmiotowym mieszczą się sytuacje, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją lub żądanie dotyczy sprawy, w której przeprowadzono postępowanie. Są to określone przez ustawodawcę "inne uzasadnione przyczyny".
Mając to na uwadze, organ II instancji przypomniał ustalenia poczynione przez PINB, który wskazał, że z materiału dowodowego w postaci akt sprawy znak: [...], będącej przedmiotem rozpatrzenia przez organ I instancji bezspornie wynika, iż zawiadomienie Skarżącej z 31 grudnia 2020 r. w znacznej części zawiera tożsamą treść jak zawarta we wcześniejszych wnioskach z 21 października 2016 r. i 26 października 2016 r. Postępowanie administracyjne znak: [...] zostało wszczęte i prowadzone przez organ I instancji w przedmiocie legalności robót budowlanych wewnątrz budynku mieszkalnego jednorodzinnego w części zlokalizowanej na działce o numerze ewidencyjnym [...] w [...] przy ul. [...]. W konsekwencji tegoż postępowania została wydana w dniu [...] maja 2017 r. decyzja administracyjna umarzająca w całości to postępowanie, a [...] WINB decyzją z [...] lipca 2017r., znak: [...], utrzymał ww. rozstrzygnięcie PINB w mocy. Skarga na decyzję [...] WINB złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. J. została oddalona wyrokiem z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2348/17.
Wniosek z 31 grudnia 2020 r. powiela więc zastrzeżenia będące przedmiotem postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją z [...] lipca 2017 r. Ww. ostateczne rozstrzygnięcie [...] WINB jednoznacznie przesądza, że M. J. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych wykonanych wewnątrz wspomnianego budynku przy ul. [...] w [...].
Natomiast w zakresie punktu 6 i punktu 7 wniosku z 31 grudnia 2020 r., organ prowadził postępowanie sygn. sprawy [...] w związku ze złożonym wnioskiem z 20 października 2016 r. [...] WINB podzielił stanowisko organu powiatowego, że wystąpienie Skarżącej z 31 grudnia 2020 r. zawiera tożsame wątpliwości co do legalności robót budowlanych wykonanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...] w [...], jak te będące przedmiotem wszczętego przez PINB w dniu [...] października 2016 r. postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych, tj. wykonania schodów wejściowych oraz wykonania otworów drzwiowych w tym budynku.
Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że orzeczeniem z [...] lutego 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] grudnia 2020 r., znak: [...], odmawiające M. J. wszczęcia postępowania administracyjnego w związku z zawiadomieniem z 21 grudnia 2020 r. o samowolnym przeprowadzeniu robót budowlanych w budynku mieszkalnym zlokalizowanym przy ul. [...] w [...], w którego uzasadnieniu [...] WINB wskazał, że: "(...) należy przyznać słuszność stanowiska organu powiatowego, zgodnie z którym: "W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem, w którym żądanie zostało wniesione w stosunku do sprawy, w której zapadło już rozstrzygnięcie w postaci kwalifikowanego aktu prawnego."
[...] WINB podkreślił, że jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego polega na tym, iż nie wydaje się decyzji w sprawie, która została poprzednio rozstrzygnięta już inną decyzją administracyjną w ramach prowadzonego postępowania (zasada powagi rzeczy osądzonej), jak również nie wszczyna się postępowania administracyjnego w sprawie będącej przedmiotem prowadzonego już postępowania.
Z uwagi na powyższe organ II instancji uznał za zasadne utrzymanie w mocy postanowienia PINB z [...] stycznia 2021r., znak: [...].
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. J., reprezentowana przez S. J., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca:
"1/ rozpoznanie Zażalenia Skarżącej w aspektach zupełnie nie związanych ze "sprawą" Zawiadomienia Skarżącej z 31.12.2020 r. przez skierowanie swojej uwagi na nieistotne wątki poboczne, nie związane ze sprawą poruszoną w w.wym. Zawiadomieniu,
2/ błędne rozpoznanie domniemanej zgodności treści Zawiadomienia z dnia 31.12.2021 r. z treścią Zawiadomienia z 26.10.2016 r. Zakres zgłaszanych samowolnych robót budowlanych jest różny w zakresie pkt. 4) tych Zawiadomień!!!
3/ rozpatrzenie Zażalenia Skarżącej z dnia 28.01.2021 r. tak jakby była ona "Wnioskodawczynią" a nie "Zawiadamiającą"
4/ pomięcie faktu, że PINB w [...], w ogóle nie przeprowadził "postępowania przygotowawczego - wyjaśniającego" i rozstrzygnął zgłaszaną sprawę myląc Zawiadomienie z Wnioskiem i nie rozpoznając w ogóle istoty zgłaszanej sprawy! PINB, nota bene, powinien był zająć się sprawą "z urzędu" kierując się swoim podstawowym obowiązkiem, zapisanym w art 84.1.1) UPB polegającym na "kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego" przez wszystkich uczestników procesu budowlanego w trakcie budowy jak i też w trakcie użytkowania istniejących obiektów budowlanych. Powyższe, jest zdaniem Skarżącej rażącym niedopełnieniem obowiązków służbowych przez PINB w [...]!!
5/ złamanie zasady obiektywizmu w badaniu i rozstrzyganiu zgłaszanych spraw i sprzyjanie zarówno Organowi NB I Instancji a także osobom popełniającym wielokrotne "samowole budowlane",
6/ pogwałcenie podstawowego obowiązku ciążącym na Organie NB, tj. pogwałcenie zapisu Art. 81.1.) Ustawy PB,
7/ pogwałcenie zasad postępowania administracyjnego przy rozpatrywaniu Zawiadomienia dot. samowolnego wykonania robót budowlanych (przebudowy1 i nadbudowy2) starego3 "Budynku mieszkalnego jednorodzinnego"."
W oparciu o przedstawione zarzuty Skarżąca wnosi o uchylenie skarżonych postanowień oraz zobowiązanie PINB do wszczęcia postępowania opisanego w Rozdziale 5a ustawy - Prawo budowlane.
Uzasadniając skargę jej autor podniósł po pierwsze, że Skarżąca złożyła 31 grudnia 2021r. Zawiadomienie "o samowolnym przeprowadzeniu robót budowlanych" a nie Wniosek "o wszczęcie postępowania" w sprawie zauważonej "w najbliższym sąsiedztwie" samowoli budowlanej, co oznacza, że organ nadzoru budowlanego powinien sam "z urzędu" zapoznać się z Zawiadomieniem, rozpoznać sprawę i ją rozstrzygnąć. Po drugie, sprawy Zawiadomień Skarżącej z 21 i 26 października 2016r. nie zostały "rozstrzygnięte decyzją ostateczną" – jak pisze WINB, lecz orzeczeniem WSA została rozstrzygnięta "odmowa wszczęcia postępowania", co może oznaczać tylko, że sprawy z Zawiadomienia Skarżącej z 26 października 2016r. w ogóle nie wszczęto, nie prowadzono i nie rozpoznano. Po trzecie, dalsze obszerne rozważania [...] WINB w uzasadnieniu postanowienia z [...] kwietnia 2021 r. dotyczące niewykazania przez Skarżącą "interesu prawnego" upoważniającego ją do złożenia wniosku "o wszczęcie postępowania ws. samowoli budowlanych" są pozbawione jakiegokolwiek sensu i potrzeby, ponieważ Zawiadamiająca nie identyfikowała się jako Strona a świadomie i konsekwentnie podkreślała, że występuje jako Zawiadamiająca "o zauważeniu faktów naruszania prawa budowlanego" przez jej "bezpośredniego sąsiada", czym spełniała obywatelski obowiązek, zakładając i licząc, że dla organu oczywistym będzie wszczęcie postępowania i w razie potwierdzenia wskazywanych naruszeń prawa "wyciągnięcie konsekwencji prawnych" wobec sprawców samowoli.
Według Skarżącej efektem zgłaszanej samowoli budowlanej była zmiana układu funkcjonalno-użytkowego parteru istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz "istotne zmiany wyglądu elewacji ulicznej" tego budynku, co według zasad wiedzy technicznej kwalifikuje się jako przebudowa.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji wskazał, że jakkolwiek z treści zażalenia z 28 stycznia 2021 r., jak również skierowanej do WSA w Warszawie skargi wynika, że pismo Skarżącej z 31 grudnia 2020 r. nie stanowiło wniosku o wszczęcie na wniosek strony postępowania administracyjnego, zaś intencją Skarżącej było podjęcie przez PINB działań z urzędu, to jednak w powyższym piśmie Skarżąca nadmieniła, że: "Ze wskazanych wyżej powodów domagam się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] podjęcia stosownych działań - wg. dyspozycji ustawy "Prawo budowlane" i ścigania naruszających to prawo." Ponadto organ wojewódzki zauważył, że w treści ww. wystąpienia Skarżąca wskazuje, że: "posiadając interes prawny (...) zawiadamiam o samowolnym wykonaniu robót budowlanych (...)", którego posiadanie uzasadnia przyznanie statusu strony postępowania administracyjnego. W ocenie [...] WINB, organ I instancji zasadnie potraktował zatem pismo M. J. z 31 grudnia 2020 r., jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego z zakresu nadzoru budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że w rozpoznawanej sprawie organy stwierdziły niedopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie robót budowlanych realizowanych przy budynku mieszkalnym jednorodzinnym położonym przy ul. [...] w [...], uznając, że pismo Skarżącej z 31 grudnia 2020 r. stanowi wniosek o zainicjowanie tej procedury. Skarżąca uważa jednak, że jej podanie ze wskazanej daty należało potraktować jako zawiadomienie o nielegalnym wykonywaniu robót budowlanych, które powinno skutkować wszczęciem przez właściwy organ nadzoru budowlanego odpowiedniego postępowania z urzędu.
W odniesieniu do tak zarysowanej linii sporu wyjaśnić należy, że jak zgodnie przyjmuje się w judykaturze, o charakterze pisma decyduje jego treść, a nie tytuł czy nazwa (zob. m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2105/18, dostępne na: https://.orzeczenia.nsa.gov.pl - "CBOSA"; por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II CZ 3/13). Każde pismo, niezależnie od tego, jakie znaczenie zostanie mu nadane przez adresata powinno być zatem rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. To z kolei oznacza, że bez względu na to, jak pismo zostanie zatytułowane, organ ma obowiązek nadać mu właściwy bieg, zgodny z jego treścią (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 72/18, CBOSA). W orzeczeniu z 23 września 2019 r. (sygn. akt II FZ 547/19, niepublikowane), NSA stwierdził, że jeśli treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma, to prymat należy nadać treści pisma, bowiem to z niej wynika intencja strony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, tutejszy Sąd podzielił ocenę organów dotyczącą charakteru pisma Skarżącej z 31 grudnia 2020 r. Pomimo zatytułowania tego podania jako "Zawiadomienie" oraz wskazania na wstępie, że (tu cyt.): "(...) posiadając interes prawny i oczywisty interes faktyczny zawiadamiam o samowolnym wykonywaniu robót budowlanych (przebudowy) "starego"1 "Budynku mieszkalnego jednorodzinnego" położonego w [...] przy ul. [...] (...)", końcowo Skarżąca stwierdza, że "Ze wskazanych wyżej powodów domagam się od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] podjęcia stosownych działań - wg. dyspozycji ustawy "Prawo budowlane" i ścigania naruszających to prawo." Zdaniem Sądu, tak dobitny sposób wyartykułowania przez Skarżącą zgłaszanego postulatu, przy jednoczesnym wskazaniu na posiadanie interesu prawnego w sprawie stanowiącej przedmiot wniosku, bez wątpienia świadczy o żądaniu wszczęcia przez organ postępowania w trybie nadzoru budowlanego względem robót prowadzonych w ww. budynku.
Na aprobatę nie zasługują przy tym zarzuty skargi, że powiatowy organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do potraktowania pisma Skarżącej jako zawiadomienia o naruszeniach prawa i wszczęcia na tej podstawie postępowania z urzędu. W tym względzie trzeba wyjaśnić, że przepis art. 61 § 1 k.p.a. nie daje każdemu podmiotowi samoistnie prawa do żądania wszczęcia postępowania w każdej sprawie, tak jak nie ma charakteru normy kompetencyjnej, upoważniającej organ administracji publicznej do wszczęcia postępowania z urzędu w każdej sprawie, ponieważ takie prawo - czy też w przypadku organu upoważnienie (zobowiązanie) - może wynikać jedynie z przepisów szczególnych. Gdy norma prawa materialnego pozwala organowi na działanie z urzędu, wówczas podanie osoby zainteresowanej rozstrzygnięciem, ale nieposiadającej statusu strony, może stanowić dla organu jedynie źródło informacji co do możliwości podjęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Jest tak tym bardziej w analizowanym przypadku, gdzie zgodnie z art. 53a ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r. nadanym ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), postępowania uregulowane w rozdziale 5a mogą być wszczęte już tylko z urzędu. Nie jest natomiast możliwe domaganie się od organu prowadzenia postępowania z urzędu, gdy organ sam nie dostrzega ku temu przesłanek (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ol 1161/16, CBOSA).
Godzi się zatem stwierdzić, że wbrew zarzutom Skarżącej, w niniejszej sprawie PINB nie uchybił przepisom dotyczącym podjęcia z urzędu działań związanych przeprowadzeniem postępowania w zakresie legalności i prawidłowości robót budowlanych przez właścicieli budynku przy ul. [...] w [...]. Jak bowiem zostało to już wyżej zaakcentowane to na organach nadzorczych spoczywa obowiązek podjęcia decyzji, czy takowe działania są w sprawie wskazane. Wszelkie podania pochodzące od podmiotu nieposiadającego statusu strony, mogą stanowić dla organu nadzorczego jedynie źródło informacji, co do możliwości podjęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Irrelewantne dla oceny niniejszej sprawy są więc wszelkie przesłanki związane z wystąpieniem okoliczności uzasadniających zainicjowanie takiego postępowania z urzędu.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W rozpoznawanej sprawie, organy stwierdziły w istocie rzeczy niedopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie robót budowlanych prowadzonych przy budynku położonego przy ul. [...] w [...], tak z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczynę podmiotową stanowi złożenie wniosku przez osobę, która nie ma interesu prawnego w sprawie. Natomiast przeszkodę przedmiotową wszczęcia postępowania mogą stanowić "inne uzasadnione przyczyny". Jak przyjmuje się w literaturze przedmiotu, "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. obejmują sytuacje wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, oraz przypadki wniesienia żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji (zob.: Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211-212).
Mając na uwadze wymienione wyżej przesłanki odmowy wszczęcia postępowania wskazać przyjdzie, że w aktach kontrolowanej sprawy, przekazanych do tutejszego Sądu przez [...] WINB, znajduje się wniosek Skarżącej z 20 października 2016 r., w którym podobnie jak w piśmie z 31 grudnia 2020 r. (pkt 6 i pkt 7) Skarżąca domagała się podjęcia przez organ powiatowy działań dotyczących samowolnego "wykonania 2 szt. żelbetonowych Schodów wejściowych na chodniku dla pieszych od strony ul. [...]" oraz "wykonania 2 szt. Otworów wejściowych i zamontowania Drzwi wejściowych w miejscu Okien witrynowych od strony ul. [...]". W wyniku tego PINB pismem z 5 grudnia 2016 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w przedmiotowym zakresie, tj. wykonania schodów wejściowych do budynku oraz wykonania otworów drzwiowych w tym budynku zlokalizowanym na działce o nr ew. [...] w [...] przy ul. [...], a także poinformował o planowanej kontroli ww. obiektu budowlanego. Następnie postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. PINB nałożył na inwestorów obowiązek ekspertyzy technicznej dotyczącej wspomnianych robót, który to obowiązek został przez wezwanych wykonany.
Wobec powyższego zasadnie wyjaśnił organ II instancji, że w zakresie wniosków Skarżącej zamieszczonych w pkt 6 i pkt 7 wniosku z 31 grudnia 2020 r., prowadzone było już w sprawie postępowanie administracyjne, która to okoliczność stanowi przeszkodę przedmiotową w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. Ponadto w treści załączonego do akt sprawy uzasadnienia postanowienia [...] WINB z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek Skarżącej z 21 grudnia 2020 r., organ wojewódzki wyjaśnił, że w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego rozbudowy budynku będącego własnością K. i J. P., polegających na powiększeniu zabudowy, prowadzone jest odrębne postępowanie naprawcze, którego stroną jest Skarżąca.
Zarazem Sąd zauważył, że zakres zgłoszenia określony w pkt 1-5 pisma Skarżącej z 31 grudnia 2020 r., w istocie rzeczy jest zbieżny z przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o wnioski złożone przez Skarżącą w dniach 21 i 26 października 2016 r. Postępowanie to zostało zakończone prawomocną i ostateczną decyzją [...] WINB z [...] lipca 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie PINB z [...]maja 2017 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie z uwagi na nieposiadanie przymiotu strony przez Wnioskodawczynię.
Skarżąca zarzuca jednak, że treść wniosku zawartego obecnie w pkt 3 pisma z 31 grudnia 2020 r., w którym sygnalizuje "wykonanie robót budowlanych instalacyjnych (branży elektrycznej, sanitarnej) na Parterze w wym. Budynku; związanych ze zmianą układu funkcjonalno-użytkowego na tej kondygnacji" – jest inna, niż we wniosku z 21 października 2016 r., gdzie zgłaszała jedynie: "wykonanie robót budowlanych instalacyjnych (branży elektrycznej, sanitarnej)".
W kontekście powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że samo tylko rozszerzenie zakresu sygnalizowanych - rzekomo samowolnych - robót budowlanych poprzez wyrażenie przez Skarżącą jej subiektywnej oceny co do ich charakteru oraz mogących z tego wynikać zamierzeń inwestorów, nie zmienia faktu, że realizacja tych robót była już przedmiotem oceny organów nadzoru budowlanego. Organy te ostatecznie stwierdziły, iż tym zakresie Skarżąca nie ma interesu prawnego pozwalającego na zainicjowanie postepowania w przedmiotowej sprawie. Prawidłowość takiego stanowiska potwierdził natomiast WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z 28 czerwca 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2348/17.
W tych okolicznościach należało przyjąć, że w zakresie wniosków Skarżącej zamieszczonych w pkt 1-5 pisma z 31 grudnia 2020 r. zachodziły zarówno przeszkody do wszczęcia postepowania administracyjnego o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym, skoro kwestia braku przymiotu strony przez Skarżącą w danej materii została już wcześniej prawomocnie przesądzona. Powyższe w oczywisty sposób wykluczało możliwość wszczęcia postępowania w przedmiotowym zakresie przez organy nadzoru budowlanego.
W konsekwencji tego, Sąd badając sprawę nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, zaś w ustalonych okolicznościach faktycznych organy prawidłowo zastosowały art. 61a § 1 k.p.a.
Końcowo Sąd czuje się w obowiązku wyjaśnić, że sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Z przedstawionych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło